Henk Tienkamp, in 2020 nog wonend in Woltersum, is nu verhuisd naar Schiermonnikoog.

InterviewDrie getroffenen

‘De parlementaire enquête naar gaswinning is geen afronding en geen eindpunt’

Henk Tienkamp, in 2020 nog wonend in Woltersum, is nu verhuisd naar Schiermonnikoog.Beeld Reyer Boxem

De parlementaire enquête aardgaswinning Groningen begint maandag. Drie getroffenen aan het woord. ‘Vermoedens genoeg, maar het moet precies worden blootgelegd.’

Willem van Reijendam

Henk Tienkamp (58) woont sinds vorig jaar op Schiermonnikoog, ­nadat hij jaren heeft gestreden met de Nam, overheden en instanties met namen als Centrum Veilig Wonen Instituut Mijnbouwschade Groningen en Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade. Allemaal om de mijnbouwschade aan zijn huis in Woltersum vergoed te krijgen. ­Operatie geslaagd, patiënt overleden. Tienkamp heeft zijn drukkerij aan de kant gedaan, zijn huis verkocht en de hele affaire achter zich gelaten.

“We woonden sinds 2003 in Woltersum, aan het Eemskanaal. Een prettige plek. Toen we het huis kochten, dachten we helemaal niet aan de risico’s van de gaswinning. Maar ook wij kregen schade na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012. Zes jaar later, na de beving bij Zeerijp bleek dat ons huis zo ernstig was verzakt dat het eigenlijk total loss was. Het heeft me de jaren erna al mijn energie, mijn nachtrust en dus ook mijn bedrijf gekost om dat recht te zetten.

“Ik ga niet naar de parlementaire enquête kijken. We weten immers alles al. Iedereen die ermee te maken heeft gehad, weet precies hoe het in elkaar zit. Ik zou wel willen weten wat de drijfveer van die ambtenaren en politici is. De mensen hier raken niet gefrustreerd door de schade, maar door het wantrouwen van de cynische, aartsconservatieve grootste partij, de VVD. De houding van de regering is bijna vergelijkbaar met die in de tijd dat het kolonialisme aan z’n einde kwam. Nederland was niet bereid afstand te doen van zijn privileges. De schaderegelingen lijken bedacht om elke aanzuigende werking in de kiem te smoren, volstrekt zonder enige moraal. Ze hebben niet eens het gevoel dat ze iets verkeerd doen, ze denken dat het zo hoort, daarom loopt het uit de hand. Natuurlijk zou het fijn zijn als Rutte hierdoor weg moet, maar dat gaat toch niet gebeuren.

“Het feit dat we nu als Groningers gehoord worden zegt me niet zoveel. Het troost me niet en troost zoek ik ook niet. Ik voel me geen slachtoffer. Ik ben het gevecht aangegaan en ik heb het gered. No use crying over spilt milk.

Wie was de baas?

Derwin Schorren (54) uit Stitswerd was tussen 2013 en 2021 vicevoorzitter van de Groninger Bodem Beweging, de organisatie die de belangen van de Groningers met aardbevingsschade verdedigde tegenover het rijk en de Nam. De verhoudingen met alle instanties werden er in die jaren niet beter op en na acht jaar hield hij het voor gezien. Hij houdt, op afstand, alle ontwikkelingen nauwgezet bij en hij kijkt dan ook uit naar de parlementaire enquête.

Derwin Schorren: 'Het zou me enorm teleurstellen als Rutte niet opstapt'. Beeld Reyer Boxem
Derwin Schorren: 'Het zou me enorm teleurstellen als Rutte niet opstapt'.Beeld Reyer Boxem

“Ik ben al die jaren voortdurend geconfronteerd geweest met de frustratie en zorgen van de Groningers. Ik vind het dan ook heel belangrijk dat de parlementaire enquête wordt gehouden.

“De vragen waar ik zelf mee zit, waar ik voor op het puntje van mijn stoel ga zitten, gaan over de machts- en krachtsverhoudingen tussen Shell en Exxon en de ministeries van economische zaken, binnenlandse zaken en de premier. Vooral de afgelopen tien jaar, na de beving bij Huizinge zijn boeiend, toen de gevolgen van de gaswinning onmiskenbaar werden.

Wie was er nou eigenlijk de baas? Het lijkt erop dat de ambtenarij verstrengeld is geraakt met de bedrijven. Vermoedens genoeg, maar het moet precies worden blootgelegd. Daarom hoop ik dat ook topambtenaren, zoals Maarten Camps en directeuren van het Staatstoezicht op de Mijnen worden gehoord. Ik acht de commissie wel in staat conclusies te trekken waar de politiek lering uit trekt.

“De enige bevredigende politieke uitkomst van de enquête is voor mij dat Rutte opstapt. Het zou me enorm teleurstellen als dat niet gebeurt. Hij was de constante factor in al die jaren, heeft altijd VVD-­ministers op die post gezet, alleen nu de D66’er Hans Vijlbrief. Het zou wel erg goedkoop zijn als die straks weg moet. Zijn vertrek zou Groningen ook helemaal niet helpen, want hij is net ingewerkt.

“Voor de Groningers is deze ­enquête geen afronding en zeker geen eindpunt. Ik denk ook niet dat ze er troost uit putten. Ze zijn eerder een beetje beschaamd dat ze hier het lijdend voorwerp van zijn.”

‘Nait soez’n, moar doun!’

Eltje Bos (64) uit Appingedam is penningmeester van het Experiment Krewerd, het Noord-Groningse dorpje dat zijn eigen versterking probeert te organiseren. Een project dat na vier jaar nauwelijks is opgeschoten. Daarvoor was hij ook al betrokken bij de gaswinningsproblematiek, al was het maar omdat zijn inmiddels overleden zus Liefke Munneke vanuit Krewerd tien jaar lang een van de felste voorvechters was voor de Groningse zaak. “Die stress heeft mijn zuster geen goed gedaan.”

Eltje Bos: 'Waarom is er geen aardgasfonds, zoals in Noorwegen? Alles is verjubeld!' Beeld Reyer Boxem
Eltje Bos: 'Waarom is er geen aardgasfonds, zoals in Noorwegen? Alles is verjubeld!'Beeld Reyer Boxem

“Mijn eigen schades van 2014 zijn door de Nam heel vlot afgehandeld, toen die dat nog zelf deed. Het ging om iets van tienduizend euro en ik kon het met een eigen aannemer laten doen. Maar het houdt me wel bezig, omdat ik er zoveel anderen onder zie lijden. En ik hou van dit gebied, hier liggen mijn roots. Het meest schijnende vind ik dan de bureaucratie. Dat 70 procent van de kosten naar overhead gaat. Ook met de Nationaal Coördinator Groningen heb ik als penningmeester van Krewerd stroperige discussies over bonnetjes.

“Ik ga zeker kijken naar de parlementaire enquête, maar niet de hele tijd, anders gaat die mijn leven zo beheersen. Wat mij het meest intrigeert, is waarom die gaswinning al in 2007, onder Maxime Verhagen ineens zo hard omhoogging. Want we kunnen Henk Kamp, die minister was tijdens de klap in Huizinge in 2012, wel de schuld geven, maar hij zat met een erfenis uit het verleden. Verhagen verleende concessies tot 2013. En dan mag de Kamer ook wel naar zichzelf kijken, want ook toen werd er gewaarschuwd voor de risico’s, maar dat werd door de hele politiek genegeerd. Ik hoop dat ook Verhagen wordt verhoord. En nog verder terug: waarom is er geen aardgasfonds gevormd, zoals in Noorwegen? Alles is verjubeld!

“Van mij hoeven er geen koppen te rollen, dat lost voor ons niks op. De functie van die enquête zou moeten zijn dat de politiek beseft dat ze er voor de mensen is en niet dat de partijen naar elkaar gaan wijzen. De mensen hier trappen niet in zulke politieke spelletjes, die zeggen ‘nait soez’n, moar doun!’

Lees ook:
Hoe Nederland verslaafd raakte aan aardgas

Onder de grond bij boer Boon werd in 1959 voor het eerst Nederlands gas gevonden. Al snel kon Nederland niet meer zonder gas.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden