ReportageIntegratie

De nachtwinkel is een ambassade, museum én een levend archief

 Oprichter en artistiek leider Malique Mohamud. Beeld Otto Snoek
Oprichter en artistiek leider Malique Mohamud.Beeld Otto Snoek

Om te laten zien hoe divers de samenstelling van de stad is, gaat midden in een drukke winkelstraat in Rotterdam-West een avondwinkel open waarin bezoekers worden uitgedaagd hun eigen verhaal te delen. ‘Dit is een levend museum.’

In een straat vol verkiezingsposters, met veel langsrazend verkeer, een drukke trambaan in het midden en veel zelfstandige winkeliers van allerlei komaf die hun waar op de stoep uitstallen, is het een opvallende nieuwe verschijning: The Niteshop.

Tussen producten van over de hele wereld, van rijst tot shampoo, zit Rotterdammer Malique Mohamud (1984) er vanmiddag breed glimlachend achter de toonbank. Met zo’n divers aanbod lijkt zijn zaak een doodnormale winkel, maar schijn bedriegt. Want Mohamud is aanvoerder van het Rotterdamse collectief Concrete Blossom, dat deze zaak zelf heeft geopend, en hij doet al jaren op allerlei manieren onderzoek naar integratie.

Daarbij waait regelmatig stof op, want Mohamud steekt zijn mening zelden onder stoelen of banken. “We zijn de integratie voorbij”, zegt Mohamud, terwijl hij een pot koffie zet. “Ik denk dat we het einde van de integratie kunnen afkondigen. Het is nu tijd om volwassen gesprekken met elkaar te gaan voeren. Die gesprekken moeten gaan over de vraag: hoe richten we de samenleving in, als gelijkwaardigen? Praten over bruggen bouwen en verbinden, verbergt het feit dat ook witte Nederlanders moeten integreren.”

Toko’s zijn levende archieven

Maar hoe voer je zulke gesprekken dan? Vier jaar geleden bedacht hij met zijn collectief, eigenlijk als grap, dat het openen van een eigen avondwinkel een goed idee zou zijn. “Een avondwinkel als ambassade voor mensen die de superdiversiteit belichamen in de stad”, zegt hij. “Want avondwinkels, buurtwinkels en toko’s zijn natuurlijk levende archieven.”

Het Concrete Blossom-collectief, met in het rood Alexandre Furtado, in het midden Malique Mohamud en rechts Nacor Martina. Beeld Otto Snoek
Het Concrete Blossom-collectief, met in het rood Alexandre Furtado, in het midden Malique Mohamud en rechts Nacor Martina.Beeld Otto Snoek

Alleen: een winkel beginnen doe je niet zomaar. “Vind maar eens een pand van zoveel vierkante meter. Dat vraagt om omzettend veel voorbereiding.” De grap is na vier jaar voorbereiding werkelijkheid geworden. Op roestvrij stalen rekken staan tientallen producten van over de hele wereld klaar voor aanschaf: medicinaal alcoholwater uit Curaçao, bier uit Suriname, suikerbrood uit Marokko.

Die producten zijn sociale objecten, vindt Mohamud. Bij elkaar vertellen ze een groter verhaal. Een paar jaar geleden raakte hij zelf geïnspireerd door een bezoek aan een avondwinkel in Rotterdam-West. “De selectie bieren in de koelkast daar sprak boekdelen. Je had oer-Hollands bier, maar ook bier uit Suriname, bier uit Polen en een bier dat Superbock heette, een merk dat ik helemaal niet kende.” Dat bleek uit Portugal te komen.

Zonder commissie of onderzoeksrapport

“En ik snapte het: logisch dat het daar verkocht werd, want dat wordt volop gedronken door Kaapverdianen.” Aan de ‘superdiverse’ samenstelling van die koelkast kwam helemaal geen commissie of onderzoeksrapport te pas, gaat Mohamud verder. “Zoiets ontstaat totaal informeel.”

Dat is precies wat Mohamud met The Niteshop ook voor ogen heeft. “Kenniscentra hebben hier eindeloos onderzoek gedaan naar de problematiek, die nooit echt opgelost wordt,” zegt hij. In The Niteshop dus geen onderzoek vooraf, juist niet. De klanten bepalen zelf de koers. Lachend: “Er komen nu al mensen binnen die het aanbod bekijken en dan meteen op luide toon beginnen over wat er ontbreekt.” Daar is hij blij mee. Grote kans dat Mohamud zo’n product direct gaat proberen in te kopen. “Dit is een levende collectie, die de komende jaren alleen maar wordt uitgebreid.”

Deze insteek maakt van The Niteshop ‘een levend museum’, zegt Mohamud. “Het enige museum dat nu open mag zijn, omdat we levensmiddelen verkopen.” Er is één groot verschil, zegt hij: hier mag je alles aanraken. Een zaak voor en door mensen uit de eigen omgeving ook. “We willen dat mensen uit de buurt de rijkdom zien van de wereld die ze zelf vormgeven.”

Voer écht spannende gesprekken

Daarom zit The Niteshop ook hier, in Rotterdam-West, waar de stad ‘superdivers’ is. “Het integratiedenken schrijft voor dat alles op moet gaan in het geheel, in het gemiddelde. Daar gaat zoveel in verloren. Eigenheid, eigen verhalen, eigen structuren.” Met The Niteshop wil Mohamud daarom de komende paar jaar laten zien dat het ook anders kan. “Ik denk dat het een van de grote vragen is die we als samenleving hebben. Wie zijn wij? Waar gaan we naartoe? Als ambassade van die superdiverse stad nodigen we met The Niteshop uit om de komende tijd écht spannende gesprekken te gaan voeren.”

Lees ook:

Dankzij de speelgoedcontainers van Duimdrop blijven de Rotterdamse pleinen rustig, maar de subsidie stopt

Na de avondklokrellen in Rotterdam-Zuid rezen er vragen over de opvoeding van jongeren. Bij de Duimdropcontainers, waar kinderen uit kwetsbare buurten speelgoed kunnen lenen, weten ze dat het bijbrengen van normen en waarden deels op het plein plaatsvindt. Toch wordt de subsidie stopgezet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden