De loods van Stan Beurskens, wijnboer in het Zuid-Limburgse Fromberg, moet binnenkort weg omdat zijn tijdelijke vergunning afloopt.

ReportageLimburg

De Limburgse boerenschuur moet design worden

De loods van Stan Beurskens, wijnboer in het Zuid-Limburgse Fromberg, moet binnenkort weg omdat zijn tijdelijke vergunning afloopt. Beeld Laurens Eggen

Lelijke boerenloodsen verpesten het Limburgse Heuvelland, vinden inwoners. De provincie ijvert voor behoud van het Zuid-Limburgse landschap, maar wil ondernemers ook helpen. De oplossing: onder architectuur gebouwde designloodsen. 

Agrariër Jan Voncken en zoon Willem uit Eys, gemeente Gulpen-Wittem, willen hun akkerbouwbedrijf uitbreiden met veertig hectare. Hun wens: een paar honderd meter verderop een nieuwe boerderij met daarbij drie loodsen bouwen. Daar kunnen ze dan tachtig tot negentig hectare aardappelen en dertig hectare uien telen en opslaan. De huidige boerderij verdwijnt.

Maar het lieflijk glooiende Limburgse landschap verdraagt geen rechttoe rechtaan loodsen met goedkope kunststof beplating, vinden critici. Stichting Natuurlijk Geuldal en buurtbewoners verzetten zich tegen de bouwplannen omdat ze het heuvellandschap willen beschermen.

De bewoners en de stichting vinden de provincie Limburg aan hun zijde. Die vindt ook dat het nieuwe bedrijf niet past in de omgeving. Tegelijkertijd wil de provincie vader en zoon Voncken helpen een toekomstbestendig boerenbedrijf met ruime opslag te realiseren. De Vonckens zijn niet de enige boeren die nieuwe opslagruimte willen bouwen in een kwetsbare omgeving. Een slimme oplossing voor hen kan ook andere Limburgse boeren met uitbreidingswensen helpen.

Een zogeheten casusteam moet de patstelling doorbreken. Tijdens een overleg toverden gedeputeerden Hans Teunissen (ruimte) en Hubert Mackus (landbouw, groen), wethouder Piet Franssen van Gulpen-Wittem en ambtenaren van provincie en gemeente een oplossing uit de hoge hoed.

Als het bedrijf van Voncken nergens past in het landschap – 31 locaties zijn onderzocht – wat dan?, filosofeerden ze. De grote carréboerderijen hadden vroeger ook een behoorlijke impact op het landschap en worden nu gezien als waardevolle monumenten. Eigentijdse gebouwen zouden de monumenten van de toekomst kunnen worden. Zo komen de bestuurders stapje voor stapje bij de oplossing: een kwalitatief hoogwaardig gebouw van een gerenommeerde architect zou denkbaar zijn op de door vader en zoon Voncken gewenste locatie. Provincie en gemeente tonen zich bereid er een pilot van te maken en de onderzoekskosten voor ‘het agrarisch bedrijf van de toekomst’ – 40.000 euro – voor hun rekening te nemen, spreken ze af. 

Wijnbouwmachines

Als deze proef slaagt, is wijnboer Stan Beurskens mogelijk ook geholpen. Vijftien kilometer van het akkerbouwbedrijf van Voncken bestiert Beurskens in Fromberg Wijngaard St. Martinus. Afgelopen zomer kwam hij ongevraagd terecht in het spanningsveld tussen bescherming van het heuvellandschap en agrarische activiteiten. 

Hij nam wijndomein Ceres over, inclusief de loods waarvoor de vorige eigenaar een tijdelijke vergunning kreeg van vijf jaar. In juni moet het bouwsel verdwenen zijn. “Ergens zal ik mijn wijnbouwmachines en tractoren moeten stallen”, zegt Beurskens. “Maar als de gemeente zegt dat de loods moet worden afgebroken, dan doe ik dat. Zo simpel is het.”

Intussen wachten Jan en Willem Voncken in Eys nog altijd op definitief groen licht voor de proef van het agrarisch bedrijf van de toekomst. Jan: “We zijn al jaren met het plan bezig. Ik ben nu 63 jaar. Ik hoop dat het voor mijn pensioen geregeld zal zijn.”

De gemeente Gulpen-Wittem, die het voortouw neemt in het traject, liet een extern bureau onderzoeken wat de mogelijkheden zijn. Komende zomer moet er een ruw plan op tafel liggen, zegt wethouder Last. “Het wordt in ieder geval geen blokkendoos zoals je die overal langs autosnelwegen ziet. En ook geen loods zoals we die nu kennen van het platteland; met bomen en struiken ervoor om ze uit het zicht te houden.” Architect Ingrid Beckers uit Amstenrade krijgt de opdracht. Ze heeft de afgelopen jaren meerdere monumentale hoeves in de regio onder handen genomen. Zij wil bijvoorbeeld kijken van welke gewassen bouwmaterialen kunnen worden gemaakt zodat de loods goed in het landschap past.

Gedeputeerde Mackus hoopt dat er straks een loods staat waar de Vonckens hun aardappelen en uien in kwijt kunnen, maar die ook recht doet aan het karakteristieke landschap: “Het Heuvelland moet beschermd worden, maar het moet ook geen openluchtmuseum worden. Helemaal niet bouwen is onzin, maar wat je bouwt, moet wel kwaliteit hebben.”

Lees ook:

Limburg: Maak van ons heuvellandschap Unesco Werelderfgoed

Gemeenten in het zuiden van de provincie Limburg willen het glooiende landschap op de Werelderfgoedlijst.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden