Ontdekking

Dit zijn de oudste kleurenbeelden van de Elfstedentocht van 1954

Beelden van de Elfstedentocht uit 1954Beeld Fries Archief

De filmbeelden van de Elfstedentocht van 1954 die maandag opdoken zijn de allereerste beelden in kleur van de ‘tocht der tochten’. ‘Dit heeft echt historische waarde’, zegt het Friese filmarchief dat de beelden in bezit heeft.

Het is bijna mogelijk om het te horen kraken, zo hard vriest het op de beelden die maandag opdoken van de tiende Elfstedentocht in 1954. Het is een sneeuwwitte wereld met kleurige mutsen en mensen met rode wangen van de kou. Een rij met Nederlandse vlaggen wappert in vrolijk rood-wit-blauw boven een afgeladen Prinsentuin in Leeuwarden. De film is bijzonder, want het zijn de eerste beelden in kleur van de schaatstocht door het Friese landschap.

Beeld Fries film archief

Begin februari ’54 vroor het al bijna twee weken in Friesland. En het waaide hard, een gure oostenwind sneed door het landschap. De avond ervoor zag het ernaar uit dat het een barre tocht zou worden. De organisatie raadde iedereen ‘die niet in prima lichamelijke conditie was’ af om mee te doen. Maar op de ochtend van de tocht bleek het weer opeens verrassend mild. Een waterig zonnetje begeleidde de 138 wedstrijd- en 2597 toerschaatsers.

Beeld Fries film archief

Een lauwerkrans van rode, gele en witte tulpen

Ook amateurfilmer Sjoerd Steensma uit Bolsward ging die dag op pad om met zijn 16mm camera verslag te doen van de tiende Elfstedentocht. Op de film die 2 minuten en 20 seconden duurt, is goed te zien dat de schaatstocht inmiddels is uitgegroeid tot een nationaal sportevenement. Het is een drukte van belang langs de route. Steensma volgde de kopgroep die door het snelle ijs en de onverwachts zachte weersomstandigheden veel sneller dan verwacht door het Friese landschap schaatste.

Beeld Fries film archief

Doorkomsttijden werden telefonisch doorgeven en via de radio werd verslag gedaan van de tocht. In de sneeuw bij Berltsum treft Steensma de beroemde Friese fotograaf Sjoerd Andringa die met een transistorradio in de hand het verloop volgt. Uiteindelijk wint de in 2014 overleden Jeen van den Berg in een recordtijd van 7 uur en 35 minuten. Hij staat glimmend van trots met een lauwerkrans van rode, gele en witte tulpen om zijn nek op de beelden van Steensma.

Het Friese filmarchief kreeg de film een jaar geleden in bezit toen Klara Woldring-Steensma, de dochter van Steensma het archief van haar vader aan het archief schonk. Maandag was het precies 66 jaar geleden dat de tiende Elfstedentocht werd verreden, voor het archief een goede aanleiding om de beelden onder de aandacht te brengen. De oorspronkelijke film had geen geluid, het gejuich van het publiek en het krassen van de schaatsijzers is eronder gemonteerd door een technicus van Omrop Fryslân. Het filmarchief zegt zeer opgetogen te zijn over de film, die ook beelden bevat van de Elfstedentocht van 1956. “Dit heeft echt historische waarde.”

Lees ook:

Elfstedentocht wordt nog zeldzamer

Een Elfstedentocht kan doorgaan als het ijs overal 15 centimeter dik is. Twintig jaar geleden was dat nog zo, maar de kans dat het nog eens zo hard zal vriezen wordt steeds kleiner.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden