Interview Strafrecht in het theater

Deze rechter wil het imago van de rechter als softie rechtzetten

Strafrechter Gerlof Meijer

Burgers vinden van alles over strafzaken terwijl ze nooit volledig op de hoogte zijn van de inhoud van de dossiers. Daar wil rechter Gerlof Meijer verandering in brengen. 

In zijn theatercollege ‘Strafrecht? Levensecht!’ probeert Gerlof Meijer het strafrecht uit te leggen door een aantal rechtszaken te behandelen samen met het publiek . Zijn project lijkt actueler dan ooit na de moord op advocaat Derk Wiersum.

Wat voor impact had de moord op u?

“Als mens schrik je natuurlijk heel erg van de moord. Het is werkelijk een rechtsstatelijke ramp als het motief van de moord is gelegen in de strafzaak tegen Ridouan T. en anderen. Als dit een eerste stap is in de richting van nog meer bedreigingen en liquidaties van mensen die betrokken zijn bij het strafproces, dan zaagt dat aan de poten van de rechtsstaat. We moeten ervoor waken de pijlers van de rechtsstaat overeind te houden.”

Hoe moet dat gebeuren?

“Een rechtsstaat kan alleen functioneren als elke verdachte in een strafzaak juridisch bijstand kan krijgen. Zonder advocaat begeef je je op een hellend vlak. Als het recht op rechtsbijstand niet langer kan worden gewaarborgd doe je de rechtsstaat geweld aan. Wie gaat kroongetuige Nabil B. nu bijstaan? Wie durft het aan? Wat betekent het voor het hele systeem van de kroongetuige? Als de verdachte van de moord straks wordt opgepakt, wie gaat hem dan bijstaan? Aan de hand van deze vragen zie je het belang van een advocaat voor de rechtsstaat.”

Denkt u dat de rechtsstaat herstelt van de schade die is aangericht?

“We moeten doorgaan zoals we dat altijd gedaan hebben. Zowel een strafrechter, als een advocaat als een officier van justitie is van ontzettend groot belang voor de democratische rechtsstaat. Nederland staat op de vijfde plaats op de ranglijst van landen met de beste rechtssystemen ter wereld. Laten we er alles aan doen om dat zo houden. We moeten vooral burgers erop wijzen dat onafhankelijke rechtspraak ontzettend belangrijk is. Dat was toen zo en is na de moord niet anders.”

U doet dit middels een theatercollege. Hoe kwam u op het idee hiervoor?

“Ik dacht laat ik eens proberen om het beeld dat de burger heeft over het strafrecht te kantelen. Al is dat heel ambitieus. Men denkt vaak: ‘Die strafrechters doen maar wat. Het zijn softe D66'ers. Een taakstrafje hier, een werkstrafje daar’. Nee, de strafrechter is helemaal geen softie. Ik vertel in mijn college over het belang van mijn werk. De knopen die wij doorhakken als rechter zijn donders moeilijk.”

“De dood van Mitch Henriquez komt aan bod in mijn college maar ook Anne Faber, de Arnhemse Villamoord en de staandehouding van rapper Typhoon. Zo stel ik dilemma’s ter discussie waar strafrechters mee te maken hebben. Hoe komt de besluitvorming in rechtszaken tot stand? Waarom krijgt een serieverkrachter geen levenslang? Wat zouden burgers zelf voor straffen geven? Vragen als deze worden inhoudelijk behandeld.”

Zien burgers er de moeilijkheid niet van in?

“Nee, mensen begrijpen er niet zoveel van omdat ze niet weten hoe het strafrecht in elkaar steekt. Rechters moeten zaken objectief kunnen bezien. Wij beslissen nadat alle zittingen zijn geweest in twee uur tijd over de vraag of iemand acht jaar lang van z’n vrijheid beroofd moet worden. Het is ja of nee. Dat doen we zorgvuldig. We kunnen niet een beetje veroordelen, en ook niet een beetje vrijspreken.”

“Burgers hebben vaak kritiek op de uiteindelijke straffen terwijl zij het dossier niet kennen. Uit onderzoek blijkt dat als ze beschikken over dezelfde informatie als rechters, zij genuanceerder zijn over de straffen. We hebben ooit in Zwolle een rechtszaak met burgers gehouden. Zij liepen mee met een tiental zaken en hebben zowel de zitting meegemaakt als het dossier ingezien. Een opvallend detail: Zij gaven zelfs lagere straffen dan ze beweren dat wij doen.”

Het theatercollege Strafrecht? Levensecht! van strafrechter Gerlof Meijer is te zien tot en met 26 maart in diverse theaters. 

Lees ook:

Ook wie gewoon zijn werk doet, is niet veilig

Voor het eerst is in Nederland een advocaat vermoord die een kroongetuige verdedigde. Daarmee is een ‘nieuwe grens overschreden’, zegt politiebaas Erik Akerboom.

Hoe Nederland het momentum miste om de georganiseerde misdaad aan te pakken

Hoe kan het dat de georganiseerde criminaliteit in Nederland zo open en bloot kan huishouden? Dat heeft te maken met een beslissing van ruim twintig jaar geleden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden