Monsterproces

De inhoudelijke behandeling van het MH17-proces begint en dit kunnen we verwachten

Hendrik Steenhuis, voorzitter van de Haagse rechters in het MH17-proces, tijdens de schouw van de reconstructie op de vliegbasis Gilze-Rijen. Beeld AFP
Hendrik Steenhuis, voorzitter van de Haagse rechters in het MH17-proces, tijdens de schouw van de reconstructie op de vliegbasis Gilze-Rijen.Beeld AFP

Na 25 voorbereidende zittingsdagen, inclusief een schouw van een met wrakstukken gebouwde reconstructie van het toestel, begint de Haagse rechtbank dinsdag inhoudelijk aan het MH17-proces. Wat kunnen we verwachten?

Helemaal afgerond is het onderzoek nog niet. Toch begint de inhoudelijke behandeling van het MH17-proces dinsdag. Maandag rondde de Haagse rechtbank administratieve kwesties af in de strafzaak tegen de drie Russen en de Oekraïner die verantwoordelijk worden gehouden voor de ramp op 17 juli 2014. Zo kan zij dinsdag zonder voorbehoud beginnen met het bespreken van de drie hoofdvragen in het proces.

Drie vragen staan centraal

De eerste kwestie waarover de rechtbank zich zal buigen in het zwaar beveiligde Justitieel Complex Schiphol is de vraag of vlucht MH17 is neergeschoten met een Buk-raket. Justitie stelt voor die conclusie voldoende bewijs te hebben verzameld. Maar de verdediging denkt dat het ook een Oekraïens gevechtsvliegtuig kan zijn geweest dat zeven jaar geleden 298 passagiers de dood in heeft gejaagd.

De tweede vraag gaat over de locatie vanwaaruit de Buk-raket is afgevuurd. Het Openbaar Ministerie wijst een specifieke akker aan als de plek waar de bewuste raket is afgevuurd. Justitie concludeert dat het toestel van Malaysia Airlines is neergehaald vanuit een door pro-Russische separatisten gedomineerd gebied in het oosten van Oekraïne. Daar woedde een oorlog tussen pro-Russische separatisten en Oekraïense regeringstroepen.

De verdediging twijfelt aan die lezing. Zo stelden deskundigen van Almaz-Antey, het Russisch defensieconcern dat de wrakstukken bestudeerde, dat de raket van rechts kwam en dus op een andere locatie stond, waar het Oekraïense leger volgens Rusland de dienst uitmaakte.

De laatste vraag is of de vier verdachten betrokken waren bij het drama rond de vlucht van Malaysia Airlines in 2014, die vanaf Schiphol naar Kuala Lumpur onderweg was.

Wie zijn de verdachten?

Drie Russen en een Oekraïner staan terecht. Volgens het Openbaar Ministerie hebben ze vlucht MH17 opzettelijk boven Oekraïne laten verongelukken. Justitie beticht het viertal van moord op alle 298 inzittenden van het toestel van Malaysia Airlines. Het vliegtuig had bijna tweehonderd Nederlanders aan boord en mensen uit onder meer Maleisië, Australië en Indonesië.

Van de vier verdachten is Oleg Poelatov de enige die zich laat bijstaan, de andere drie worden bij verstek berecht. Poelatov zou de assistent zijn geweest van medeverdachte Sergej Doebinski, die op zijn beurt de vermeende rechterhand was van separatistenleider Igor Girkin. Ook garnizoenscommandant Leonid Chartsjenko, uit Oekraïne, staat terecht voor mogelijke betrokkenheid bij het neerhalen van MH17.

Naar verwachting komt geen van de vier verdachten naar het proces. Ook als ze worden veroordeeld, zullen ze niet worden uitgeleverd door Rusland en Oekraïne.

De planning

De eerste week van de inhoudelijke behandeling bespreekt de rechtbank het dossier, dat volgens de voorzitter inmiddels 65.000 pagina’s beslaat en vele honderden uren filmbeelden.

De rechtbank heeft deze hele week uitgetrokken voor het behandelen van de eerder genoemde hoofdvragen. Vrijdag is een uitloopdag. De voorzitter zei maandag dat de laatste vraag, over de eventuele betrokkenheid van de verdachten, naar verwachting de meeste tijd in beslag zal nemen.

Omdat de verdachten er niet zijn en dus ook geen vragen kunnen beantwoorden, zal de komende dagen vooral de rechtbank aan het woord zijn. Op 17 en 18 juni bespreekt het Openbaar Ministerie een eigen selectie van het dossier, begin juli komen de twee advocaten van Poelatov aan het woord.

De nabestaanden van de 298 slachtoffers mogen in september drie weken lang gebruikmaken van hun spreekrecht. Tientallen mensen hebben aangegeven dat ze het woord willen voeren.

Waarschijnlijk komt justitie tegen het eind van het jaar met haar requisitoir en de strafeis tegen de verdachten. Wanneer het proces tegen de vier verdachten eindigt, is nog niet bekend.

Lees ook:

‘Pijnlijke aanblik’ van het MH17-toestel maakt grote indruk op de Haagse rechtbank

De Haagse rechtbank zette het omvangrijke MH17-proces op een speciale plek voort: de luchtmachtbasis in Gilze-Rijen. In een vliegtuighangar bestudeerden de rechter, het OM en de advocaten een met de brokstukken gebouwde reconstructie van het in 2014 neergehaalde toestel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden