ReportageInvasieve exoten

De jacht op de treurspreeuw: ‘Als hij gevangen zit, alarmeert hij soortgenoten. Zo slim zijn ze’

Johannes Fokkens (r) vangt in opdracht van de provincie treurspreeuwen. Hier plaatst hij een kooi in de tuin van de familie Ennema waar de slimme vogel weleens is opgedoken. Beeld Sjaak Verboom
Johannes Fokkens (r) vangt in opdracht van de provincie treurspreeuwen. Hier plaatst hij een kooi in de tuin van de familie Ennema waar de slimme vogel weleens is opgedoken.Beeld Sjaak Verboom

In Heerenveen gesignaleerd: de treurspreeuw. Geen reden voor vreugde, want de vogel is een ongewenste exoot. En dus is de jacht geopend.

Op rood fruit zijn ze dol. Dus liggen er op een schaal in de kooi van ijzerdraad wat aardbeien. Johannes Fokkens, medewerker van ecologisch onderzoeksbureau Van der Goes & Groot, heeft hem net neergezet midden in de achtertuin van het echtpaar Fokje en Jannes Ennema in Heerenveen. “Met wat hondenbrokken, want dat eten ze ook’’, weet Fokkens. Hij hoopt dat hij zo de drie (of mogelijk meer) treurspreeuwen in de wijk kan lokken. En vangen. “Het zijn invasieve exoten en ze zijn schadelijk voor het ecosysteem’’, vertelt hij. De kleine spreeuwachtigen roven nesten leeg en eten eieren van inheemse soorten.

Vermoedelijk zijn de diertjes deze zomer ontsnapt uit een volière. Of de eigenaar heeft ze vrijgelaten, denkt Fokkens. “Deze spreeuwen mag je alleen met een vergunning houden. Als je die niet hebt, word je beboet.’’ Ermee kweken mag niet. En verhandelen evenmin, volgens EU-richtlijnen.

Vorig jaar augustus zag Fokje Ennema het brutale vogeltje op de drempel van haar schuifpui zitten. “Hij was totaal niet bang. Ik dacht: wat is dat er nou voor een?” Waar andere tuinvogels vrij schuw zijn, is de treurspreeuw dat niet. Fokkens: “Ze zijn mensen gewend”.

Enorm kabaal

Het vangen moet de komende weken gebeuren. Gelokt door het voer in de kooi, sluit de vogel zichzelf op. “Als hij erin zit, moet je mij direct bellen”, zegt Fokkens tegen de Ennema’s. De treurspreeuw kan alleen in het donker uit de kooi worden gehaald. “Als hij gevangen zit maakt hij een enorm kabaal en alarmeert zo soortgenoten. Die gaan daarna nooit meer een kooi in. Zo slim zijn ze.”

Treurspreeuwen komen van nature niet voor in Nederland. Ze leven onder meer in Zuidoost-Azië, Zuid-Afrika en Australië. In de jaren tachtig van de vorige eeuw werden er enkele waargenomen op Schouwen-Duiveland en langs het Veluwemeer. In 2008 in Oss.

In augustus vorig jaar werden de eerste gesignaleerd in de Heerenveense wijk. In oktober seinde vogelonderzoeksbureau Sovon de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) in, die de provincie Friesland tot actie maande. Sinds 2019 heeft elk EU-land de plicht de vogels snel uit de vrije natuur te verwijderen. De provincie stuurde vervolgens 150 brieven naar wijkbewoners dat een vogelvanger zou worden ingezet.

Kleine slimmerik

Behalve kooien plaatsen, kan Fokkens ook nog netten spannen. Of desnoods, als de kleine slimmerik zich niet laat vangen, nestkastjes ophangen. Zit een treurspreeuw op het nest, dan sluit hij het invlieggat. Fokkens: “Het zijn hartstikke leuke diertjes, hoor. Ze kunnen ook heel mooi zingen.” Ennema: “Maar in feite is het ongedierte”.

Dat vindt niet iedereen. De kwestie ligt gevoelig, merkt Fokkens. Niet elke bewoner wil een kooi in zijn tuin. Hij plaatste er deze week in totaal twee van de geplande vier. “Er zijn mensen die het zielig vinden dat ik ze vang. Of die zeggen: laat de natuur zijn gang gaan.” Maar treurspreeuwen kunnen jaarlijks wel vijf tot acht keer nestelen, geeft hij aan. “Er vliegen gemiddeld vijf tot acht jongen uit. Dus dat tikt snel aan.”

Eenmaal gevangen, gaan de treurspreeuwen naar een speciale opvang voor exoten. Daar zullen ze hun leven lang als volièrevogels blijven. Treurspreeuwen zijn groepsdieren en kunnen zo’n twintig jaar worden. Ze mogen zich niet voortplanten. Dus de eieren worden weggehaald.

Afschieten

Als de Heerenveense exemplaren zich in het slechtste geval niet laten vangen, is er nog een optie: ze afschieten. In een woonwijk kan daarvoor een ontheffing worden gegeven. Maar Fokkens gaat dat zelf niet doen, onderstreept hij. “Omdat ik een dierenvriend ben. Dus daarvoor moeten ze een ander zoeken.” Hij hoopt niet dat het zover komt dat een schot hagel nodig is om de vogeltjes te vellen. “Daar zal ik mijn best voor doen.”

Lees ook:

Deze nieuwkomer is een van de slimste beesten van de Amsterdams stadsparken

Een van de slimste beesten van Amsterdams stadsparken is een nieuwkomer: de grote alexanderparkiet. Een duiven- of merelbrein valt in het niet bij de hersens van deze uit volières ontsnapte papegaaiachtige. En daar heeft de grote alexanderparkiet voordeel bij: hij verspreidt zich met succes.

Met schepnet en pipet achter de tijgermug aan

Gevangen op een Veenendaals woonerf: de tijgermug. Het beestje kan ziektes als zika verspreiden en mag zich hier dus niet vestigen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden