Gaswinning

De Nam weigert de rekening voor Groningen te betalen

Een woning wordt versterkt door stutten in aardbevingsgebied Loppersum. Beeld ANP
Een woning wordt versterkt door stutten in aardbevingsgebied Loppersum.Beeld ANP

De staat ruziet met de Nam over de betaling van de rekeningen voor Groningen. De kosten van schade en herstel zijn miljarden hoger dan in 2018 was berekend.

De Nederlandse Aardolie Maatschappij (Nam) zet de hakken in het zand bij de betaling van de schade en de versterkingskosten in Groningen. Dat blijkt uit een brief die minister Bas van ’t Wout van economische zaken woensdag naar de Kamer stuurde, net toen daar de pas beëdigde Kamerleden zich bezighielden met de mislukte verkenning.

Voor herstel van schade en versterking is vanaf dit jaar tot 2027 een bedrag van 8,5 miljard euro geraamd. Ook deze nieuwe, veel hogere cijfers meldt Van ’t Wout in zijn Kamerbrief. Bij het besluit de gaswinning te beëindigen in 2018 werd nog uitgegaan van kosten van 3,5 tot 5,5 miljard euro tot 2030. Uit de brief van de minister blijkt dat de Nam op meerdere fronten de rekeningen betwist. De ‘financiële discussies’ kunnen er volgens de minister toe leiden dat deze ‘uitmonden in juridische procedures’, en dat ‘niet alle kosten aan de Nam worden doorbelast’.

Volgens de Nam worden ‘duizenden schades onterecht vergoed’. Ook zijn de normen voor versterking onnodig hoog, aldus het bedrijf in een reactie op de Kamerbrief.

De meest recente rekening voor de versterking uit 2020 heeft de Nam niet betaald, terwijl tegen betalingen uit de eerste helft van 2020 bezwaar is gemaakt door deze joint venture van Shell en ExxonMobil. Ook het conflict over de hoogte van de schadenota over 2020 is zo hoog opgelopen, dat het waarschijnlijk bij een arbiter belandt.

Bokshandschoenen

“Hoog tijd dat de minister zijn fluwelen handschoentjes uittrekt en de bokshandschoenen pakt”, zegt SP-Kamerlid Sandra Beckerman. “Het wordt steeds duidelijker dat de Nam gewoon niet wil betalen. Laat de gedupeerden hier niet opnieuw de dupe van worden.” Beckerman vraagt volgende week een debat aan.

De Nam is sinds 2018 op afstand gezet van de afhandeling van aardbevingsschade. Die is overgenomen door overheidsinstanties als het Instituut Mijnbouwschade Groningen. Aan schadevergoedingen (los van waardedaling van huizen) is sinds 2018 648 miljoen euro uitgekeerd. De staat brengt achteraf de kosten bij de Nam in rekening met een heffing of factuur.

Burgers hoeven niet meer te bewijzen dat schade door aardbevingen komt, de Nam moet als veroorzaker aantonen (bij het Instituut) dat bepaalde schade níet door de gaswinning komt. Volgens de Nam legt het Instituut Mijnbouwschade de lat voor het ‘ontzenuwen van dit bewijsvermoeden’ te hoog en past het die in een te groot gebied toe.

Versterking in publieke handen

De versterking van de Groningse huizen is sinds begin 2020 helemaal in publieke handen, van de Nationaal Coördinator Groningen. Het conflict draait hier om de veiligheidsnormen waarmee huizen in aanmerking komen voor versterking. Die zijn volgens de Nam te conservatief. Met andere woorden, er zou minder geld voor versterking nodig zijn.

Van ’t Wout benadrukt dat bewoners en bestuurders in Groningen ‘zich niet druk hoeven maken’ over deze financiële discussies, aangezien de staat de ruzie met de Nam nu uitvecht. Maar het zijn wel kosten die ten laste komen van de schatkist en dus de belastingbetaler. Overigens is het al zo dat de staat van alle kosten die de Nam voor haar rekening neemt, 73 procent betaalt. Dit komt omdat de Nam deze kosten eerst mag aftrekken van de winsten van de gaswinning.

De Nam is sinds 2018 op afstand gezet. Burgers kunnen sinds die tijd bij de overheid terecht voor afhandeling van hun schade en de kosten van versterking. Dat proces gaat ook lang niet zo snel als zou moeten. In totaal zijn er nu zo’n 1700 huizen en gebouwen versterkt terwijl er ruim 24.000 versterking nodig hebben voor toekomstige bevingen.

Lees ook :

Gas in Groningen; een verhaal over macht, onmacht en de rol van de Russen

Het boek Gronings goud van Wendelmoet Boersema verhaalt over de macht van het gas, over hoe Nederlands oude vriendschap met Rusland doorwerkt in het heden en het laat zien waarom Groningen, Boersema’s geboortegrond, het onderspit dolf. Een essay in Tijdgeest.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden