Coronakoploper

De wij-cultuur in Amsterdam Nieuw-West is koren op de molen van het virus

Het Amsterdamse stadsdeel Nieuw-West, waar het aantal coronabesmettingen door het dak gaat.Beeld Maartje Geels

Amsterdam is uitgegroeid tot coronabrandhaard nummer één. Stadsdeel Nieuw-West heeft het twijfelachtige record van meeste besmettingen. Komen de waarschuwingen van het stadsbestuur daar wel aan?

Minstens twintig vette vliegen rock-’n-rollen op de vissen en visjes die ondernemer Wouter Koelewijn heeft uitgestald in kleine witte bakken. De verkoper draagt zijn kapje onder zijn kin. Een dame bestelt, de voertaal is Arabisch. Zij draagt haar kapje wel goed, want dat is op deze drukke markt in Amsterdam Nieuw-West sinds twee weken verplicht. Met een waterstraal spoelt de verkoper de vissen af.

Liever luisteren? Onze collega's van Blendle spraken dit artikel voor u in.

De hoofdstad, met al haar smalle straten, kan de terugkerende mensenmassa’s niet meer aan en experimenteert sinds twee weken met een mondkapjesplicht. Niet alleen in de Kalverstraat, op de Wallen en de Albert Cuypmarkt, maar ook op deze markt, op het in stadsdeel Nieuw-West gelegen Plein ’40-’45. Ondanks de maatregel stijgt het aantal besmette personen in dit stadsdeel door tot maar liefst 10,4 per 10.000 inwoners. Nieuw-West is daarmee coronakoploper van Nederland.

Beeld Maartje Geels

Veel klanten houden zich aan het nieuwe gebod tussen de kraampjes die ver uiteen staan. Dames in lange gewaden met hoofddoeken snuffelen in kledingkramen met kapjes voor. Toch zijn er genoeg mensen die het worst is. Een sikh loopt met zijn neus boven het kapje uit. “Niemand draagt er een”, bromt een man die vanaf zijn scooter de markt op stiefelt.

Vorige week was er een handhaver die iemand zonder mondkapje verzocht de markt te verlaten. Maike Rijkaard (71) uit Geuzenveld hoorde hoe de aangesproken man daarna helemaal uit zijn dak ging. “Dus zeg ik niks, als iemand ineens te dicht naast me staat. Dan doe ik wel een stap naar achteren”, zegt de Surinaamse. Ze heeft de persconferentie van premier Rutte op tv bekeken. “Maar het duurde te lang. Daarom ga ik vanmiddag terugkijken.” Zij vindt Surinamers goed geïnformeerd over het coronagevaar. Misschien kan de gemeente meer handhaven of de regels beter uitleggen. Dan speurt ze verder naar haar fiets ‘met oranje zadel’.

Stadsdeelvoorzitter Emre Ünver (GroenLinks) wil niet vertellen wat Nieuw-West doet tegen corona of welke locaties gesloten zijn na uitbraken, zoals de Bijenkorf op de Dam. Net als premier Rutte verwijst hij voor maatregelen door naar de burgemeester. Bekend is dat er flyers met informatie zijn gebracht naar zalenverhuurcentra en dat er een digitale jongerencampagne aankomt. Een ‘coronabus’ heeft in vijftien talen informatie gegeven.

Burgemeester Halsema noemt als verklaring voor het hoge aantal besmettingen in dit stadsdeel: kleine huizen en grote gezinnen. Op een terrasje aan het hippe Tussenmeer bespreken twee dertigers wat er nog meer aan de hand is. In Nieuw-West domineert een wij-cultuur waar grote groepen bijeenkomen in privésferen met veel lichamelijk contact. Dat vereist een nog groter bewustzijn van het belang van afstandsregels.

Vooral West-Amsterdam kampt met besmettingen

In de Amsterdamse wijken West en Nieuw-West leven de grootste zorgen om het coronavirus. De besmettingscijfers liggen er aanmerkelijk hoger dan in de rest van de stad.

Vooral Nieuw-West, een grote wijk buiten de ring, kleurt rood op de kaart van Amsterdam. Bijkomend nadeel is dat de GGD moeilijk voet aan de grond krijgt in Nieuw-West. Bewoners zijn minder bereid zich op het virus te laten testen, waardoor het werkelijke aantal besmettingen mogelijk hoger ligt.

Wekelijks voert de GGD in samenwerking met diagnostisch centrum Atal Medial zo’n 1700 testen uit, waarvan 6,3 procent coronapositief is. Waar de besmettingen in Amsterdam precies ontspringen weten de gemeente en de GGD niet. Het zijn de bekende locaties die als bron worden genoemd: privéfeesten thuis en in zalen, illegale feesten en kroegen. Maar of bijvoorbeeld het Offerfeest of de Pride Amsterdam, beide ruim twee weken geleden, een rol spelen bij de huidige uitbraken, is niet duidelijk.

Gisteren werd bekend dat er in Amsterdam 27 actuele coronaclusters zijn. Dat wil zeggen: minimaal drie aan elkaar gerelateerde infecties. Waar die clusters zich bevinden kan de GGD omwille van privacy niet vermelden. Sommige clusters zijn wel bekend, zoals de Bijenkorf waar tien personeelsleden besmet raakten. Ook zijn negen handhavers van de gemeente positief getest, 23 collega’s zitten preventief in thuisisolatie, meldt Het Parool.

Om het virus nog beter in beeld te krijgen, werkt de GGD samen met het rijk aan een regionaal coronadashboard, zoals we dat landelijk ook kennen. Op basis van de waarden in dat dashboard, dat in september werkzaam moet zijn, kan de gemeente lokaal of voor de gehele stad maatregelen nemen.

WEBVERSIE Coronabesmettingen per 10.000 inwoners, GGD-regio Amsterdam. 20-08-20Beeld Louman & Friso

Maati Houmas uit het Franse Tours is hier met man en drie kinderen even op vakantie. “Bij ons was het in april, mei en juni heel streng met mondkapjesplicht. Maar bij ons verslapt het nu ook”, zo reageert zij op de vraag hoe laks Amsterdammers zijn. Verderop, bij de Nederlandse groenteboer die direct losgaat op de burgemeester, koopt Ilias Kalmoua (32) eten voor zijn gezin met twee kinderen. Waar is zijn mondkapje? “Heus, ik heb ze besteld bij bol.com. Maar met die twee kleintjes vergeet je van alles en de parkeermeter loopt, dus ik ga niet terug.” Kalmoua werkt in de zorg in Heemstede, en is dus op de hoogte. “Op het werk zijn wij supervoorzichtig, maar toch is er net iemand getest.”

Beeld Maartje Geels

Horen Marokkaanse Nederlanders de waarschuwingen van premier Rutte en burgemeester Halsema? Kalmoua: “In Marokko is het veel erger, sinds het in juli weer open ging. Dus iedereen kan het weten. Ik heb mijn ouders die vlakbij wonen al maanden amper gezien.”

Kalmoua wijst op twee vrienden met baardjes, in sportbroeken met streep en witte sneakers, die pal naast elkaar op hun schermpje turen. “Corona interesseert jongeren niet.” Dat geldt ook voor anderen: “Ben je in het weekend daar geweest?” ‘Daar’ is een rij terrassen met leunstoelen en zitjes, waar klanten waterpijp roken, muntthee drinken en baklava smikkelen: “Dan zit het bomvol en houden ze echt de afstand van anderhalve meter niet.” Ik ga je eerlijk zeggen, besluit de zorgmedewerker: “Dit blijft zo tot er een vaccin is.”

Lees ook:

Vooral thuis moet Nederland strenger voor zichzelf zijn

Het kan zomaar helemaal misgaan met de oplopende besmettingscijfers, waarschuwden premier Rutte en minister De Jonge. Toch scherpt het kabinet de coronarichtlijnen nauwelijks aan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden