Schermtijd

De tijd die kinderen achter een scherm doorbrengen, is verdubbeld naar ruim 7 uur per dag

Tijdens de intelligente lockdown eerder dit jaar waren kinderen dagelijks gemiddeld ruim drie uur langer online, tot wel zeven uur in totaal. Beeld ANP

Kinderen zaten tijdens de lockdown bijna een werkdag achter een scherm, terwijl veel artsen zeggen dat dit maximaal twee uur mag zijn.

Virtuele babysitter, klaslokaal, hangout, tijdverdrijf: het online scherm was het tijdens de lockdown allemaal. De uren die kinderen tijdens de lockdown achter een telefoon, tablet, laptop of spelcomputer doorbrachten, steeg in Nederland met 3 uur en 11 minuten naar gemiddeld 7 uur en 19 minuten per dag. 

“Dat was in juli”, zegt Dave van der Starre van het internationale softwarebeveiligingsbedrijf voor consumenten NortonLifeLock dat het onderzoek onder 5000 gezinnen in vijf landen uitvoerde. “Inmiddels zal het wel weer wat lager zijn, maar de gemiddelde schermtijd zal niet meer dalen naar de 4 uur per dag die we voor lockdown kenden. Mensen zijn eraan gewend geraakt, hebben er huisregels over opgesteld en ouders zijn volgens ons onderzoek ook wel iets positiever over schermen gaan denken.”

De Wereldgezondheidsorganisatie adviseert kinderen hooguit twee uur per dag achter een scherm te zitten, zegt Peter Nikken, hoogleraar mediaopvoeding en verbonden aan het Nederlands Jeugdinstituut. “Kinderen tot twee jaar zouden schermloos moeten worden opgevoed en tot vijf jaar adviseert de WHO hooguit een uur schermtijd per dag. Natuurlijk kan het voor kinderen die goed slapen, sporten, vrienden hebben en geen oogklachten krijgen niet erg zijn als ze een uurtje langer achter een scherm doorbrengen, maar de stijging is zeker de afgelopen maanden wel heel groot geworden.”

Ongeveer de helft van de extra schermuren zaten kinderen op de laptop of tablet. Van der Starre leidt daaruit af dat die tijd waarschijnlijk in schoolwerk is gestoken. De overige tijd ging zitten in de spelcomputer of de telefoon. Per dag zaten kinderen voor de lockdown gemiddeld al twee uur per dag op hun smartphone, dat was in juli nog eens twee uur extra. 

‘Wordt er nog wel met blokken gespeeld?’

Relatief de grootste stijging troffen de onderzoekers aan onder het mediagebruik van de jongste kinderen. “Zij zaten voorheen weinig op een scherm, maar werden er door werkende ouders nu toch maar achter gezet om ze even stil te houden.” Leerzame programma’s die echt gemaakt zijn voor peuters en kleuters kunnen kinderen stimuleren, zegt Nikken, maar hun ontwikkeling wordt juist gefrustreerd als ze algemene programma’s kijken. “Een uur Spongebob kijken heeft een ander effect op bijvoorbeeld de taalverwerving dan het Klokhuis. En daarbij is het ook van belang ten koste waarvan die schermtijd gaat. Wordt er nog wel met blokken gespeeld en gekrast op een tekenvel?”

De telefoon is het meest gebruikte scherm onder kinderen. Ouders maken zich zorgen over de veiligheid van apps die ineens gedownload werden zoals TikTok, Houseparty en Fortnite, blijkt uit de enquête. Van der Starre begrijpt dat: “Zodra er ergens geld verdiend kan worden, komen cybercriminelen erop af.” Toch kunnen de apps wat hem betreft door kinderen veilig gedownload worden als ouders met hun kinderen praten over hun online gedrag. “Wat willen ze op filmpjes delen, en wat niet? Zorg ervoor dat je bij je kind in de kamer zit als ze op hun telefoon bezig zijn, dan kun je aan hun reacties en gezicht al heel veel aflezen wat er online gebeurt. Ouders weten ook wel dat ze de schermen veilig kunnen instellen, maar doen dat vaak niet.” 

Bijna de helft van de ouders is positief gaan denken over schermgebruik tijdens de lockdown. Volgens de enquête heeft dat er vooral mee te maken dat het onderwijs dankzij de technologie kon doorgaan. De online lessen hebben volgens 47 procent van de ondervraagden de belangstelling van kinderen voor een les juist aangewakkerd. Veel ouders hopen dat digitale programma’s gebruikt blijven worden als kinderen weer naar school gaan. 

‘Ik vertrouw erop dat mijn kinderen weten wat ze doen’

Marloes Dirkse uit Haarlem vertelt over het schermgebruik van haar kinderen Lieve (15, 4 gymnasium) en Tijn (9, groep 7).

“Tijdens de lockdown hebben we het meer losgelaten. De smartphone van Lieve zorgde ervoor dat ze tenminste contact kon hebben met haar vriendinnen. En we waren ook gewoon heel blij dat ze dankzij de technische middelen les kon blijven volgen. Nog steeds hebben we geen heel strikte regels in huis over de schermen. Tijn mag zijn telefoon ’s avonds niet mee naar boven nemen en verder hanteren we één vaste regel en dat is geen schermen tijdens het eten. Dat geldt voor elke maaltijd en voor ons allemaal. 

Ik weet dat andere gezinnen er vaak voor kiezen om een vaste schermtijd af te spreken met hun kinderen. De kinderen mogen dan bijvoorbeeld om vijf uur een uurtje op de computer of tablet. Kinderen vinden dat zo belangrijk, dat ze dan precies om vijf uur al het leuks waar ze buiten mee bezig zijn, uit hun handen laten vallen. Iedereen moet uiteraard doen wat bij zijn of haar kind past. Ik laat het liever wat meer open en merk dat mijn kinderen zelf wel redelijk goed bepalen wanneer ze genoeg achter het scherm gezeten hebben.

Met Tijn kijk ik altijd wel even mee als hij een nieuwe app installeert. Alles waarvoor betaald moet worden, slaan we over. Hij heeft een leuke app, waarmee je op foto’s uit natuurgebieden dieren kunt spotten en zeggen welke dieren erop staan. Dit kan hij eindeloos doen, maar het is een educatieve app en voor het goede doel, dus zo erg vind ik dat niet. 

In zijn klas heeft iedereen een telefoon en tijdens de lockdown hebben ze een whatsappgroep gemaakt. Ik let wel op of daar niet in gepest wordt. We praten ook over welke gekke dingen je allemaal kunt tegenkomen op Google, die niet voor kinderen bedoeld zijn. Apps als TikTok gebruiken Tijn en Lieve allebei, maar ze posten eigenlijk nooit filmpjes.

In de puberteit wordt het met die schermpjes natuurlijk lastiger om precies te weten wat je kind er allemaal mee doet. Lieve zit veel op haar kamer en ze mag van ons haar telefoon ook mee naar boven nemen. Eerst wilde ik dat niet, maar ik vertrouw er inmiddels op dat ze weet wat ze doet.”

Lees ook:

‘Alle apps waarvoor betaald moet worden slaan we over’ 

Marloes Dirkse uit Haarlem over het schermgebruik van haar kinderen Lieve (15, 4 gymnasium) en Tijn (9, groep 7).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden