Vaccinaties

De GGD wil met de prikbus naar het schoolplein. Dringt dat vaccinaties op bij jongeren?

Vaccinatielocatie van de GGD in Malden. Beeld Arie Kievit
Vaccinatielocatie van de GGD in Malden.Beeld Arie Kievit

Verschillende GGD’en willen met prikbussen op schoolpleinen staan en voorlichting geven. Is dat het opdringen van een vaccinatie of een nuttige maatregel voor de virusbestrijding? Vijf vragen.

Wat willen de GGD’en precies?

De GGD’en willen dat meer jongeren tussen de twaalf en de achttien zich laten vaccineren tegen het coronavirus. Daarom zijn ze op verschillende plaatsen in Nederland in gesprek met het voortgezet onderwijs over voorlichting en prikcampagnes op school. Dat bevestigt een woordvoerder van de landelijke overkoepelende organisatie.

Hoe ze dat willen doen en hoe concreet de afspraken zijn, verschilt per regio. Op sommige plaatsen in het land zullen GGD-medewerkers alleen vragen komen beantwoorden, om misverstanden over het vaccin te voorkomen − zoals de theorie dat het je onvruchtbaar maakt, die onder jongeren veel de ronde doet.

Op andere plaatsen komen ook prikbussen het schoolplein op, om de vaccinatiedrempel zo laag mogelijk te maken. In West Brabant zal de GGD in september komen vaccineren bij de internationale schakelklassen in Breda en Bergen op Zoom, bedoeld voor leerlingen die nog niet zo goed Nederlands spreken. Ook de GGD Hollands Noorden onderzoekt of onderwijsinstellingen in de regio openstaan voor vaccinatie op school.

Waarom willen de GGD’en graag vaccineren op school?

Zij hopen met voorlichting en prikbussen de vaccinatiegraad onder tieners op te krikken. Die blijft op dit moment achter. Van de jongeren tussen twaalf en achttien jaar, die sinds begin juli een vaccinatieafspraak kunnen maken, heeft inmiddels 43 procent de eerste prik gehad.

De GGD’en vrezen dat dat niet genoeg is om corona-uitbraken op scholen te voorkomen. En hoewel de tieners zelf misschien niet zo ziek zullen worden door het coronavirus, blijft er volgens de GGD’en een kans dat zij vervolgens ouders of leerkrachten aansteken.

Zo’n prikbus op het schoolplein, is dat niet wat opdringerig?

De GGD’en benadrukken dat zij niemand zullen verplichten het vaccin te nemen. Ouders en tieners moeten vooral samen aan de veelgenoemde keukentafel bespreken of ze de prik willen of niet, dat verandert niet als er een mogelijkheid komt op school een vaccin te halen, denken zij.

In veel regio’s zullen ze zoeken naar manieren om ouders bij de voorlichting te betrekken. Zoals de GGD West-Brabant het in de Volkskrant formuleerde: “We gaan echt niet zomaar naar een school om kinderen te vaccineren zonder dat de ouders dat weten, zoals soms wordt gesuggereerd op sociale media. Bij de 12- tot 15-jarigen is bovendien toestemming van de ouders gewenst.”

Dat laatste is belangrijk, vindt ook hoogleraar Arjen Boin van de Universiteit Leiden. Hij is gespecialiseerd in crisisaanpakken en sprak zich onlangs in Trouw fel uit tegen uitsluiting van ongevaccineerden. Over de ‘bussenstrategie’, zoals hij het streven van de GGD’en om groepen met een lagere vaccinatiebereidheid te bereiken noemt, is hij wél te spreken.

“Maar we moeten in dit geval wel oppassen dat het geen wig drijft in gezinnen”, zegt hij. “De enige route is: iedereen één voor één overtuigen.” Daarbij vindt hij het belangrijk dat ook de zorgen van ouders serieus genomen worden. “Het is een delicate zaak, we schieten er niets mee op als we mensen wegzetten als idioten.”

Komt die lage vaccinatiegraad niet deels door de vakantieperiode?

Dat zou best eens kunnen, denkt in elk geval het RIVM. Want jongeren mogen dan terughoudend zijn met het inplannen van een prik, uit onderzoek onder ouders met kinderen tussen de twaalf en de achttien, bleek dat zeker 69 procent bereid is hun tiener te laten vaccineren. Dat is dus fors meer dan de 43 procent van de tieners die daartoe ook actie heeft ondernomen.

Ook de onderzoeken onder jongeren lijken erop te wijzen dat de vaccinatiegraad nog weleens zou kunnen gaan stijgen. Het RIVM meet bijvoorbeeld al langere tijd hoe de vaccinatiebereidheid in de leeftijdscategorie 16 tot 24 jaar zich ontwikkelt. Die stijgt al maanden en lag half juli (het laatste meetmoment) op 81 procent.

En wat als de vaccinatiegraad niet omhoog gaat? Wat zijn dan de gevolgen?

Het gaat de GGD’en niet zozeer om het gevaar dat jongeren zelf lopen: zij zullen vermoedelijk niet zo ziek worden van het coronavirus, maar ze kunnen het wel doorgeven. Ouders en leerkrachten lopen daardoor als eerste risico. Ook als zij wel gevaccineerd zijn, blijft de kans bestaan dat ze het virus via de tieners oplopen en er ziek van worden, hoewel niet ernstig.

Op die manier zou het virus zich via ongevaccineerde jongeren toch door de samenleving kunnen gaan verspreiden. Wetenschappers gaan ervan uit dat het vaccin de kans op transmissie van het coronavirus ook verkleint, en dus zou een hogere vaccinatiegraad onder scholieren snelle verspreiding van het virus kunnen tegengaan.

Als jongeren minder vaak besmet raken omdat ze gevaccineerd zijn, heeft dat ook voordelen voor henzelf: scholen kunnen openblijven en hun sociale leven hoeft niet opnieuw te worden ingeperkt door maatregelen. Voor de Gezondheidsraad was dit het belangrijkste argument voor tienervaccinatie, juist vanwege de grote mentale weerslag die de lockdown op deze groep had.

Daarnaast moet ook het risico op ‘long covid’ voor tieners niet worden vergeten, vinden veel artsen en wetenschappers. Hoewel uit onderzoek van het Amsterdam UMC bleek dat dit zeer zeldzaam is onder kinderen, kunnen ook tieners wel degelijk langdurige klachten als concentratieproblemen, uitputting en benauwdheid overhouden aan een coronabesmetting.

Lees ook:

Mag je tieners aanmoedigen zich te vaccineren met oog op het grotere geheel?

Ook het Filosofisch Elftal van Trouw boog zich onlangs over de vaccinatiediscussie. Mogen we tieners aanmoedigen zich te vaccineren als ze zelf nauwelijks ziek worden van het coronavirus?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden