ReportageOverstromingen

De idylle is ver te zoeken langs de Limburgse rivieren. ‘Als dit klimaatverandering is, hou ik mijn hart vast’

Meerssen, Zuid-Limburg. De Geul is ruim buiten zijn oevers getreden.
 Beeld Maikel Samuels
Meerssen, Zuid-Limburg. De Geul is ruim buiten zijn oevers getreden.Beeld Maikel Samuels

De extreme wateroverlast zorgt voor veel leed in Zuid-Limburg. Rivieren en kabbelende beekjes zijn veranderd in wildwaterbanen. ‘Dit is zo extreem.’

Orkun Akinci

Mensen reageren nogal eens jaloers als ze zien hoe Patrick Blom woont. Naast een bruggetje over de Geul, met een diepe tuin die pal aan de langzaam stromende rivier in het rustige dorpje Wijlre ligt. Het is idylle van de hoogste graad, maar nu even niet. Nu vragen dezelfde mensen alleen maar hoe het met hem gaat. Naar omstandigheden goed, zegt Blom dan. Maar het is wel aanpoten.

Zijn oprit is volledig naar de gallemiezen. Bewust, want Blom heeft het grind gebruikt om provisorisch dammen voor zijn woning te leggen. Met succes, het water is slechts mondjesmaat binnengedrongen. Aan de achterkant van het huis wordt duidelijk hoe weinig dat op het meest kritieke uur heeft gescheeld. De vochtlijn op de halve meter hoog opgestapelde zandzakken toont dat het water tot pal onder de rand is gekomen. Blom keek ’s nachts vanuit de woonkamer toe hoe het net goed voor hem afliep. “Ons zoontje van 15 maanden was al bij opa en oma. Wij hadden de auto ook al klaargezet. Als het nodig was, konden we meteen weg.”

Meerssen, Zuid-Limburg.  Beeld Maikel Samuels
Meerssen, Zuid-Limburg.Beeld Maikel Samuels

Dat geluk heeft niet iedereen in het Geuldal. Enkele kilometers verderop, in Valkenburg, is de situatie zelfs ‘rampzalig’, zoals bewoner Romain Sluijsmans het omschrijft. Kan de Geul op veel plaatsen in het stroomgebied nog de breedte opzoeken en omliggende landerijen onder water zetten, hier is dat onmogelijk. Het gevolg: een groot deel van het toeristische plaatsje staat letterlijk onder water.

Toen hij het erger en erger zag worden, besloot Sluijsmans zijn heil bij zijn ouders in Berg en Terblijt te gaan zoeken. “Bij mij achter is een pretparkje. Alles onder water, tot de auto’s op de parkeerplaats aan toe. Heel apart allemaal. Mijn vriendin werkt bij een restaurant waar nog maar tien centimeter over was tot aan het plafond. Voor horecaondernemers is het verschrikkelijk. Eerst de coronatijd die ze dan maar hebben gebruikt om de boel te verbouwen. En dan uitgerekend dit erachteraan.”

Een jongen fietst lang de Rijksweg N278 bij Wittem.
 Beeld Maikel Samuels
Een jongen fietst lang de Rijksweg N278 bij Wittem.Beeld Maikel Samuels

De barre situatie leidt ertoe dat alle wegen naar Valkenburg dicht zijn. Hetzelfde geldt op enig moment voor toegangswegen naar andere plaatsen, zoals Meerssen en Bunde. Her en der worden andere lokale wegen afgesloten, simpelweg omdat ze onder water staan en onbegaanbaar zijn. Code rood mag dan na woensdagnacht code geel zijn geworden, de ellende is daarmee niet voorbij. De dreiging ook niet overal, want het waterpeil in sommige rivieren stijgt in de loop van de dag. Het mag dan zijn opgehouden met regenen, de aanvoer van water vanuit België en Duitsland gaat onverminderd door.

Bijna elk lagergelegen dorpje in Zuid-Limburg heeft zijn achilleshiel. Gulpen, Wittem, Wijlre, Nijswiller, Hoensbroek, Mechelen, Sint Gerlach: overal komen verhalen vandaan over ondergelopen huizen. Brandweerwagens rijden van overlastplek naar overlastplek om hulp te bieden, op sommige plaatsen komt defensiematerieel eraan te pas. De meeste mensen moeten het zonder extra handjes doen. De hulpdiensten kunnen niet overal tegelijk zijn.

De familie Boveree uit Wittem heeft hun huis beschermd met zandzakken maar dat heeft niet geholpen.
 Beeld Maikel Samuels
De familie Boveree uit Wittem heeft hun huis beschermd met zandzakken maar dat heeft niet geholpen.Beeld Maikel Samuels

“En dan moet je dus heel blij zijn met goede vrienden”, zegt Thessa Kirkels. Het gesprek met haar vindt plaats door het luikje van de vaalrode voordeur, gebarricadeerd met opgetrommeld bouwmateriaal. Dat is dan nog maar de voorkant van de woning. De tuin ligt zeker een meter lager, waardoor het huis aan drie kanten met een diepe laag water is omzoomd. De woning zelf is een doorwaadbare plaats, blijkt als Thessa’s echtgenoot Theo op blote voeten door de hal komt banjeren. Binnen staat overal water. En dan is er al een hoop weggepompt, verzekert Kirkels. “Met pompen waarmee vrienden dus kwamen aanzetten. Die zijn goud waard in zo’n situatie.”

De schade is groot, de zorg over de toekomst groter. Als dit de klimaatverandering is, zegt Kirkels, dan houdt ze haar hart vast. “We wonen hier sinds 1993 en hebben dus al wat overstromingen meegemaakt. Maar er is nog nooit eerder water bij ons binnengekomen. Dit is zo extreem. Je kunt je niet voorstellen hoe snel het woensdag ging. Ik denk dat we ons huis echt anders moeten gaan inrichten. Want dit zal wel vaker gaan gebeuren.”

Even lacht ze erbij en maakt ze een vergelijking met Valkenburg. Of Duitsland, waar het allemaal nog erger is dan bij haar in Wittem. Maar na een kwartiertje komt Kirkels niet meer weg met clichés als ‘Het zijn maar spullen’ en ‘We leven in elk geval nog’. Ze verontschuldigt zich en het luikje in de voordeur gaat dicht. Daarachter baant een gebroken vrouw zich een weg door haar privérampplek.

Lees ook:

Van rustig straatje naar kolkende watermassa in nog geen half uur. ‘Het water kwam en bleef maar komen’

Je kent de kracht van het water pas als je die hebt ervaren. De bewoners van de Kerkstraat in het Limburgse Nijswiller kunnen er nu over meepraten. ‘Het water heeft alles meegenomen.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden