ReportageOverstromingen

De Maas geeft zich in Well nog lang niet gewonnen en baant zich geniepig een weg naar binnen

Een boomkweker in Broekhuizenvorst krijgt hulp van buurtbewoners om zijn bomen en planten te redden van het hoge water.
 Beeld Koen Verheijden
Een boomkweker in Broekhuizenvorst krijgt hulp van buurtbewoners om zijn bomen en planten te redden van het hoge water.Beeld Koen Verheijden

Het water van de Maas zakt, maar boom- en rozenkweker Smits in Broekhuizenvorst krijgt het nog stevig voor de kiezen. En even verderop worstelt Well met een lekke dijk.

Normaliter is het er vast bloedmooi, zoveel fietsers als je er zondags aantreft. Maar deze zondag is de weg verboden voor pottenkijkers. Het is crisis in Broekhuizenvorst, een Limburgs gehucht tussen andere gehuchten met klinkende namen als Lottum en Swolgen, op de weg naar het Maasdorp Well.

De Molenweg is sinds kort een prooi van de losgeslagen Maas. Het wegdek is deels verdwenen in het water. Bij het huis op de hoek klopt het ook op de deur – nog even en het water vreet zich er naar binnen. Het pand oogt verlaten. Heel anders dan bij boom- en rozenweker Jos Smits, even verderop rechts. Vorkheftrucs rijden daar driftig heen en weer, met pallets vol struiken en bomen: het water is daar, heel geniepig, de afgelopen dagen de kwekerij ingeslopen.

Rozenstruiken met wortels in het water

“220 miljoen euro heeft het gekost”, zegt Jos Smits over de Maaswerken verderop, die mogelijk zijn problemen veroorzaken. “Toen zijn complete busladingen deskundigen langsgekomen, om te vertellen hoe geweldig dat natuurproject is.” Een oude, afgesloten arm van de Maas is daarbij vrijgegeven aan het water, de rivier kreeg zo een ruimer jasje.

Daar heeft hij natuurlijk niks op tegen, maar hij had die deskundigen wel gevraagd wat dat betekent voor zijn bedrijf. In 1993 en 1995 hielden ze het hier nog droog aan de Molenweg. “Dát gaan we regelen, zeiden ze. Hoe, kan je nu zien”, zegt Smits. In een groot deel van zijn kwekerij staat een laag water, waardoor enkele tonnen handelswaar, bestemd voor heel Europa, verloren dreigen te gaan. “De meeste planten en bomen kan je echt niet 24 of 48 uur met de wortels in water zetten. Ja, een wilg natuurlijk wel, die hoort aan slootkant. Maar andere bomen en rozen krijgen onherroepelijk schade.” Achter zijn kwekerij staan ook nog rozenstruiken in de volle grond. Nou ja, in het water dus. “Ook een ton handelswaarde, schat ik.”

null Beeld Louman & Friso
Beeld Louman & Friso

Alle potten ook weer terug

Nu had hij zelf al een paar dagen geleden, toen hij het al niet vertrouwde, een nooddijk aangelegd rond het bedrijf. Dat gaat in Broekhuizenvorst met hulp van iedereen. “Ach, dat is zo geweldig. Ik stuurde zes appjes, naar de toneelvereniging, de fietsvereniging, de voetbalclub en zo. En die appjes zijn allemaal weer gedeeld.” Ruim honderd vrijwilligers hebben zich de afgelopen dagen aangediend, om Jos uit de ellende te helpen. Vandaag ook weer: een lange menselijke ketting brengt potten vol planten en boompjes van achteren naar voren, eindigend op een pallet van een vorkheftruc. Die brengt alles in veiligheid.

“Ik moest twee dagen geleden een grote pomp hebben, het water steeg toen heel snel. Maar het was half twaalf ’s avonds”, zegt Smits. Toch maar een appje gestuurd, naar iemand die hij helemaal niet goed kent. “Een uurtje later stond die man hier met zijn pomp.” Ja, dat doet hem wel wat. En nu maar hopen dat de vrijwilligers, als alle ellende weer voorbij is, hem ook weer helpen om alle potten terug te zetten.

Wanneer dat zal zijn, is onduidelijk. Tien kilometer verderop, in het dorp Well, hebben ze natuurlijk wel gezien dat het Maaswater zondag wat is gezakt. Zaterdagavond is het dorp nog in allerijl ontruimd, zondag druppelden de eerste evacuees weer langzaam binnen. Hoewel: de Maasdijk staat nog steeds te boek als zwak.

Militairen plaatsen extra dijkverzwaring  bij het dorp Well. Beeld Koen Verheijden
Militairen plaatsen extra dijkverzwaring bij het dorp Well.Beeld Koen Verheijden

De dijkvoet is inmiddels ingepakt

Toen zaterdagavond de politie het dorp huis aan huis langsging met het dringend advies een veilig heenkomen te zoeken, reed ook een bataljon brandweer én militairen het dorp binnen, weet Hans Hendriks. Hij staat te praten met een medewerker van het Waterschap Scheldestromen, uit Zeeland, dat is ingevlogen om het Limburgse dorp bij te staan. “Ik zag ze voorbijrijden. Toen had ik al gezien waar het foute boel was”, zegt Hendriks met enige opwinding.

De afgelopen week ging alle aandacht vooral uit naar de Maasdijk, waar duizenden zandzakken op zijn gelegd. Maar de vijand sloeg geniepig toe vanuit onverdachte hoek: de dijk van een natuurgebied, net buiten het dorp. Daar lekte het, daar kwam water door de dijk die direct is verbonden met de Maas. De dijkvoet is inmiddels ingepakt met aquafolie. Een bedje voor grote zakken zand, die daarna weer ingepakt zullen worden met weer een laag folie. Een legertruck rijdt rond met zandzakken. Militairen leggen die aan de dijkvoet. De modder waardoor zij waden, bewijst de noodzaak voor deze waterbouwkundige ingreep.

Natuurlijk heeft Hendriks ook geholpen, met zijn maten. “Het is immers ons dorp.” 24 uur aaneen was hij in touw, dat verdient nu dus een biertje. Koffie had hij geregeld voor de militairen, samen met zijn maten. “Die waren daar heel blij mee. Ze hadden van alles gehad, soep, brood. Maar koffie, dát niet.”

Lees ook:

Kloosterdorp Steyl tussen hoop en vrees. Houdt de waterkering het nu wel?

Het beroemde kloosterdorp Steyl beleeft benauwde dagen nu het Maaswater weer toeslaat. De zusters bidden, het dorp houdt de adem in.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden