Schreeuwcabine

De schreeuw-coronatest van Peter van Wees (55) werd wereldnieuws, maar de GGD stuurt hem weg

De Nederlandse uitvinder Peter van Wees bedacht een nieuwe coronatest: een metalen cabine die de aerosolen analyseert die vrijkomen als iemand schreeuwt of zingt. Beeld Patrick Post
De Nederlandse uitvinder Peter van Wees bedacht een nieuwe coronatest: een metalen cabine die de aerosolen analyseert die vrijkomen als iemand schreeuwt of zingt.Beeld Patrick Post

Is de schreeuwtest een kansrijke oplossing om deze zomer energiek en coronavrij aan een festival te beginnen, of vooral een uit de hand gelopen jongensdroom?

Wie vanuit het verleden of de toekomst beelden van de ­coronapandemie zou zien, denkt wellicht dat-ie naar een absurdistische komedie kijkt. Gezinsleden met mondkapjes die ongemakkelijk elkaars ellebogen aantikken. Privéshoppers die hele winkeletages voor zichzelf hebben. Wattenstaafjes un­heimisch diep in de neus, die bepalen wie wel en wie niet op reis mag.

De absurditeit lijkt een hoogtepunt te bereiken met de stalen cabine van uitvinder Peter van Wees (55). Wie erin stapt, voelt hoe alle lucht wordt afgezogen, alsof je een ruimteschip betreedt. Vervolgens moet je heel luid roepen of zingen. Eenmaal uit de capsule gaat een groen of rood lampje branden. Bij groen kun je een festival betreden of een vlucht nemen, zo is het idee, bij rood kan je rechtsomkeert naar huis, want dan ben je besmettelijk met het coronavirus.

‘Nederlandse uitvinder hoopt dat hij een snellere en makkelijkere coronatest heeft ontdekt.’ Na een bericht van persdienst Reuters dook de hier praktisch onbekende Van Wees twee weken geleden plotseling in de internationale media op, van de Britse krant The Independent tot de Indiase televisiezender Zee News Hindi. Sindsdien stromen de mails binnen, zegt Van Wees in een loods in Aalsmeer, waar de cabine tijdelijk is opgeslagen en waar de uitvinder flinke ­delen van zijn 16 uur durende werkdagen doorbrengt. “Dit is betrouwbaarder, sneller, prettiger en op termijn goedkoper dan ­welke sneltest dan ook”, zegt hij, vooral ­verwijzend naar het ongemak van nasale testen, bijvoorbeeld bij jonge kinderen.

De toekomst laat op zich wachten

Maar rondom zijn gedroomde ‘toekomst van sneltesten’ gaat het stroef. Zelf zegt de uitvinder ‘honderd procent zeker’ te weten dat zijn cabine beter meet of iemand besmettelijk is dan gangbare testen. Sinds december probeert hij die claim te valideren, binnenkort met hulp van labbedrijf Eurofins, dat ook coronatests analyseert voor de overheid. Maar bij de teststraten waar Van Wees zijn cabine afgelopen maanden liet neerzetten voor onderzoek, werd hij weggestuurd.

Frustrerend en onbegrijpelijk, zegt Van Wees, die zijn hele zakelijke vermogen van ongeveer een ton in de Quick Breath Analyser investeerde. Komende weken wil hij alsnog zijn laatste onderzoek uitvoeren, ‘hopelijk snel’ goedkeuring krijgen van het RIVM en zijn ‘Quba’s’ voor 150.000 euro per stuk gaan verkopen, aan de evenementbranche, horeca en vliegvelden.

“Een hele slimme jongen”, omschrijft ­Johan Jongsma uitvinder Van Wees. De projectleider Covid-19 bij Eurofins zegt achter het concept van de cabine te staan. Ten minste, in theorie. “Hij moet eerst met resultaten komen.” Jongsma herinnert zich hoe Van Wees voor het eerst bij hem aanklopte met zijn idee: een luchtdichte schreeuw­cabine, die de lucht eerst met een uniek ­afzuigsysteem reinigt en die na het schreeuwen duizenden vrijgekomen aerosolen ­opzuigt voor analyse.

Opvallend, zegt Jongsma, was dat Van Wees geen medische achtergrond heeft, maar uit de luchtzuiveringswereld komt. De gedreven en directe Noord-Hollandse uitvinder, die met één been in de oliehandel zit en met het andere zeven patenten heeft, haalde eerder al het nieuws met zijn Smogkiller. Dat is een ambitieuze machine, die lucht binnen en buiten fabrieken compleet smogvrij moet maken. Een beperkte variant is aan zo’n twintig bedrijven verkocht, de echte wacht nog op succes.

Van Wees bij zijn Smogkiller. Beeld AFP
Van Wees bij zijn Smogkiller.Beeld AFP

De oliebusiness viel behoorlijk stil

Hoe de oliehandelaar annex luchtreinigingsman op het idee voor zijn coronatest kwam? Van Wees vertelt dat de specifieke oliebusiness waarin hij zit, die van de auto- en watersport, “vroeg in de coronacrisis behoorlijk stilviel. En mijn omzet dus ook.” Van Wees begon te denken – “je bent uitvinder of je bent het niet” – en keek meewarig naar commerciële sneltests, die soms maar zo’n 60 procent betrouwbaarheid bieden. Kon hij zijn gepatenteerde Smogkiller-reinigingssysteem niet omvormen om in een steriele ruimte monsters van virusdeeltjes op te sporen? “Met het idee dat mensen die roepen en zingen enorm veel aerosolen uitstoten – kijk naar een kerkkoor of een voetbalstadion.”

Vrienden uit de medische wereld vonden zijn idee kansrijk, mits hij aan één voorwaarde kon voldoen. Dat hij de lucht in de cabine brandschoon zou krijgen, zodat het testmonster na het schreeuwen loepzuiver zou zijn. “Ze dachten dat dit mijn struikelblok zou zijn, dat het hierop vast zou lopen. Dit was voor mij juist het makkelijkste, want zo’n reinigingssysteem is precies wat ik al heb gepatenteerd.”

Peter van Wees is de uitvinder van de Quick Breath Analyser. Beeld Patrick Post
Peter van Wees is de uitvinder van de Quick Breath Analyser.Beeld Patrick Post

Een woordvoerder van het RIVM laat ­weten nog niet te kunnen zeggen of de schreeuwcabine van Van Wees werkelijk kansrijk is. Daarvoor moet de uitvinder eerst met een onafhankelijk opgesteld validatierapport komen, in dit geval door Eurofins, waarvoor zo’n tweehonderd testpersonen nodig zijn die ook een PCR-test hebben gedaan. Vooralsnog heeft Van Wees 110 negatieve mensen getest en 8 positieve, met een uitslag die in ruim 99 procent van de gevallen gelijk is aan die van de PCR-test, de gouden standaard. Dat maakt de cabine volgens Jongsma van Eurofins ‘potentieel veelbelovend’.

Een andere Nederlandse vondst: de elektronische neus

De schreeuwcabine past in een reeks innovatieve testmethoden. Zo investeerde het ministerie van volksgezondheid, welzijn en sport en de GGD Amsterdam in de SpiroNose-blaastest, ontwikkeld in Leiden. Anders dan de PCR-test legt de blaastest geen virusdeeltjes bloot, maar ‘ruikt’-ie de reactie van het lichaam op een infectie. Bij ongeveer 70 procent van de testpersonen kan de SpiroNose ‘met hoge waarschijnlijkheid’ een besmetting uitsluiten, meldt GGD Amsterdam, die de test al in het najaar aanbood.

In januari liet ‘coronaminister’ De Jonge weten dat de elektrische neus landelijk als testmethode werd uitgerold. Kort daarna bleek de test echter soms foutieve uitslagen te geven. De GGD Amsterdam stopte direct met de SpiroNose. Na onderzoek bleken valse uitslagen vooral te wijten aan menselijke fouten bij het afnemen.

Binnenkort wordt de SpiroNose alsnog landelijk uitgerold, onder meer in Zwolle en Deventer. De ademtest is betrouwbaar, zegt de GGD, mits die goed wordt gebruikt. Betere training moet een einde maken aan de problemen.

De uitvinder heeft meer positieve testpersonen nodig, voor experts met resultaten aan de slag kunnen. Lastig is dat hij zijn cabine al met een vrachtauto naar twee teststraten liet brengen, waar hij na korte tijd werd weggestuurd. “Terwijl ik schriftelijke toestemming had.” Zijn hier GGD-belangen in het spel, vraagt Van Wees zich af, wellicht vanwege afspraken andere testaanbieders? Of is er iets anders aan de hand?

‘Wij willen niet dat ze bij ons juist corona oplopen’

De simpele verklaring van de GGD is ‘veiligheid en hygiëne’, laat woordvoerder Carin Boon weten. “De mensen in onze teststraten komen voor een test. Wij willen niet dat ze bij ons juist corona oplopen.” Boon bedoelt dat een cabine zonder bewezen werking, waar steeds mogelijk besmette mensen in staan te schreeuwen, in het slechtste scenario een broedplaats voor het virus kan zijn. Ja, vertelt ze, Van Wees had toestemming van de onderaannemer van een teststraat. “Maar die gaat daar niet over.”

Liever luisteren? Blende sprak dit artikel ook in.

Zolang de werking van de cabine niet bewezen veilig is, zegt Boon, is die niet welkom. Ook voor Jongsma van Eurofins is dit dé zorg over van de cabine. “Als er de hele dag door mensen in staan te roepen, waarbij speekseldeeltjes vrijkomen, hoe blijft het dan een schone en veilige plek?”

Volgens uitvinder Van Wees is kans op besmetting in zijn cabine kleiner “dan dat je vijf keer achter elkaar de Staatsloterij wint”. De afzuiging is zo sterk dat het voelt alsof je met flinke zeewind op de pier bij IJmuiden staat, “die zuigt alles op”. Daarnaast moet uv-licht binnen alle mogelijk aanwezige virusspatjes doden, en kan een testaanbieder de cabine met speciaal reinigingsmiddel schoonmaken. Nu samenwerken met de GGD uitgesloten lijkt, is Van Wees op zoek gegaan naar een partner in België en Duitsland.

Alex van Luijn, gemeenteraadslid in Beverwijk, hoopt dat de uitvinder vaart maakt, want hij ziet de stalen doos al helemaal in het Noord-Hollandse stadje staan. “Horecaondernemers, het theater en de bioscoop kunnen allemaal een paar duizend euro inleggen. Eén cabine in het centrum is de perfecte sneltestoplossing.” Met 150.000 euro is het een forse eenmalige investering, maar gebruikers zouden op termijn goedkoper uit zijn dan met de allergoedkoopste sneltest nu. Met een capaciteit van een persoon per minuut en meer als je stellen en gezinnen in een keer test, kun je in een plaats als Beverwijk zo’n 800 mensen per dag testen.

De Trouw-journalist probeert de schreeuwcabine (en heeft volgens Van Wees geen corona.) Beeld Patrick Post
De Trouw-journalist probeert de schreeuwcabine (en heeft volgens Van Wees geen corona.)Beeld Patrick Post

Hoe wil je 55.000 voetbalfans testen?

Ook heeft ID&T, organisator van de Fieldlabs-testevenementen en festivals als Qlimax en Mysteryland, volgens Van Wees beloofd om Quba’s aan te schaffen zodra het systeem gevalideerd is. Zelf geeft ID&T aan met Van Wees in gesprek te zijn, net als met ‘andere mogelijke partijen’, maar dat er ‘nog geen toezeggingen’ zijn gedaan.

Jongsma van Eurofins, dat ook commerciële testen aanbiedt, ziet voor de schreeuwcabine vooral potentie op vliegvelden en in bedrijfslobby’s, maar heeft vraagtekens bij de toepassing op festivals en bij voetbalwedstrijden. “De cabines passen niet in een koffertje, dus transport is een ding. En hoe wil je met een capaciteit van 100 man per uur 55.000 voetbalfans testen?”

Uitvinder Van Wees is optimistisch. “Dit is de kleine variant, die puur laat zien dat de techniek werkt. Ik kan er ook één bouwen die tachtig mensen per minuut test.”

Is de schreeuwcabine ten slotte geen ­verloren race tegen de klok? Nu volop ge­vaccineerd wordt? Van Wees denkt dat we nog wel even blijven testen. “Niet iedereen laat zich inenten.” Ook heeft hij meer toepassingen bedacht. Vanuit Mongolië kwam de vraag al naar testen op tuberculose, en Van Wees fantaseert over een toepassing voor het testen op allergieën in het ziekenhuis.

Zoals hij het zegt: “Je bent een uitvinder of je bent het niet”.

Lees ook:

E-nose en Lamp-test: zo ziet de teststraat 2.0 eruit

Het duurde iets langer dan gehoopt, maar inmiddels doen innovatieve testmethoden hun intrede in de teststraat van de GGD.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden