Psychologie

Deze psycholoog vreest een mentale crisis, als de pandemie straks voorbij is

Psycholoog Martin Appelo.Beeld Hollandse Hoogte

Stress is de grote valkuil voor deze uitermate onzekere tijd, zegt psycholoog Martin Appelo. Maar daar kunnen we iets aan doen.

Als we psychisch in orde zijn, zegt psycholoog Martin Appelo, dan hebben we het gevoel controle over ons leven te hebben. We ervaren vrijheid en voelen ons bijna onkwetsbaar. “Dat gevoel noemen we de illusie van ons welbevinden”, zegt Appelo. “Dat houdt ons normaal gesproken mentaal gezond. Alleen klopt het gevoel niet met de werkelijkheid, dat blijkt nu maar weer eens. Corona haalt onze vermoedens van controle compleet onderuit.”

En dat heeft dan weer grote gevolgen voor onze mentale toestand, stelt Appelo in zijn pamflet over hoe om te gaan met deze onzekere tijd. Vooral een hoge mate van stress ligt op de loer. Zo zien zzp’ers hun inkomen wederom een periode verdampen, blijven ouderen mogelijk langer in een sociaal isolement en breekt voor niet-coronapatiënten die wachten op hun medische behandeling vermoedelijk een nieuwe fase van onzekerheid aan.

Problemen en zorgen variëren en zijn relatief van aard, maar wat voor iedereen geldt: niemand weet hoe lang nog. De datum 28 april staat, maar de kans is groot dat het sociale en economische leven langer een aangepaste vorm heeft. En juist die wetenschap, met alle gevolgen van dien, geeft stress, stelt Appelo.

Aan de drank en drugs

Hij vreest dan ook voor een tweede crisis als de virusuitbraak straks stabiliseert en voorbij is: de mentale crisis, de stress die er bij iedereen uitkomt. “Het is als een fietsband die op de zwakste plek knapt”, zegt Appelo. “De een gaat aan de drank en drugs, de ander raakt depressief. Ik maak me ook zorgen over meer suïcide. Of agressie, je ziet nu al dat de meldingen voor huiselijk geweld ­razendsnel toenemen. Allemaal het gevolg van de stress en onzekerheid over inkomen en gezondheid.”

Toch kunnen we daar wel iets aan doen, zegt Appelo. Als tegengif voor de stress hanteert hij een sleutelwoord: aandachtsmanipulatie. “We moeten heel bewust investeren in zaken die ons geen stress geven, maar juist zorgen voor ontspanning, humor en verbondenheid met elkaar. Als je afleiding forceert en iets leuks doet, maken de stresshormonen al snel plaats voor bijvoorbeeld dopamine of serotonine: hormonen die ons gelukkig maken. Dat is lastig, maar kunnen we heel goed forceren.”

Belangrijk is dat we oog houden voor elkaar, zegt Appelo. “Bij veel gezinnen lopen de spanningen nu erg op, bespreek actief met elkaar waar je individueel behoefte aan hebt en laat elkaar verder met rust.” 

Concertkaartjes

En mensen die alleen zijn? “Zoek elkaar zo veel mogelijk op via de digitale wegen”, adviseert Appelo. “Ik kreeg een grappig filmpje van mijn broer in de VS, ik stuurde hem er ook een terug. De humor is belangrijk, maar we laten bovenal zien dat we aan elkaar denken. Juist daardoor komen er stoffen vrij die tegenwicht bieden aan de stress”, zegt Appelo.

“Ik kocht laatst kaartjes voor klassieke concerten en baalde enorm dat ze niet doorgingen”, zo gaat hij verder. “Eerst wilde ik mijn geld terug, maar nu niet meer. Ik denk nu aan de organisaties die overeind moeten blijven. Daar word ik veel gelukkiger van. Als we allemaal, ondanks onze eigen problemen, aan elkaar blijven denken, vinden we toch nog voldoening.”

Lees ook: 

Dit is de invloed van corona op onze mentale gezondheid

Wat doet de coronacrisis met onze mentale gezondheid, en welke invloed hebben we daar zelf op? Twee deskundigen vertellen erover, en geven tips.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden