Het Roemeense gezin is uit de kamer verdwenen, mogelijk op weg naar andere illegale huisvesting

ReportageIllegale huisvesting

De Theresiakerk geeft een inkijkje in het leven van een arbeidsmigrant zonder geluk

Het Roemeense gezin is uit de kamer verdwenen, mogelijk op weg naar andere illegale huisvestingBeeld Phil Nijhuis

Op de keukentafel van de parochiewoning staat een chocoladetaart, voor driekwart opgegeten. Daarnaast twee witte plastic bekertjes, met daarin een bodem koffie en een paar vroegtijdig verdronken peuken. Het onbedoelde stilleven is achtergebleven na het overhaast vertrek van de zoetekauwen.

In de parochiewoning en de kelder van de Theresiakerk in Den Haag woonden 44 arbeidsmigranten uit landen als Polen, Griekenland, Roemenië en Bulgarije. De voormalige katholieke kerk staat al jaren leeg. De huurders betaalden 100 euro per persoon per week. Tot politie en de gemeentelijke Pandbrigade de duiventil eind vorige week ontdekten. Nog dezelfde dag ontruimde de Pandbrigade het pand vanwege brandgevaar.

Een dag nadat de gemeente de vondst wereldkundig maakte, geeft de Haagse Pandbrigade een inkijkje in het leven van een arbeidsmigrant zonder geluk. De migranten hebben hun meeste eigendommen meegenomen.

Slingers aan de muur

Wat achter is gebleven: een eindeloze reeks kale matrassen en bedden. Elektrische koelkastjes, kookplaten en verwarmingen. Blikjes, colaflessen, kledingrekken. Een opvouwbare kinderwagen. Kaarten van een onderbroken spel. Het huis zelf is in beroerde staat. Schimmel op de afgebladderde muren. Boven alles hangt er de muffe lucht van te veel mensen in een te kleine ruimte.

“Hier zat een Roemeens gezin”, zegt Sandra Feijt van de Pandbrigade, gestoken in zwart jack met embleem van de gemeente. Ze is de trap met kruizen in de balustrade opgelopen, en staat nu in een kamer van nog geen twintig vierkante meter op de bovenste verdieping. “Pa en ma woonden hier, de kinderen van een jaar of zestien, zeventien waren op vakantie bij hun ouders.” Zo te zien was iemand jarig: de slingers en ballonnen heeft het gezin bij vertrek laten hangen.

In een andere kamer wijst Feijt op het schilferige plafond achter een lamp. “Daar is iets weggeschroeid of gesmolten.” Haar hypothese: een nog net op tijd geblust brandje. Dat er –vermoedelijk – brand ontstond mag geen wonder heten. Een aanzienlijk deel van de snoeren op de bovenverdieping valt terug te leiden tot één stopcontact. Was er brand uitgebroken, dan is de vraag hoe die 44 migranten hadden kunnen ontsnappen. Fatsoenlijke vluchtwegen ontbreken.

Huur: 100 euro per week per persoon

Aan arbeidsmigranten valt goed geld te verdienen: bij een huur van 100 euro per week en 44 migranten op een kluitje loopt de omzet van een huisjesmelker op tot maar liefst zo’n 19.000 euro per maand.  Wie verantwoordelijk is voor het stouwen van arbeidsmigranten in het afgedankt huis en de kelder van de kerk is nog niet duidelijk. 

Floris Zwolsman van beheerder Bewaakt en Bewoond zegt aan de telefoon van niets te hebben geweten. Er was toestemming op de begane grond twee man te huisvesten en heeft daar misbruik van gemaakt, zegt hij. “Ik ben er met Kerst nog geweest. Blijkbaar was iedereen toen weg om thuis Kerst te vieren.” 

Ook wethouder Martijn Balster (Pvda, wonen) loopt mee tijdens de rondleiding. “Dit soort vormen van onderdrukking is onacceptabel. Het moet veel hoger op de agenda”, zegt hij. Hij plant een investering in de Pandbrigade, en wil de verantwoordelijkheid voor huisvesting van arbeidsmigranten meer bij werkgevers leggen, zodat zij voor misstanden bestraft kunnen worden.

Fatsoenlijke behuizing ontbreekt

Meer controle klinkt goed, maar de andere kant van de medaille: huisvesting? Arbeidsmigranten zijn gevoelig voor uitbuiting,  juist omdat het aan fatsoenlijke behuizing ontbreekt. Wethouders krijgen moeilijk de handen op elkaar voor grootschalige huisvesting van arbeidsmigranten, en laten het dossier om die reden vaak liggen. “Meer Polenhotels zijn een optie, daar hebben we er al een paar van. Daarover moeten we afspraken maken met de regio”, zegt Balster.

Zolang het daaraan ontbreekt, heeft de gemeentelijk Pandbrigade werk genoeg. Want waar denkt wethouder Balster dat de 44 migranten nu zijn? De wethouder zucht en kijkt naar de overwoekerde parochietuin. “Ergens in de stad. En je mag hopen dat het daar wel fatsoenlijk is.” 

Beddentekort loopt verder op

Vorig jaar schatten het Expertisecentrum Flexwonen en de Stichting Normering Flexwonen het tekort aan bedden voor arbeidsmigranten in op 120.000. Dat tekort zal niet kleiner zijn geworden, laten ze weten.

Lokale overheden lukt het mondjesmaat om grootschalige huisvesting op te zetten voor arbeidsmigranten. Bewoners komen al snel in opstand, uit vrees voor overlast en dalende huizenprijzen. Dat was de afgelopen jaren bijvoorbeeld het geval in Vlaardingen, Spijkenisse, Maasdijk, en Westland.

Ook hogere overheden branden zich liever niet aan het thema. Momenteel ligt het dossier bij de provincie Zuid-Holland. Een concreet plan over een aantal te creëren bedden is er niet, de provincie doet voornamelijk onderzoek. Zo bekijkt Zuid-Holland of overheden wel genoeg informatie uitwisselen, en zoeken ambtenaren uit hoe ze arbeidsmigranten kunnen verleiden tot inschrijving bij een gemeente. In het ‘programma huisvesting arbeidsmigranten’ zit welgeteld één pilot die concrete slaapplekken op kan leveren. Daarbij gaat het wel om huizen voor een bredere doelgroep, met onder meer studenten en starters.

Lees ook

De meeste arbeidsmigranten komen uit Polen, ze verdienen het minst

Uit een groot CBS-onderzoek naar arbeidsmigranten blijkt: de Polen zijn met het meest, maar ze verdienen het minst.

Er is een schrijnend tekort aan huisvesting voor arbeidsmigranten

Zo’n 100.000 arbeidsmigranten hebben geen fatsoenlijke huisvesting. Terwijl er grote bouwplannen lagen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden