Nieuws Snelwegverlichting

De lampen op de snelweg gaan weer aan: en de natuur dan?

Beeld ANP

De verlichting langs de snelwegen gaat weer aan, de hele nacht door. Minister Cora van Nieuwenhuizen (infrastructuur) maakte woensdag bekend dat ze het besluit van het vorige kabinet terugdraait. 

Sinds 2013 is het op een aantal snelwegen tussen 23.00 en 5.00 uur – in natuurgebieden vanaf 21.00 uur – donker. Het was de bedoeling dat dit voor ruim 2000 kilometer snelweg zou gelden, op een totaal van 5000 kilometer. Eind 2017, toen het verduisteringsprogramma voor 550 kilometer was uitgevoerd, legde de minister het al stil.

Het besluit is simpelweg een uitvoering van het regeerakkoord, licht een woordvoerder van de minister toe. Daarin is dit afgesproken als zou blijken dat de verlichting bijdraagt aan verhoging van de verkeersveiligheid of de beleving daarvan. Een studie van SWOV, het Instituut Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid, uit 2018 wijst dat ook uit.

Het enige voorbehoud dat de minister maakt, geldt de Wet Natuurbescherming. Die verbiedt het aanzetten van de lantaarns als dat beschermde dieren of hun verblijfsplaatsen zou verstoren. Rijkswaterstaat gaat daarom het komende half jaar middels zogeheten quickscans uitzoeken of er knelpunten ontstaan. In haar brief aan de Kamer verwacht de minister dat dat bij het merendeel van de locaties niet het geval zal zijn. Mochten er toch knelpunten zijn, dan gaat ze op zoek naar ‘compenserende maatregelen’.

Het betreffende onderzoek van SWOV is een zogeheten meta-studie, een Noors onderzoek waarin diverse studies bijeen zijn geveegd. Of er meer doden vallen op onverlichte snelwegen was daar niet uit af te leiden. En uit een studie van Rijkswaterstaat uit 2011 bleek de verlichting een verwaarloosbaar effect te geven: twaalf verkeersdoden per jaar in plaats van 12,3.

Beeld Louman & Friso

Maar het aantal verkeersdoden stijgt de laatste jaren wel, zegt Rob Eenink van SWOV. “Deze minister vindt verkeersveiligheid belangrijk.” Maar of die stijging op de onverlichte snelwegen plaatsvindt, is niet duidelijk. Eén op de zeven verkeersdoden is de laatste drie jaar op de snelweg gevallen. Dat waren 72 ongevallen per jaar, waarvan veertig procent in de schemer of duisternis, en daar weer de helft van zonder verlichting. “Dat zijn dus zeker 15 doden. Goede verlichting zou daar het verschil hebben kunnen maken.” Overigens: jaarlijks vallen er zestien doden doordat automobilisten en met name motorrijders tegen een lichtmast botsen.

Lichtvervuiling

Het is weggegooid geld, zegt Mattheus Bleijenberg van de Natuur en Milieufederaties en campagneleider van de ‘Nacht van de nacht’. “De nadelen van de verlichting zijn zo groot. Vanuit de ruimte valt Europa en daarbinnen weer Nederland goed op als een helverlichte vlek. De natuur heeft er last van, de sterrenhemel is onzichtbaar geworden en het kost bakken energie en geld (1,5 procent van alle elektriciteit gaat op aan openbare verlichting, red).”

De verkeersveiligheid is er ook nauwelijks mee gediend, zegt hij. “De wegen zouden al tijdens de ochtend- en avondspits verlicht blijven. Voor knooppunten of ringwegen gold de verduistering al niet. Als het donker is, rijden de mensen ook veel rustiger. We waren in Nederland net bezig de lichtvervuiling terug te dringen. Rijkswaterstaat was juist overal ledlichten aan het installeren, en slimme systemen die niet continu branden. Dat wordt allemaal tenietgedaan. Het is een politiek spelletje, denk ik. De mensen klagen over klimaatmaatregelen. Oké, zegt het kabinet, dan krijgen jullie er dit voor terug.”

Lees ook over het kabinetsplan om alle verkeersdoden uit te bannen

Na een piek in 1973 van meer dan drieduizend verkeersdoden daalde dit aantal gestaag. Maar sinds 2014 (570 doden) is er weer een lichte stijging. Het huidige doel, maximaal 500 doden in 2020, raakt uit zicht. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden