ProfielJan van Zanen

Den Haag krijgt duidelijkste burgemeester van Nederland

Burgemeester Jan van Zanen van Utrecht is voorgedragen om de nieuwe burgemeester van Den Haag te worden. Beeld ANP

Jan van Zanen wordt de nieuwe ‘stevige’ burgemeester van Den Haag. Hij houdt niet van vuurwerk, maar bewondert ‘liberaal activisme’.

Het is voor een deel van de Hagenezen misschien de belangrijkste vraag: houdt Jan van Zanen, de kersverse burgemeester van de Hofstad, van vuurwerk? Nou nee, sterker nog: hij heeft er nóg een grotere hekel aan dan zijn voorganger Johan Remkes. Van Zanen stelde vorig jaar nog dat zijn VVD moet meewerken aan een volledig verbod op consumentenvuurwerk. En daarbij sluit de liberaal zich aan bij GroenLinks en de Partij voor de Dieren.

Of hij dit pleidooi volhoudt zodra hij het witte gemeentehuis van Den Haag heeft betreden, is nog maar de vraag. Van Zanen (1961) is ook een pragmaticus. In die andere grote stad, die hij nu verlaat – Utrecht – zocht hij naar compromissen. En toch: hij is óók een man die staat voor zijn principes. Vanuit de Domstad kon hij het niet laten met enige regelmaat kritiek te uiten op het kabinetsbeleid waarin zijn eigen partij domineert. Maar dat deert hem niet. Wat gezegd moet worden, moet worden gezegd.

Van Zanen is niet een man die opvalt. En al helemaal geen stemverheffer. Uiterst keurig formuleert hij zijn standpunten, voor zijn politieke welsprekendheid kreeg hij zelfs de Thorbeckeprijs en twee jaar geleden de Duidelijketaalprijs als ‘duidelijkste burgemeester van Nederland’.

Tramaanslag

Elke burgemeester heeft zo’n moment in zijn carrière dat hij er écht moet zijn. Voor Ed van Thijn van Amsterdam was dat de Bijlmerramp, voor zijn collega Job Cohen de moord op Theo van Gogh, voor burgemeester Jan Mans van Enschede was dat de vuurwerkramp. Zo'n moment brak voor Van Zanen vorig jaar maart aan, toen Gökmen T. in Utrecht koelbloedig vier mensen doodschoot in de sneltram uit de richting Nieuwegein. De stad ging tijdelijk in een totale lockdown, anti-terreureenheden domineerden het straatbeeld, tot de dader aan het eind van de dag kon worden ingerekend.

Voor Van Zanen was dit het moment waarop alles samenkwam. Misschien was dit achteraf gezien wel zijn examen voor het burgemeesterschap van een nóg grotere stad: Den Haag. Hij wist als bekwaam en ervaren bestuurder niet alleen de jacht op de dader in goede banen te leiden, maar ook de rust in de stad te bewaren en in de dagen daarna het verdriet te kanaliseren. Hij liep voorop in de stille tocht, ter nagedachtenis van de slachtoffers. Hij koos weer de goede zinnen. Van Zanen bleek een ‘verbinder’.

Jan van Zanen in maart 2019, voorafgaand aan de stille tocht ter herdenking van de slachtoffers van de tramaanslag. Beeld ANP

En zo'n verbinder is nodig 

Dat woord gebruikte Chris van der Helm, de voorzitter van de Haagse vertrouwenscommissie, donderdagavond ook, toen hij in Theater Diligentia aan het Lange Voorhout de nieuwe burgemeester presenteerde. Van Zanen is een ‘echte verbinder’, de ‘stevige burgemeester’ die Den Haag nu nodig heeft, en die werk maakt van thema’s openbare orde en veiligheid. Naast de steeds oplopende discussie over de Haagse Nieuwjaarsvuren, loopt er immers ook nog een corruptieonderzoek tegen ex-wethouders Richard de Mos en Rachid Guernaoui. Die zaak zal komend jaar nog steeds het politieke klimaat in de versnipperde Haagse gemeenteraad beïnvloeden. Een stevige onafhankelijke voorzitter van het college is dan noodzakelijk.

Van Zanen neemt vanuit Utrecht een uitgebreid netwerk en een berg ervaring mee. In Utrecht was hij al sinds 2014 burgemeester en stond voor uitdagingen, maar kwam daar nooit in problemen. Eerder was hij burgemeester van Amstelveen (2005-2013). Daarvoor zat hij voor de VVD in de gemeenteraad van Utrecht en was hij wethouder van onder andere openbare ruimte, financiën en economische zaken in de Domstad.

Daarnaast is hij sinds 2015 voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Vanuit die functie kent hij alle spelers in de lokale democratie, maar heeft hij ook ingang in de landelijke politieke top, zeker als zijn eigen VVD in het kabinet zit. Ook internationaal heeft hij zijn contacten: Van Zanen wist in 2015 de Tour de France naar Utrecht te krijgen en dit jaar stond een etappe van de Spaanse Vuelta in Utrecht op het programma, als het coronavirus niet had toegeslagen.

Biografie 

Is er over die gedegen bestuurder die over Den Haag gaat waken ook nog iets opmerkelijks te melden? Misschien wel dit: bijna dertig jaar geleden schreef de rechtenalumnus een biografie over een eerdere VVD-voorzitter. Een vrouw. Over Haya van Someren-Downer. Titel: Haya, vrouw voor vrijheid en democratie. In 1959 werd ze gekozen tot lid van de Tweede Kamer voor de VVD. Ze was met 32 jaar het jongste vrouwelijke Kamerlid tot dan toe. In 1969 werd ze voorzitter van de VVD en daarmee de eerste vrouw in Nederland die voorzitter werd van een politieke partij. Van Zanen uit in zijn boek een en al bewondering voor deze ‘liberaal activiste’. En misschien zegt die adoratie wel meer over de nieuwe Haagse burgemeester dan zijn gehele curriculum vitae.

Lees ook: 
Den Haag wacht op iemand die rust brengt

De gemeenteraad van Den Haag kiest donderdag uit twee kandidaten de opvolger van de verguisde Pauline Krikke. De nieuwe burgemeester moet vooral rust brengen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden