Wereldverbeteraars

De klimaatcrisis oplossen? Generatie Z vertrouwt alleen zichzelf. ‘Het activisme onder de jeugd is terug’

Scholieren en studenten voeren actie in september in Utrecht tijdens de wereldwijde klimaatstaking van Fridays For Future. Beeld ANP
Scholieren en studenten voeren actie in september in Utrecht tijdens de wereldwijde klimaatstaking van Fridays For Future.Beeld ANP

Overstromingen, vluchtelingen en oorlogen over grondstoffen: talloze jongeren vrezen voor toekomstige klimaatcrises. Is dat somberen onder de jeugd van alle tijden? En wat doet dat doemdenken met tieners?

Isabel Baneke

Klimaattop Glasgow

Geen geneuzel maar actie, is de instelling waarmee veel van de 30.000 deelnemers afreizen naar de 26ste klimaattop, die zondag begint in Glasgow. Is dat reëel? Waarover gaat deze top eigenlijk, en waarover niet? Lees hier al onze artikelen over de klimaattop.

Iris (13 jaar) telt de velletjes papier die ze op de wc afscheurt. Puber Floris loopt op 6 november mee met de klimaatmars in Amsterdam. En eindexamenkandidaat Cees vroeg zich in deze krant af of hij ooit een kind zou willen verwekken. Hij verwacht namelijk oorlogen om grondstoffen en vreest dat Nederland er tijdens zijn leven niet bepaald leefbaarder op wordt.

Psycholoog Jos Ahlers herkent de houding van de scholieren. Hij schreef meerdere boeken over generatie Z, de groep mensen die is geboren tussen pakweg 1996 en 2012. “Uit wereldwijd onderzoek blijkt dat jongeren zich druk maken over twee thema’s: ongelijkheid en klimaat. Dat laatste baart hun de meeste zorgen.”

“Logisch ook: al op de basisschool wordt onderwijs gegeven over de natuur, en online krijgen ze het nieuws over het klimaat vrij ongefilterd binnen. Dat hakt erin. Jongeren weten dat er onheil op hen afkomt. Zij zullen de eersten zijn die de gevolgen van klimaatverandering daadwerkelijk zullen voelen, van overstromingen tot volksverhuizingen. Ze voelen zich bedreigd in hun bestaan.”

Pubers laten van zich horen

Toch zit generatie Z niet bij de pakken neer, constateert Ahlers. Zo ziet hij dat middelbare scholieren plastic inzamelen of overschakelen op een vegetarisch of veganistisch menu. Ook anderen sporen ze aan om offers te brengen voor een groenere toekomst. Zowel online als offline laten pubers van zich horen.

“Een paar decennia lang was het wat stil”, zegt Ahlers. “Maar activisme onder de jeugd is terug van weggeweest. Hoewel ik nu generaliseer, er natuurlijk ook tieners zijn die meer aandacht voor games en TikTok hebben dan het klimaat, doet de houding van veel jongeren denken aan de vorige protestgeneratie. Die liet van de late jaren zeventig tot pak ’m beet midden jaren tachtig luidkeels van zich horen.”

Ook toen heerste er een gevoel van existentiële dreiging onder de jeugd. De psycholoog noemt de Koude Oorlog, doemdenken en de kraakbeweging. “Jongeren gingen massaal de straat op.” Zelf is Ahlers als 14-, 15-jarig jochie nog naar de Haagse demonstratie tegen kruisraketten geweest. “Ook wij vreesden toen voor het einde der tijden: no future.”

Wacht maar tot ze ouder worden

Historicus Jouke Turpijn waarschuwt tegen een te snelle karakterisering van deze generatie. Hij wijst erop dat jongeren zich aanpassen als ze ouder worden. “Er worden nu veel gewichtige stukken geschreven over de ‘verloren generatie’, maar die term gaat mij wat ver. De uitwerking hangt af van hoe de wereld er over tien jaar uitziet. Heeft de jeugd dan een leven opgebouwd, een baan en een relatie, dan kantelt hun houding vaak. Althans, dat zag je bij de demonstranten uit de jaren zeventig en tachtig.”

Ahlers ziet nu al een effect van de bedreigingen waarmee jongeren worstelen. “Ze zijn opvallend autonoom en ondernemend, blijkt uit onderzoek. Z’ers hebben het idee dat ze hun problemen zelf moeten verhelpen. Ouders en politici gaan de klimaatcrisis niet oplossen, veel jongeren vertrouwen alleen op zichzelf. Toch tonen studies dat ze hoopvol zijn. Zo denken ze dat het zin heeft de straat op te gaan. Eigenhandig vermoedt de jeugd de wereld te kunnen verbeteren.”

Lees ook:

‘Voorkom dat jongeren door de coronacrisis een verloren generatie worden’

De impact van de coronacrisis op het leven van jongeren gaat zich nog jaren voortslepen, waarschuwt de Sociaal-Economische Raad (SER) in een nieuw rapport. Wat kan er nu al tegen gedaan worden?

De twintigers van generatie Z zijn selfmade en maken zich grote zorgen over de toekomst

Toen waren ze 18, nu 23. Vivian Keulards ging terug naar de jongeren die ze vijf jaar geleden voor Trouw portretteerde. Samen schetsen ze een beeld van generatie Z.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden