InterviewJennes de Mol

De Nederlandse ambassadeur is terug in Kiev: ‘Wat hier gebeurt, is onvoorstelbaar’

Jennes de Mol, Nederlands ambassadeur in Oekraïne, is sinds een week weer terug in Kiev: ‘De ziel is uit de stad’. Beeld Simone van Beek/ministerie van buitenlandse zaken
Jennes de Mol, Nederlands ambassadeur in Oekraïne, is sinds een week weer terug in Kiev: ‘De ziel is uit de stad’.Beeld Simone van Beek/ministerie van buitenlandse zaken

De Nederlandse ambassadeur in Oekraïne is een week terug in de hoofdstad Kiev. ‘Als je door het landschap rijdt, zie je de massaliteit van de vernietiging.’

Petra Vissers

Een week geleden was ambassadeur Jennes de Mol met de auto onderweg vanuit de westelijke stad Lviv naar hoofdstad Kiev, om zijn post daar weer in te nemen. De Nederlandse ambassade sloot vlak voor de Russische inval de deuren in de Oekraïense hoofdstad, en verhuisde tijdelijk naar Lviv en daarna naar Polen.

Wat zag u op de weg van Lviv naar Kiev?

“Zo’n honderd kilometer voor Kiev verschenen de eerste uitgebrande tanks langs de weg”, vertelt De Mol aan de telefoon. “Dat werd steeds erger. Zeker toen we een omweg moesten nemen en via Irpin de stad in kwamen. Ik heb veel oorlogsbeelden gezien in mijn loopbaan, maar de verwoesting hier was zo nietsontziend, dat overtrof alles.”

“Als je zelf door het landschap rijdt, zie je de massaliteit en de diepte van de vernietiging”, vervolgt hij. “Uitgebrande tankstations, gebombardeerde distributiecentra, huizen zijn kapot, en van de huizen die er nog staan zijn alle ramen eruit geschoten. Dit zijn allemaal burgerdoelen. Het zijn burgers die geraakt worden.

“Wat op mij het meeste indruk maakte, is hoe dicht de Russen Kiev genaderd zijn. Misschien een kilometer of twee. Mensen moeten de explosies gezien en gevoeld hebben vanuit hun flats aan de rand van de stad.”

Hoe is de sfeer en het straatbeeld nu in Kiev?

“Kiev is een stad die me dierbaar is. Toen ik aankwam wekte de stad een lege indruk, nog maar een derde van haar inwoners is aanwezig. De ziel is uit de stad.

“Maar ik moet zeggen: het stadsleven komt weer op gang. Misschien komt het door het weer. De lente begint, de bloemen beginnen weer te bloeien. Er zijn weer meer mensen op straat en op de weg. Al is er een tekort aan benzine en diesel, dus je ziet veel opstoppingen bij benzinestations.”

En de veiligheidssituatie?

“Het is natuurlijk niet zonder gevaar om hier te wonen en te werken. In het hele land gaat het luchtalarm heel vaak af, we horen constant sirenes. Donderdagavond heb ik van 19.00 tot 22.00 uur in een schuilkelder gezeten.

“Maar je ziet ook dat mensen na tweeënhalve maand oorlog een beetje moe worden van dat luchtalarm. Ze gaan gewoon door waar ze mee bezig zijn, soms ook op straat. Dat is natuurlijk hartstikke gevaarlijk. Maar ik snap het ook wel weer.”

Waarom bent u teruggegaan naar Kiev, wat is het belang van uw aanwezigheid daar?

“Iedereen is hier. De andere ambassades, de VN-organisaties, de hulporganisaties, de regering van Kiev. We hebben elkaar nodig, en dit is de plek waar alles gebeurt. Donderdag bijvoorbeeld had ik een afspraak op het kantoor van de president. Dat moet echt fysiek.

“Onze aanwezigheid wordt ook als symbolisch ervaren. We zijn er voor de samenwerking, maar ook voor de morele en politieke steun aan Oekraïne.”

U heeft ook gewerkt in Moskou, Sint-Petersburg en in het MH17-team. U kent Rusland, heeft u enig idee hoe Europa een stap zet uit deze oorlog?

“Dat is nogal een vraag. Ik zou willen dat ik de toekomst kon voorspellen, maar dat kan ik helaas niet.

“Wat hier gebeurt is onvoorstelbaar. Ik ben heel vaak naar het oosten gegaan, toen dat nog kon. Ik spreek Russisch en Oekraïens, dus ik kan redelijk makkelijk met mensen in contact komen, en ik weet dat veel mensen in het oosten van oorsprong Russisch zijn of zich veel oriënteren op Rusland. En uitgerekend die mensen worden nu platgebombardeerd. Onvoorstelbaar, en ik kan mijn vinger er niet achter krijgen waarom. Dat maakt het heel moeilijk om een oplossing te verzinnen.”

Wat is dan uw rol, en die van de diplomatie?

“Het begint met duiding. Wat is ieders agenda? We staan Nederlanders bij, en bieden politieke en economische hulp aan Oekraïne.

“Vandaag bijvoorbeeld brengen we een bezoek aan een tehuis voor oorlogswezen, heb ik overleg met de Denen en de Zweden, schrijf ik een verslag van mijn ontmoeting met de diplomatiek vertegenwoordiger van de president, en bereid ik de komst voor van het forensisch opsporingsteam dat het kabinet heeft aangekondigd.

“De ambassade speelt een bescheiden rol. Maar wel een belangrijke rol.”

Lees ook:

Evacués uit Azovstalcomplex vertellen over leven ondergronds: ‘Zaten twee maanden in de duisternis’

Begin mei werden zo’n honderd burgers geëvacueerd uit het Azovstal-industrieterrein in Marioepol. De eerste getuigenissen van hun soms maandenlange verblijf onder de grond komen naar buiten.

Hoe de Russen de bezette gebieden in Oekraïne indoctrineren

Inwoners van door Rusland veroverde gebieden in Oekraïne krijgen te maken met enorme Russische propaganda, met als doel ze te ‘russificeren’. Daar worden allerlei methodes voor ingezet, en niet zonder resultaat. ‘De mensen beginnen te geloven dat Oekraïners zelf hun stad beschieten.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden