Rechtszaak Ruinerwold

De vader is de grote afwezige op de eerste zittingsdag in de zaak-Ruinerwold

De Oostenrijkse huurder en klusjesman Josef B. tijdens de eerste pro-formazitting in de strafzaak tegen hem en Gerrit Jan van D., de vader van het kluizenaarsgezin.Beeld ANP

In Assen is het proces tegen de twee verdachten in de zaak rond het kluizenaarsgezin in Ruinerwold begonnen.

Het was afgelopen oktober wereldnieuws: de ontdekking van een al negen jaar volledig geïsoleerd levend gezin in een boerderij in het Drentse dorp Ruinerwold. Dinsdag was de eerste openbare zitting in het proces tegen de twee verdachten: vader Gerrit-Jan van D. en zijn vriend en klusjesman Josef B.

De 67-jarige Van D. wordt er door het Openbaar Ministerie (OM) van verdacht zijn negen kinderen vele jaren lang tegen hun wil te hebben vastgehouden, met Josef B. (58) als medepleger. Ook wordt de vader, die volgens de wetten van een eigen religie leefde, verdacht van mishandeling van zijn kinderen.

Van D. wordt bovendien beschuldigd van het seksueel misbruiken van twee van de drie oudste kinderen die het gezin eerder waren ontvlucht. Het gaat om een zoon en een dochter die toen tussen de twaalf en vijftien waren, zei de officier van justitie tijdens de pro-formazitting voor de rechtbank in Assen. Ten slotte worden Van D. en B. verdacht van witwassen, omdat 97.000 euro werd gevonden waarvan de herkomst wordt onderzocht.

Al sinds 2010 in totale afzondering

Het bestaan van het volledig geïsoleerd levende gezin in het buitengebied van het Drentse dorpje Ruinerwold kwam half oktober aan het licht, toen een oudere zoon op een zondagavond laat zijn verhaal deed in een plaatselijke kroeg. De cafébaas waarschuwde de politie, die de dag erna de boerderij in het buitengebied van Ruinerwold binnenviel en daar in enkele verborgen ruimtes Van D. aantrof en vijf van zijn kinderen in de leeftijd van 18 tot 25 jaar. Zij bleken daar al sinds 2010 te leven in afzondering. Drie oudere kinderen waren de situatie al voor de verhuizing naar Ruinerwold ontvlucht, de moeder was in 2004 overleden. Van de geboorte van de jongere kinderen werd nooit aangifte gedaan. Hun klusjesman en huurder van de boerderij, de Oostenrijker Josef B., werd gearresteerd, omdat hij de politie de toegang tot de woning belette. De kinderen werden naar een veilige locatie gebracht en kregen hulp van zorgverleners. Enkele dagen werd vader Gerrit-Jan van D. gearresteerd.

Hoofdverdachte Van D. was niet aanwezig op de zitting. Hij heeft enkele jaren geleden een hersenbloeding gehad waardoor zijn spraakvermogen ernstig is aangetast. Mede om die reden is hij ook nog niet verhoord. Volgens zijn raadsman kan Van D. wel antwoorden op gesloten vragen en non-verbaal communiceren. Om vast te stellen of hij geestelijk in staat is om terecht te staan wil de rechtbank dat hij wordt geobserveerd in het Pieter Baancentrum.

Josef B. zat wel in de rechtszaal en noemde zijn vervolging een ‘heksenjacht’. B., volgens het OM een ‘discipel’ van Van D., zei dat niet-gelovigen niet kunnen oordelen over de zaak. “Ik heb een rein geweten. Ik heb niemand van zijn vrijheid beroofd”, aldus B.

Een verzoek van B.’s advocaat om zijn voorlopige hechtenis op te heffen wees de rechtbank af. Beide verdachten blijven nog zeker drie maanden in voorarrest. Wel mag de verdediging de kinderen als getuigen horen. Een aantal van hen volgde de zaak in een andere zaal buiten het zicht van de pers.

Het beeld dat het OM schetste van Van D. was dat van een vader wiens wil wet was. Hij ziet zichzelf als uitverkorene en volgens zijn geloofsovertuiging was elk contact met de buitenwereld onrein en slecht. Zijn kinderen prentte hij in dat slechte geesten bezit van hen zouden nemen als zij zich in de buitenwereld zouden begeven, aldus het OM.

De zes jongste kinderen die met Van D. in de boerderij woonden, kregen regelmatig straf, vaak zonder dat zij wisten waarom, blijkt volgens het OM na het horen van de kinderen en uit de dagboeken van vader Van D. Ze werden onder meer geslagen, gestompt, geschopt, aan hun haren getrokken of ze moesten urenlang in een koud bad zitten. Een van hen werd een hele zomer opgesloten in een hondenhok in de schuur, als afschrikwekkend voorbeeld.

De kinderen hebben zelf geen aangifte gedaan, maar omdat de feiten zo ernstig zijn en de rechtsorde geschokt is, worden hun vader en Josef B. ambtshalve vervolgd, aldus het OM. De buitendeur van de boerderij zat weliswaar niet op slot, maar figuurlijk wel. “Er is geen fysiek slot op de deur nodig als bewijs voor wederrechtelijke vrijheidsberoving”, zei de officier van justitie. “De kinderen hebben hun hele leven geen enkele kans gekregen de wereld zelf te ontdekken.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden