Onderzoek

De rechtsstaat is ook bij vluchtelingen in goede handen

Vluchtelingen probeerden eerder dit jaar vanuit Turkije de Europese Unie te bereiken via de grensrivier. In het WODC-onderzoek geeft een deel van de Syrische vluchtelingen aan dat de vrijheid in Nederland juist de reden is geweest om hier naartoe te vluchten.Beeld EPA

Syrische vluchtelingen zijn over het algemeen blij met de vrijheid en gelijkheid in Nederland. 

Politiek Den Haag mag zich er graag zorgen over maken, maar Syrische vluchtelingen onderschrijven de waarden van de Nederlandse rechtsstaat. Ze waarderen de vrijheid en gelijkheid in Nederland. Dat blijkt uit een verkennend onderzoek van het WODC, het onderzoekscentrum van het ministerie van justitie en veiligheid.

“Er zijn regelmatig zorgen dat vluchtelingen de rechtsstaat niet zouden respecteren, maar eigenlijk weten we weinig over het draagvlak voor de rechtsstaat”, motiveert hoofdauteur Sanne Noyon van het WODC het onderzoek. Dus interviewde het onderzoeksinstituut Syrische statushouders en zette het een vragenlijst uit onder mensen die bezig waren met hun zogeheten ‘participatieverklaringstraject’: een verplicht onderdeel van de inburgering waarin mensen leren over de Nederlandse rechtsstaat.

Vrijheid en gelijkheid blijken voor de respondenten belangrijke begrippen, die ze waarderen aan Nederland. Een deel geeft aan dat juist die vrijheid de reden is geweest om naar Nederland te vluchten. Net als andere inwoners van Nederland, zeggen ook statushouders dat er grenzen zijn aan vrijheid. Opmerkingen mogen niet kwetsend zijn en gedrag niet overlastgevend. Gelijkheid is wat de Syriërs betreft onbegrensd. Er zijn volgens hen geen redenen om jongens bijvoorbeeld voor te trekken ten opzichte van meisjes.

Gelijkheidsideaal

Sterker nog, een deel van de respondenten is enigszins teleurgesteld in het Nederlandse gelijkheidsideaal. “Ze lezen of horen bijvoorbeeld dat er grote verschillen bestaan in het salaris van mannen en vrouwen en hadden dat niet verwacht van een land als Nederland”, zegt Noyon. “Ik vind het mooi om te zien dat mensen ook kritisch durven te zijn. Dat past bij de rechtsstaat en is belangrijk voor goed burgerschap.”

De ook geïnterviewde trainers van de participatieverklaringstrajecten hebben soms het idee dat statushouders niet durven te zeggen dat ze ergens moeite mee hebben. “Er wordt benadrukt dat mensen verschillende meningen mogen hebben, zolang ze de rechten van anderen maar respecteren.” Ook in de rest van de bevolking hebben mensen die, benadrukt Noyon. Bijvoorbeeld ten opzichte van homoseksualiteit.

Modelburgers

Nederlanders verwachten soms van vluchtelingen dat ze modelburgers zijn, terwijl Nederlanders dat zelf ook niet altijd lukt. “Trainers vroegen zich wel eens af waarom statushouders precies moeten weten wat er in welk artikel van de Grondwet staat”, zegt Noyon. “Dat weet de gemiddelde Nederlander ook niet.”

De meerderheid van de statushouders uit het onderzoek was nog maar kort in Nederland. De vraag is of hun enthousiasme over de Nederlandse rechtsstaat beklijft. “Dat enthousiasme heeft deels te maken met het feit dat het hier beter is dan in Syrië. Het zou kunnen dat het afneemt als statushouders hun situatie gaan vergelijken met die van Nederlanders zonder migratie-achtergrond, bijvoorbeeld. Maar het zou wel mooi zijn als het lukt om dit vast te houden.”

Lees ook:

Onmogelijk: Nederland wil alleen kant-en-klare vluchtelingen

Nederland is het enige land dat dat Syrische oorlogsvluchtelingen die in Turkije wachten op herplaatsing, afwijst als ze ‘te conservatief’ zijn.

Opinie: Laat het CDA ‘normen en waarden’ nu eens bij vluchtelingen tonen

In verkiezingstijd verzinnen partijen allerlei maatregelen om de komst van vluchtelingen af te houden. Het stoort Frits Florin, voormalig beleidsadviseur van VluchtelingenWerk Nederland, dat het CDA de normen en waarden van het VN-Vluchtelingenverdrag niet verdedigt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden