Toeschouwers langs het water bij Sneek tijdens de laatste wedstrijd van het traditionele skutsjesilen in Friesland.

Interview Toerisme

‘De toeristenstroom kan nog veel verder uit de hand lopen’, waarschuwt Raad voor de leefomgeving

Toeschouwers langs het water bij Sneek tijdens de laatste wedstrijd van het traditionele skutsjesilen in Friesland. Beeld ANP

Het aantal toeristen in Nederland blijft groeien. Gemeenten zijn blij. Maar er is weinig oog voor de overlast.

In rustige tijden trekt Marjolein Demmers liefst richting de Friese meren. Huisje huren, bootje erbij. “Dat doe ik al jaren. De laatste tijd zie ik opvallend veel Duitse gezinnen. Het wordt er onmiskenbaar drukker.”

De drukte in het land is niet alleen in Friesland voelbaar. Het speelt in het hele land; aan de kust, in en rond grotere steden, in populaire natuurgebieden. En de toerismesector is nog lang niet uitgegroeid. 

De Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) roept de overheid op in te grijpen voordat het te laat is. Dat betekent niet, benadrukt Demmers, dat de groei van het toerisme moet worden gestopt. “Je kunt Nederland niet op slot zetten. Mensen hebben meer vrije tijd, meer geld te besteden. De toeristen komen massaal, ook naar Nederland. Daarbij groeit het binnenlands toerisme ook.” De kunst is om die stroom te sturen en goed op te vangen, legt Demmers uit.

Schade en overlast

Iedere regio zou in kaart moeten brengen hoeveel mensen er op welk moment op een bepaalde plek kunnen zijn. Dat voorkomt schade en overlast, voor mens en natuur. “Het kan zo zijn dat half Duitsland opeens de Friese meren ontdekt. Wil je dat wel faciliteren? Daar moet de overheid vooraf heel goed over nadenken. Want anders is Friesland straks niet zo leuk meer.”

Demmers leidde de onderzoekscommissie die de Rli instelde. Samen met voorzitter Jan Jaap de Graeff van de Rli overhandigde ze het rapport ‘Waardevol Toerisme’ deze week aan staatssecretaris Mona Keijzer (economische zaken). De Graeff kijkt met enige zorg naar de groeicijfers van het toerisme. “Ik durf te zeggen dat Nederland één van de mooiste landen ter wereld is om te bezoeken. Er is enorme diversiteit, op een klein gebied. Binnen enkele uren ben je het hele land door. We hebben mooie landschappen, musea, prachtig gerestaureerde binnensteden. We kunnen wedijveren met veel populaire landen, ook in Europa.”

De groei zelf hoeft in principe het probleem niet te zijn, oordeelt de Rli. Er zijn vele manieren om toeristen naar bepaalde gebieden te lokken – of juist te weren. De overheid kan op gezette tijden toegangsprijzen voor attracties aanpassen, het hotelaanbod bijstellen, toegangswegen afsluiten of juist extra infrastructuur aanleggen. De toegang tot natuurgebieden kan worden beperkt. Populaire locaties kunnen het bezoek naar alternatieve bestemmingen sturen, zodat het Van Goghmuseum wordt ontlast, ten gunste van het Kröller-Muller.

Amsterdam Castle

Dit vereist wel nauwe samenwerking tussen gemeenten en regio’s. De Rli is ervan overtuigd dat dit onvoldoende gebeurt. Het overvolle Amsterdam probeert toeristen de stad uit te krijgen, onder andere door te adverteren met ‘Amsterdam Beach’ (Zandvoort), ‘Amsterdam Castle’ (het Muiderslot) en ‘Amsterdam Lake District’ (de Friese meren). Demmers: “Het is een typisch voorbeeld van reactief besturen. Er is een probleem, dus verplaatsen we het.”

De Graeff wijst op het gebied rond het Noordzeekanaal. “Het is een prachtig landschap, veel culturele rijkdom. Als die overdruk in Amsterdam zich hierheen zou verplaatsen, dan kan dit gebied dat helemaal niet aan. Er is te weinig infrastructuur, te weinig horeca. Je maakt het landschap stuk. Er zijn zoveel plekken in het land waar dit probleem zich kan voordoen.”

De Rli stoort zich aan de terughoudende opstelling van het rijk. De Tweede Kamer houdt één keer per jaar een algemeen overleg over toerisme. De Graeff: “De groei van het toerisme gaat ook over infrastructuur, over natuurbeleid, over vastgoedbeheer. Dat lijkt me wel degelijk ook een zaak voor het kabinet.” Demmers: “Het rijk laat het aan de lagere overheden. Dat is een valkuil. Gemeenten zien de toerist vooral als een verdienmodel. We weten vanuit het buitenland – Venetië, Barcelona – dat het nog veel verder uit de hand kan lopen.”

Lees ook:

Groeiende toeristenstroom bedreigt leefbaarheid

Gemeenten moeten zich veel beter voorbereiden op de komst van steeds meer bezoekers, concludeert de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur. Er dreigt meer overlast, voor omwonenden en de natuur.

Den Haag ziet klinkende cash in de toerist

Den Haag wil uitgroeien tot tweede toeristenstad van Nederland. Volgens critici verliest de stad door ‘dollartekens in de ogen’ de neveneffecten van toerisme uit het zicht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden