ReportageWaterkwaliteit

De waterkwaliteit testen wordt alleen maar ingewikkelder

Een onderzoeker in Het Waterlaboratorium test de waterkwaliteit van onder meer de Rijn en de Maas.Beeld Olaf Kraak

Kunnen we oppervlaktewater veilig drinken? Het Waterlaboratorium test ons water op ongewenste stofjes. Dat wordt steeds duurder en complexer. 

Flesjes, overal staan flesjes. Van glas en plastic, met blauwe, rode of gele doppen, van literflessen tot ampullen met de inhoud van een theelepeltje. Vrijwel alle flesjes bevatten hetzelfde: water. Uit de Rijn bijvoorbeeld, maar ook uit de Maas of het IJsselmeer, afkomstig van zuiveringsinstallaties of vers uit de kraan. De flesjes staan in grote ruimtes bij het Waterlaboratorium in Haarlem, dat het water onderzoekt. 

Het meten gebeurt in machines onder toeziend oog van mensen in witte jassen. Tineke Slootweg is adviseur chemische waterkwaliteit bij Het Waterlaboratorium. Zij bepaalt mede welke stoffen belangrijk zijn om te testen. Slootweg laat een hypermoderne machine zien die een drupje water als het ware uit elkaar kan trekken, met behulp van oplosmiddelen. Op de computer ernaast verschijnen de resultaten, gevolgd door ingewikkelde namen.

Het meten van oppervlaktewater wordt complexer. Er komen steeds nieuwe stoffen bij, ontwikkeld voor bestrijdingsmiddelen, medicijnen of de industrie, of omdat een stof verboden wordt en er iets anders voor in de plaats komt. Zo’n nieuwe stof is vaak milieuvriendelijker, maar drinkwaterbedrijven worden er minder vrolijk van. Milieuvriendelijke stoffen die goed oplossen in water zijn vaak juist lastiger te zuiveren.

In de database van Het Waterlaboratorium staan zo’n tweeduizend bekende stoffen, die door doelgericht te zoeken teruggevonden kunnen worden. Slootweg wijst naar een afdeling waar de aanwezigheid van lood in het water wordt gemeten. Een laborant schudt met een potje, een machine doet daarna het werk.

Het meten gebeurt in machines onder toeziend oog van mensen in witte jassen. Beeld Olaf Kraak

Screeningmethode

Maar hoe zit het met niet bekende stoffen? Slootweg: “Als je specifiek zoekt naar één doelstof, mis je duizenden andere. Daarom hebben we een methode ontwikkeld die we screening noemen. We maken een hittemap met alle stoffen in het water, soms wel 30.000 verschillende. De uitdaging is om vervolgens iets over die stoffen te zeggen: wat zien we? Is er een abnormale toename van één stof?”

Het zijn die nieuwe onbekende stoffen waarover drinkwaterbedrijven, de belangrijkste klanten van Het Waterlaboratorium, zich de meeste zorgen maken. Gisteren kwamen ministers van de landen waar de Rijn doorheen stroomt bij elkaar in Amsterdam om voor de komende twintig jaar afspraken te maken over de kwaliteit van het Rijnwater. In aanloop naar die ‘Rijncommissie’ vroegen drinkwaterbedrijven aandacht voor nieuwe stoffen die zo nu en dan opduiken in het oppervlaktewater, zoals GenX, dat in 2015 werd gevonden in oppervlaktewater bij fabriek DuPont/Chemours. Later bleek uit onderzoek dat de concentratie GenX in drinkwater onschadelijk was.

Vrijwel alle flesjes bevatten hetzelfde: water. Beeld Olaf Kraak

Heiko Teuber is directeur van Het Waterlaboratorium. Hij sluit zich aan bij de oproep van de drinkwaterbedrijven. “Vooropgesteld: ons drinkwater is veilig. Concentraties die wij ‘veel’ noemen, zoals 1 microgram op een liter, zijn voor mensen ongevaarlijk.” Neem paracetamol: een mens drinkt ongeveer 2 liter water per dag. Stel dat er in 1 liter water 1 microgram paracetamol zou zitten, dan heeft een mens na een kleine zevenhonderd jaar één tablet paracetamol binnengekregen.

Maar dat betekent volgens Teuber niet dat er niets aan de hand is. “De waterrichtlijn is simpel: water moet eenvoudig te produceren zijn. Nu vergt het onderzoeken en zuiveren van water juist steeds meer inspanning, en kost meer en meer geld.” Een van zijn adviezen: “Door drinkwaterbedrijven en laboratoria te betrekken bij het afgeven van nieuwe lozingsvergunningen zouden we ter plekke, bij de bron, al onderzoek kunnen doen naar het effect van een lozing op het water.”

Lees ook:

Grote zorgen om gevolgen Rijn-vervuiling voor het drinkwater

De verontreiniging van de Rijn met chemische stoffen moeten binnen 20 jaar met een derde zijn teruggedrongen. “Het behoud van vertrouwen in kraanwater is van groot belang.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden