Catshuisberaad

De scholen heropenen, maar het ventilatievraagstuk is nog niet opgelost

Vorige week begonnen de examens in het voortgezet onderwijs.  Leerlingen van Atheneum College Hageveld in Heemstede buigen zich over hun eindexamen wiskunde.  Beeld ANP
Vorige week begonnen de examens in het voortgezet onderwijs. Leerlingen van Atheneum College Hageveld in Heemstede buigen zich over hun eindexamen wiskunde.Beeld ANP

Volgens het kabinet kan het voortgezet onderwijs worden heropend. Ondertussen hecht het RIVM steeds meer belang aan ventilatie. Is het ventilatievraagstuk al opgelost?

Door de aangekondigde heropening van alle scholen staat ventilatie van schoolgebouwen opnieuw op de agenda. Het kabinet besloot zaterdag dat middelbare scholen in de week van 31 mei weer volledig open mogen gaan, en dat uiterlijk een week later ook moeten zijn. Scholieren hoeven geen anderhalve meter afstand meer van elkaar te houden. Wel moeten leerlingen twee keer per week een zelftest thuis doen en afstand houden tot hun docenten. Ook ventilatie moet er voor zorgen dat in de klaslokalen tjokvol met scholieren het coronavirus niet goed gedijt. Maar is de ventilatie op scholen al op orde?

“Nee, is het korte antwoord”, zegt Stan Termeer van de VO-raad, de vereniging van scholen in het voortgezet onderwijs. “Het is niet dat er niets is gebeurd, maar het zo snel aanleggen van ventilatiesystemen in oude schoolgebouwen, dat is een moeizaam proces.”

Vorig jaar bleek uit onderzoek in opdracht van de overheid dat zeker 1 op de 10 scholen de ventilatie niet op orde had. Mogelijk waren het er nog meer: van 51 procent van de schoolgebouwen kon de staat van de ventilatie niet worden beoordeeld, omdat zij niet deelnamen aan het onderzoek of nog bezig waren met de inventarisatie.

Grote investering

Hierop maakte het ministerie 360 miljoen euro vrij voor de verbetering van het klimaat in schoolgebouwen. Voor de eerste honderd miljoen geldt een aanvraagtermijn van 1 januari tot 31 juni. Maximaal 30 procent van de kosten kan bij de overheid worden gedeclareerd. De overige 70 procent moet worden betaald door de school zelf, of de verantwoordelijke gemeente. In april bleek via Nieuwsuur dat de ingediende aanvragen goed zijn voor 110 miljoen euro. Onbekend is om hoeveel scholen het gaat. Wanneer de resterende 260 miljoen euro beschikbaar komt is nog niet bekend.

“Financiering is het grootste probleem”, zegt Termeer. “De samenwerking tussen de school en gemeenten is niet altijd makkelijk. Soms komt men eruit, maar vaak ook nog niet. Het gaat om een grote investering, niet om even het ophangen van een ventilator.”

‘Coronarisico nog te groot’

Ook al heeft het kabinet nu besloten dat de scholen weer open moeten, sommige scholen hebben al laten weten dat helemaal niet te zien zitten. Die scholen vinden het coronarisico voor leerlingen en docenten nog te groot. Bovendien nadert de zomervakantie met rasse schreden.

Veel docenten zijn ook nog niet gevaccineerd. Demissionair minister van onderwijs Arie Slob voelde er nooit iets voor om te lobbyen voor snellere vaccinaties voor leraren vanwege hun risicovolle beroep. Docenten zullen dus moeten wachten totdat ze vanwege hun leeftijd aan de beurt zijn – en velen zijn nu nog te jong om in aanmerking te komen voor een coronaprik.

Het OMT waarschuwt dat de opening van scholen wel tot meer infecties zal leiden. Die kunnen op hun beurt leiden tot schoolverzuim. Ook kunnen de besmettingen ‘negatieve gevolgen voor geplande vakanties’ hebben. Want als een ouder of kind ziek wordt of in quarantaine moet, gaat er een streep door de zomerplannen.

Tijd is een tweede probleem, aldus de VO-raad. Scholen hebben, plat gezegd, wel iets anders aan hun hoofd. Termeer: “Om de drie maanden gooit het ministerie het beleid weer om, en kunnen alle scholen weer aan de bak om dat op te lossen. Ondertussen draait het onderwijs gewoon door en ligt de aandacht van schoolbestuurders bij het vullen van de roosters en het zoeken van vervanging bij ziekte. En in juli moet iedere school hebben bedacht hoe zij de 8,5 miljard euro van het Nationaal Programma Onderwijs gaat invoeren, ik geef het je te doen.”

Ramen en deuren open

Het ventilatievraagstuk is naar de achtergrond verdwenen. Dat herkent ook de Algemene Vereniging van Schoolleiders. “Ventilatie is een probleem dat ook voor corona al bestond. De luchtkwaliteit op veel scholen is niet goed. Dat los je niet zomaar even op”, aldus een woordvoerder van de AVS.

Ook de AVS heeft op dit moment niet paraat hoeveel scholen nog aan hun ventilatie moeten werken. De vereniging voert periodieke peilingen uit onder schoolleiders, maar heeft recent geen vragen gesteld over ventilatie. Dat bewijst eens temeer waar de prioriteiten liggen. Bij zelftests bijvoorbeeld, en de vraag hoe die op een werkbare manier in te zetten. 40 procent van de scholen weet nog niet hoe, bleek uit de meest recente peiling.

Het belang van goede ventilatie is inmiddels onmiskenbaar. Afgelopen week wijzigde het RIVM op de website zijn inzicht over aerosolen, kleine zwevende druppeltjes die ‘onder bepaalde omstandigheden’ voor besmettingen kunnen zorgen. Die kans groeit bijvoorbeeld ‘ in ruimtes waar geen of te weinig ventilatie is en/of veel mensen, vooral voor een langere tijd, bij elkaar zijn’, aldus het RIVM nu. Dat klinkt als de situatieschets van een vol klaslokaal.

Om toch veilig les te kunnen geven gaan ramen en deuren op scholen maar open. “Het positieve is dat we uit de winter zijn”, zegt Termeer van de VO-raad. Ook hangt op de meeste scholen inmiddels een CO2-meter die aangeeft of er voldoende frisse lucht in een lokaal is.

Lees ook:

Terug naar normaal voor de zomer, dat willen veel scholen niet meer

Of het kabinet nu wel of niet groen licht geeft voor de heropening van het voortgezet onderwijs, maakt voor veel scholen weinig uit: zij blijven sowieso halfdicht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden