Middelbaar onderwijs

De scholen moeten koste wat het kost open

Beeld ANP

Het recht op onderwijs weegt inmiddels zwaarder dan het beperken van gezondheidsrisico's. Maar wordt de leraar ook beschermd? 

Het leek toen onvermijdelijk, in dat weekend van 14 en 15 maart, dat premier Rutte aankondigde dat alle scholen met ingang van maandag moesten sluiten. Niet omdat het Outbreak Management Team (OMT) hem dat dringend adviseerde, maar omdat er leraren, schoolbesturen en ouders het niet vertrouwden, die geruststellende woorden van het OMT. Maatschappelijke druk duwde de schooldeur dicht. Het was een van de meest ontwrichtende besluiten die het kabinet tijdens de lockdown nam. En niet een van de beste.

Wat volgde, was een periode waarin ouders vanaf de keukentafel zowel een baan, een les als een opvoeding moesten runnen. Een doodvermoeiende exercitie waar weinig gezinnen baat bij hadden. Bovendien bleek dat de kinderen die het meest te winnen hebben bij school het meest achterop raakten. Honderden kinderen, vaak met sociale problemen, verdwenen van de radar. Opmerkelijk was dat het in Nederland over het algemeen nog wel meevalt met de opgelopen leerachterstanden. Het grootste gemis zat 'm in de sociale functie van de school: leerlingen en leraren hebben elkaar nodig voor hun werkplezier, hun dagelijkse structuur en sociaal leven. 

Gelukkig mochten na twee maanden de jongste kinderen terug naar hun basisscholen, waar zij geen afstand tot elkaar of de leerkrachten meer hoefden te houden. Eerst in halve klassen, later in volle. Ondanks twijfels vooraf, verliep die volledige heropening van de basisscholen soepel. De sfeer was er voor de vakantie eentje van positiviteit en vertrouwen dat het echt weer kan: onderwijs as usual.

Geen taboe meer

De middelbare scholier wachtte echter vooral frustratie in die laatste weken voor de zomervakantie. Vanwege de anderhalve meterregel die in het voortgezet onderwijs wel gold, kon slechts een derde of een kwart van de klas per dag worden ingeroosterd. Meer dan zo'n drie uur les per week op school zat er voor middelbare scholieren niet in. Ouders zagen hun tieners in juni, toen ze al ruim drie maanden school hadden moeten missen, psychisch inzakken. Motivatie en plezier in leren maakten plaats voor lethargie en eenzaamheid. Docenten werden geradbraakt door de combinatie van digitaal en fysiek onderwijs.

Door het succes op de basisscholen en de flop van de gedeeltelijke opening van het voortgezet onderwijs kon opnieuw een besluit niet uitblijven: het kabinet maakte op 24 juni bekend dat na de zomervakantie ook alle middelbare scholen open moeten. De regel dat tieners anderhalve meter afstand tot elkaar moeten houden, is geschrapt. Wel geldt die nog tegenover de docent.

Door schade en schande wijs geworden, heerst er opeens geen taboe meer op de afweging van bescherming van de gezondheid tegenover het recht op onderwijs van 2,5 miljoen door het coronavirus weinig geschade kinderen. Dat is niet alleen zo in Nederland. De secretaris-generaal van de VN riep vorige week op op om zo snel mogelijk het onderwijs wereldwijd te hervatten, want er dreigt een catastrofe voor een generatie en een groeiende kloof tussen goed en slecht opgeleide kinderen. Europa is daarvan doordrongen: er is geen continent ter wereld waar weer in zoveel landen fysiek onderwijs gaat worden geven, blijkt uit statistieken van Unesco.

Een wederdienst voor docenten

Maar toch, nu het zover is, treedt er buikpijn op bij menig docent. Epidemiologen halen wederom hun twijfel van stal over de infectierisico’s bij kinderen. En niet zonder reden, want er is inmiddels meer over bekend. Oude en slecht onderhouden ventilatiesystemen zouden bovendien het besmettingsgevaar nog kunnen vergroten. Desondanks is de  boodschap van scholenkoepels en de vakbond Aob duidelijk: wij gaan open. Onzekerheid is de prijs die we daarvoor gaan betalen.

Docenten vragen als wederdienst  om goede ventilatie. Ook bron- en contactonderzoek mag volgens de koepel van middelbare scholen eigenlijk niet opgegeven worden als leraren daarmee beschermd kunnen worden. Leerlingen moeten volgens de voorschriften afstand houden. En ouders zouden, nu niemand zich meer kan verschuilen achter onbekendheid met het coronavirus of de voorzorgsmaatregelen die we kunnen nemen, ook hun kinderen bij de minste twijfel thuis moeten houden. Het belang van onderwijs is groot, de verantwoordelijkheden van iedereen rondom de school nu ook.

Lees ook:

Scholen maken zich meer zorgen, maar willen volgende week wel open

Voorzitter van de onderwijsorganisatie VO-raad Paul Rosenmöller vindt dat iedereen op en rondom de scholen met de corona-onzekerheden moet leren leven.

Het infectierisico versus psychologische problemen: kunnen middelbare scholen weer open?

Epidemiologen en kinderpsychiaters zijn het erover eens dat tieners terug de schoolbanken in moeten: hun welzijn staat op het spel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden