Klimaatverandering

De kans op natuurbranden is fors, dus de brandweer verkeert in alarmfase één

Zwartgeblakerde natuur in het duingebied bij Brouwersdam, waar dinsdag een grote natuurbrand woedde. Beeld ANP
Zwartgeblakerde natuur in het duingebied bij Brouwersdam, waar dinsdag een grote natuurbrand woedde.Beeld ANP

Vanwege de extreme droogte plaatst de brandweer extra wagens met watervoorraden. Door klimaatverandering zullen grote natuurbranden vaker voorkomen.

Petra Vissers

Nu Nederland opnieuw in een lange zeer droge periode zit, neemt het risico op natuurbranden toe. De grote brand bij de Brouwersdam begin deze week liet zien hoe snel vuur om zich heen kan grijpen. In het hele land is de brandweer extra alert. Op strategische plekken bij bossen, duinen en hei staan extra wagens met een watervoorraad. Op die manier is er direct bluswater voorhanden als ergens een natuurbrand uitbreekt.

In Nederland worden natuurbranden over het algemeen veroorzaakt door menselijk handelen, zelden is bijvoorbeeld een blikseminslag de boosdoener. Uit recent onderzoek van de brandweer en het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid blijkt dat een derde van de natuurbranden wordt veroorzaakt door onvoorzichtigheid, en een kwart door kwaadwillenden.

Alert zijn

“Daarom vragen we mensen nu extra op te passen en alert te zijn”, zegt Tiemen Brouwer, specialist natuurbrandpreventie van Staatsbosbeheer. De brandweer roept mensen op niet te roken, barbecueën of vuurkorven aan te steken in de natuur. Op Texel geldt sinds woensdag een verbod op roken binnen 30 meter van de duinen. Vonken helemaal voorkomen kan echter niet. “Menselijk handelen kan ook zijn: een vonkje dat van een treinwiel afspat”, zegt Brouwer.

Door klimaatverandering krijgen we in Nederland steeds meer lange droge periodes. Daardoor ontstaan branden sneller en kan vuur sneller om zich heen slaan, legt Brouwer uit. Dat betekent voor Staatsbosbeheer dat het nadenkt over manieren om gebieden zo in te richten dat vuur niet al te snel om zich heen kan grijpen. Brandbare naaldbomen worden bijvoorbeeld vervangen door minder brandbare boomsoorten als loofbomen, of verschillende delen van een natuurgebied worden met wegen en paden van elkaar gescheiden om te voorkomen dat vuur zich snel over grote gebieden kan verspreiden.

“De hele natuur verdroogt. Dat is reden tot zorg. Dus uiteindelijk moeten we de hele waterhuishouding in gebieden op orde brengen”, zegt Brouwer. “Dat doen we in samenwerking met bijvoorbeeld de waterschappen.”

Vliegen boven de Veluwe

Voor heel Nederland geldt op dit moment de hoogste alarmfase als het gaat om natuurbranden. De brandweer roept mensen op om direct alarm te slaan als ze ergens in de natuur rook of vuur zien of ruiken.

Boven de Veluwe vliegt dagelijks een patrouillevliegtuig met een brandweerverkenner aan boord. Brandweerkorpsen in moeilijk bereikbare gebieden, zoals de bossen en duinen, beschikken over speciale voertuigen die op ruw terrein kunnen rijden. Nu het risico op natuurbrand groot is, rukt de brandweer met meer eenheden dan normaal uit naar een vermoedelijke brandhaard. Als het nodig is kunnen korpsen ook andere regio’s en blushelikopters van Defensie te hulp roepen.

Natuurherstel

Na een brand herstelt natuur over het algemeen vrij snel, zegt Brouwer. “Branden zijn er altijd al geweest, die nuance is wel belangrijk, maar het systeem is veerkrachtig. Sterker nog, een brand kan de biodiversiteit in een gebied zelfs verhogen. Dat is ook de reden dat boswachters soms gecontroleerd stukjes heide laten branden om de natuur een impuls te geven”.

Voor Zuid-Europese taferelen, waar gigantische vuren ervoor zorgen dat veel mensen moeten vluchten, vreest hij nog niet. “Die scenario's zou ik niet direct projecteren op Nederland”, aldus Brouwer. “De schaal is toch anders. Al ontslaat ons dat er niet van om alert te zijn.”

Lees ook:

Hoe geiten en koeien helpen bosbranden te voorkomen

Grazers kunnen worden ingezet om brandgangen vrij te maken in dichtgegroeide gebieden. Daardoor zijn bosbranden beter te beteugelen, concluderen onderzoekers.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden