Stikstofregels

Directeur RIVM: Dat boeren ons leugenaars noemen, doet pijn

Tractoren op een sportpark in de omgeving van het gebouw van de Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). gisteren demonstreerden boeren onder meer tegen de stikstofaanpak van de overheid, waarvan zij de dupe zeggen te zijn. Beeld ANP

Dat boze boeren het RIVM uitmaken voor leugenaar doet pijn, zegt directeur Brug. Alleen transparantie kan wantrouwen wegnemen, zegt hij. Gisteren in Bilthoven deed hij een poging.

RIVM-directeur Hans Brug doet een gooi naar het understatement van de week. “Het was geen gewone kantoordag”, zegt hij terugblikkend op woensdag. Dat kun je wel stellen. Hij kreeg bijna drieduizend boze boeren op bezoek, die met bulderende tractoren afkwamen op zijn Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Niet, zoals oorspronkelijk bedacht door organisatie Farmers Defence Force, pal voor de deur, maar verderop. “Gelukkig. Als er een zeldzame infectieziekte uitbreekt, moeten wij bereikbaar zijn.”

Het stikstofprotest verliep praktisch bekeken goed, zegt Brug een dag later, hij voelde zich niet belaagd. Ook niet na afloop, toen enkele boze boeren hem backstage kwamen ­ophalen om terug te keren op het podium. “Het was spannend, je weet niet hoe zo’n dag gaat lopen”, zegt Brug, die gewend is aan vergaderzalen en labs, niet aan een massa boeren. Hij wilde er staan, als het gezicht van het RIVM. Al was het maar kort. De RIVM-cijfers, die laten zien dat boeren de voornaamste stikstofbron zijn, zijn ‘robuust en van de hoogste kwaliteit’, verzekerde hij.

Hooguit een paar minuten duurde zijn inbreng tijdens het protest. De rest werd gevuld door sprekers namens de boeren. “Stikstof is geen probleem en dat gaat het nooit worden ook”, zei voorman Jeroen van Maanen van Farmers Defence Force. ‘RIVM: ongeschikt’, stond op het podium. “De aarde kan best zonder het RIVM, maar niet zonder de boeren”, zei Van Maanen, die Brug en zijn experts luchtkwaliteit nog ‘één kans’ wilde geven, maar hem sowieso ‘door het slijk’ wilde zien gaan.

‘Als gegevens niet welgevallig zijn, ben je schietschijf’

Brug stond erbij, keek ernaar, en droop af. Hij liet zich niet verleiden om uit de slof te schieten. Met alle aantijgingen is hij het oneens. “Wij hebben integere deskundigen, die het beste meetwerk verrichten.” De beschuldigingen, van leugen en bedrog, snapt hij niet. Toch kan hij ze verklaren. “Onze meetgegevens zijn basis voor beleid. Als dat niet welgevallig is, zoals nu bij de boeren, ben je schietschijf, dat zien we vaker in de wetenschap.” Het Planbureau voor de Leefomgeving bijvoorbeeld, werd kop-van-jut nadat de overheidsinstantie berekend had dat klimaatkosten relatief meevallen. Het KNMI kan erover meepraten, bij rapportages over klimaatverandering.

Het enige wat mógelijk helpt, is uitleg geven, zegt Brug. Het RIVM deed dat maandagavond nog, door sceptici bij te praten over de gehanteerde meetmethodes. “Superbelangrijk”, zegt Brug. Maar overtuigt het? “Uitleg geven is nooit zinloos.” Het RIVM reageert zelfs op twitteraars, die stikstofcijfers ‘fake’ noemen. Op het podium in Bilthoven, waarop sprekers veilig achter een vis­net stonden, kreeg Brug een zelfgemaakte meetlat in handen gedrukt.

Hij zette zijn beste lach erbij op. “Wij hebben het beste, fijnmazige stikstofmeetnetwerk van Europa”, herhaalt hij op donderdag. Hij weet: wat hij ook zegt, het debat gaat door. In boerenkringen en in de politiek. Uitbreiding van meetpunten, die kant gaat de discussie op, gevoed door het wantrouwen, deels vanuit Forum voor Democratie, PVV, CDA en VVD. Brug wacht dat gelaten af. “Het meetnetwerk is goed, misschien wordt het nog beter.”

Lees ook:
Hoe het stikstofgedrocht groeide en ter wereld kwam

Meer dan tien jaar geleden bleek dat het kabinet een probleem had met het stikstofbeleid. CDA, PvdA en VVD verzonnen gezamenlijk een aanpak. Dat plan sneuvelde. Nu zitten we met de brokken. Een reconstructie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden