Reportage

De gemeente wil het park verkopen, dus zijn huurders in tranen: ‘Onze toekomst gaat verloren’

John Buijsman wil niet vertrekken. Beeld Otto Snoek
John Buijsman wil niet vertrekken.Beeld Otto Snoek

De gemeente Rotterdam is van plan een recreatieoord in Hoek van Holland te verkopen, tot verontwaardiging van de elfhonderd gezinnen die er hun zomers doorbrengen.

Anton Slotboom

Op een stormachtige doordeweekse dag in maart blijven de lange lanen vol kleine zomerhuisjes in Hoek van Holland nog nagenoeg verlaten. Veel van de tuinkabouters liggen omgewaaid in de gazonnetjes, het gras staat hoog, de heggen zijn nog niet bijgewerkt.

Recreatieoord Hoek van Holland is net weer een paar weken open, na de wintersluiting van november tot maart, maar voor veel bewoners is het nu nog te koud om hier al te vertoeven. Straks, als de lentezon weer schijnt, is dat wel anders. Dan krioelt het in Hoek van Holland tussen de negenhonderd huisjes en tweehonderd stacaravans weer van de bewoners en hun aanhang, op de drukste momenten pakweg vierduizend in totaal.

John Buijsman met links Yoek Kouwenhoven. Beeld Otto Snoek
John Buijsman met links Yoek Kouwenhoven.Beeld Otto Snoek

Sinds de opening in 1923 is het ritueel in dit recreatiepark in grote lijnen hetzelfde gebleven: eerst de boel in de beits zetten als de winter voorbij is, even kijken of het dak de kou heeft overleefd, beoordelen ook of er een frisse lik verf nodig is, en dan daarna maanden van zomerse ontspanning, met de zee op een steenworp afstand en sociaal contact altijd dichtbij.

De huurprijs schappelijk

Met pakweg duizend euro per seizoen aan stageld is de huurprijs schappelijk, vinden de bewoners. Een plek hier is dan ook gewild en gaat vaak over van generatie op generatie. Niet voor niets worden er soms zelfs overnameprijzen tot in de tienduizenden euro’s betaald.

Maar het lijkt gedaan met de pret. De gemeente wil sinds deze winter van het Recreatieoord Hoek van Holland af, en dat valt rauw op het dak van de bewoners van het park, dat in Rotterdam en omstreken al decennia geliefd is. Zelfs Andre Hazes, Coen Moulijn en John de Wolf bivakkeerden er. “Zelf ben ik van de de vierde generatie”, vertelt Yoek Kouwenhoven, woordvoerder van de Recreanten Advies Raad, in de lege kantine. “Mijn overgrootmoeder is hier ooit begonnen. Mijn vader en moeder hebben hier tegenwoordig een huisje, mijn zus ook. Mijn kinderen groeien hier ook op.”

De zeelucht doet ze allemaal goed, vertelt Kouwenhoven. “Als ik mijn auto uitstap merk ik het zelf ook altijd meteen. De lucht hier is anders.” Voor geen goud zou hij het willen missen. Hij is ondernemer, maar een huis op pakweg Ibiza lonkt niet. Hij heeft niks meer dan dit nodig. “De eenvoud van het leven hier is schitterend.”

Modernisering

Op 4 november 2020 plofte bij Kouwenhoven, net als bij alle andere bewoners, onaangekondigd een brief in de bus. De gemeente meldde in dat schrijven het complex te willen verkopen. De gewenste verkoop sluit volgens de gemeente aan bij de plannen om van Hoek van Holland een ‘vierseizoenenbadplaats’ te maken.

Een recreatieoord dat een deel van het jaar dicht is past daar niet meer bij, vindt de gemeente. Want Rotterdam zit al in de lift, en Hoek van Holland moet volgen: de metro is daarom al doorgetrokken naar de haven en een eindhalte bij het strand is al in de maak. Eerder al kreeg de Hoekse boulevard om die reden een fikse opknapbeurt.

De timing van de aankondiging was pijnlijk. Het park was vier dagen eerder begonnen aan de wintersluiting, iedereen was net weer thuis. “Je moest eens weten hoe snel er mailtjes en telefoontjes binnen begonnen te komen van mensen die helemaal ontredderd waren”, zegt Kouwenhoven. “Mensen bellen me sindsdien in tranen op. Ze zien hun toekomst verloren gaan.”

Beter overlaten aan een professionele praktijk

De timing was achteraf gezien ongelukkig, geeft toerisme-wethouder Said Kasmi van Rotterdam toe. “Daar hebben we van geleerd”, zegt hij. “Het was puur toeval.” Maar, blijkt uit zijn woorden, de boodschap blijft wel overeind. “Het is geen kerntaak van gemeentes om zo’n recreatieoord te exploiteren. Dit kun je natuurlijk veel beter overlaten aan een professionele praktijk die als corebusiness het exploiteren en beheren van zo’n recreatieoord heeft.”


Het vakantiepark van bovenaf. Beeld Otto Snoek
Het vakantiepark van bovenaf.Beeld Otto Snoek

Maak je geen zorgen, sust de gemeente sindsdien, meent Kouwenhoven. “Al onze contracten gaan gewoon over naar de koper. Dat wordt ons steeds verteld.” Ook burgemeester Aboutaleb liet dat aan de bewoners weten. “Maar iedereen heeft steeds maar een contract van een jaar”, zegt de Rotterdamse acteur John Buijsman, zelf sinds afgelopen zomer eigenaar van een huisje. “Als zo’n partij straks eigenaar is heeft de gemeente geen klote meer te vertellen. Als een nieuwe eigenaar dat wil rijdt er binnen no-time een shovel over het hele park.”

Wat mensen als Buijsman vooral vrezen: dat de huidige bewoners zullen verdwijnen, omdat nieuwe huisjes van een nieuwe eigenaar te duur voor hen zijn. Dat is een schrikbeeld: ‘hun’ tientallen jaren oude recreatieoord, destijds opgericht om de stadse Rotterdammer ook wat gezonde natuur te bieden, is dan opeens niet meer van hen, maar van toeristen. “Het is kommer en kwel”, zegt Kouwenhoven. “Dit mág niet gebeuren.”

Rechtvaardigheid

Op het immense terrein, niet gek ver weg van de ingang, toont Buijsman even later zijn huisje. Het is een paar vierkante meter groot, het ruikt er vochtig, er zijn in zijn afwezigheid muizen aan het snuffelen geweest. Dat zegt hij ook eerlijk als hij naar huis belt: “We hebben weer bezoek gehad.” Toch is Buijsman tevreden. In de stad woont hij in een torenhoog appartementengebouw. Hier heeft hij een tuintje vol groen, zeelucht en aanzienlijk minder stadse herrie. “Wat wil je nog meer? Ik had door corona even geen werk en heb de hele zomer hier gezeten. Nou, het was zalig.”

Buijsman is op het Recreatieoord Hoek van Holland de ‘010-sherriff’ geworden, “met dubbele R zodat het Rotterdams klinkt”, en op nagenoeg ieder huisje geplakte poster waakt hij over het recreatieoord. “De sheriff staat voor rechtvaardigheid. Want ja, dit doet me zeer. Ik weet gewoon niet meer waar het in de stad over gaat.”

Buijsman “schrikt heel erg van de houding van de gemeente Rotterdam”, gaat hij verder. “Dat is eigenlijk in alles zo, niet alleen in deze kwestie. De wethouder heeft waarschijnlijk een enorme erectie vanwege het feit dat er van de BBC mensen naar Rotterdam komen en zeggen dat de Kop van Zuid hot is. Maar helemaal onderaan staat dan in zo’n artikel van de BBC dat ze wél zien dat er niks betaalbaars bij is.”

Dure koopwoningen

Dat vindt hij niet te verkroppen. “In Rotterdam is het sociale hart er een beetje uit. De menselijke maat is weg.” Dat bewijzen volgens Buijsman de opknapbeurten van ooit kwetsbare wijken als Crooswijk en Katendrecht wel. Deze Rotterdamse buurten ondergingen in het afgelopen decennium allebei een metamorfose. Sociale huurwoningen werden er gesloopt, en vooral duurdere koopwoningen kwamen ervoor in de plaats. Die huizen trekken andere bewoners naar de wijk, veelal afkomstig van buiten de stad, die deze bedragen wél kunnen betalen.

“Op Katendrecht worden nu appartementencomplexen neergezet waarvan de duurste 23 miljoen kost. Alles wat daarom heen zit lijkt te worden schoongeveegd. De sociale huurwoningen wijken. Maar waar eindigen die mensen die daar woonden? Die moeten uiteindelijk toch ergens terecht?” De ‘gewone’ Rotterdammer wordt zo weggedrukt, vindt Buijsman, en daar kan die bewoner zelf niks tegen doen. “We voelen ons machteloos.”

De machteloosheid overheerst nu ook aan zee, op dik dertig kilometer afstand van het Rotterdamse stadhuis op de Coolsingel. “De middenklasse en de klasse daaronder worden hier weggevaagd”, zegt Kouwenhoven ook. “Het wordt hier een tweede Amsterdam.”

Een wereld waarin iedereen elkaar kent

Ze hadden het achteraf eerder kunnen weten, zeggen ze nu. De recreanten vinden dat ze overvallen zijn door een plan dat door de gemeente al lang bedacht was voor er gecommuniceerd werd. Er kwamen afgelopen zomer ‘mannetjes’ op het terrein kijken, wat opvalt in een wereld waarin iedereen elkaar kent.

Opeens werd er recent ook weer geïnvesteerd. Nieuwe hekken, nieuwe speelplaatsen. Dat was lang geleden. Opvallend, vinden ze nu: moet er soms een koper worden overtuigd? Een groep bewoners ging op onderzoek uit, maar een WOB-verzoek leverde nagenoeg helemaal zwartgelakte stukken op. “Met nog minder informatie dan we zelf al hadden”, zegt Kouwenhoven.

Het verzet van de bewoners is sindsdien steeds strakker georganiseerd geraakt. Ze doen veel zelf, en met ondersteuning van juristen lijken ze ook veel te bereiken. Het definitieve besluit werd door het college van burgemeester en wethouders in november opgeschort, en de aanbesteding is sindsdien nog niet begonnen.

De eerste winst is binnen

Vermoedelijk wordt er in april in de gemeenteraad weer verder gepraat. Tot die tijd is de sfeer in de kantine op het park verhit. “Ik ben er nu dag en nacht mee bezig”, zegt Kouwenhoven. “Mailtjes, appjes, brieven.” De druk is even van de ketel, dat scheelt. “De eerste winst is binnen”, zegt Kouwenhoven. “Er wordt nu nagedacht: hoe dan wel? Dat is winst voor ons. Wij willen langdurige verblijfsgarantie en beperkte kostenstijging. Het maatschappelijke karakter van dit voor Rotterdammers opgerichte park moet blijven behouden.” Schamperend: “Als er ooit een andere eigenaar komt, dan móet dit afgesproken zijn.”

Het wordt nog knap lastig om zorgeloos de zomer door te komen met deze verandering op komst, zeggen de bewoners. “Gelukkig hebben we elkaar.” Want het ‘sociale gebeuren’ op het honderd jaar oude terrein is “ongelooflijk”, zegt Buijsman. “Als ik het terrein oploop ben ik zó een uur bezig om naar mijn huisje te komen”, zegt Buijsman. ‘Gamma’, roepen ze vaak naar hem, een verwijzing naar het bedrijf waar hij jarenlang reclame voor maakte. “Erg? Welnee. Ik geniet er juist van. Ik weet alleen niet hoe lang het nog duurt.”

Hij lacht, maar het is geen vrolijke lach. Buijsman is kwaad. Dat de emoties hoog oplopen verbaast wethouder Kasmi niet. “Het is niet de eerste keer dat de gemeente het park probeert te verkopen. Dat heeft toch wel een beetje trauma achtergelaten, denk ik.”

Rotterdams erfgoed

Wat de gewilde grond aan zee mogelijk moet gaan opleveren, maakt het Rotterdamse college niet bekend, ondanks aandringen van de bewoners. In alle onrust kwam er deze week nog wel goed nieuws: het 98 jaar oude park wordt zondag door Museum Rotterdam uitgeroepen tot ‘Echt Rotterdams Erfgoed’. “Omdat het een rijke historie kent en omdat de manier van recreëren nog steeds belangrijk is voor veel Rotterdammers”, meldt de jury.

Eerder werd het park ook al uitgeroepen tot ‘immaterieel Rotterdams erfgoed’. Erkenning is fijn, vinden de betrokkenen, maar hoe nu verder? Sommige zomerdagen in 2021 zullen net zo idyllisch lijken als die van vroeger, maar boven de zomerhuisjes Hoek van Holland hangt sinds de brief aan de bewoners een figuurlijke donkere wolk.

Harde garanties

Toch hoeft het zo’n vaart nog niet te lopen. In de gemeenteraad wordt er nu door sommige raadsleden op aangedrongen pas tot verkoop over te gaan als er harde garanties zijn die de huidige bewoners beschermen. Geen plotselinge hogere huren en geen gedwongen vertrekken, vindt onder meer de PvdA, in Rotterdam een van de zes coalitiepartijen. Die eis is er nu nog niet.

De bewoners hopen dat zo’n eisenpakket er alsnog komt. “Wij willen respect voor het landschap, respect voor de natuur, respect voor de historie en respect voor de belangen van de huidige en de toekomstige recreanten”, zegt D66-wethouder Kasmi. “Die boodschap gaan we meegeven aan alle partijen die zich inschrijven voor de aanbesteding. We gaan streng naar alle voorstellen kijken. De kandidaten zullen ons echt moeten overtuigen.”

Lees ook: De vlag gaat uit in Hoek van Holland: de Hoekse Lijn rijdt

Na twee jaar vertraging is de verbouwing van de Hoekse Lijn tot metrolijn eindelijk af. Maandag openen de poortjes van de stations tussen Hoek van Holland en Rotterdam officieel, zaterdag was het publiek welkom voor een kennismaking.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden