Justitie

De forensische GGZ wil meer geld en stapt naar de rechter

Vier grote zorgaanbieders die tbs’ers en andere criminelen psychiatrisch behandelen staan dinsdag in de rechtszaal tegenover het ministerie van Justitie. Ze eisen hogere tarieven voor 2020. ‘Anders kunnen we beter stoppen met de behandelingen.’

Larissa Hoogsteder kon de berekeningen simpelweg niet geloven toen ze voor het eerst zag hoe laag de nieuwe behandeltarieven voor 2020 zouden worden. “Ik dacht dat er een fout gemaakt was, zo belachelijk was de uitkomst”, vertelt het hoofd behandelzaken van forensisch polikliniek de Waag. Want als de cijfers klopten zou dat niet alleen een forse klap zijn voor de Waag, maar ook voor de veiligheid van Nederland. “Het moet haast een misverstand zijn van het ministerie.”

De Waag levert psychiatrische zorg aan ongeveer 2200 veroordeelde criminelen nadat ze uit de gevangenis zijn gekomen of een taakstraf hebben gekregen. “Geweldsdelinquenten die mensen hebben mishandeld, stalkers, pedoseksuelen die kinderen verleiden, verkrachters. Het hele palet”, legt Hoogsteder uit. Vanwege het gevaar op recidive krijgen zij verplicht een psychiatrische behandeling. “Dit zijn de mensen die buiten op straat lopen. Als we die niet behandelen, is de kans dat ze opnieuw een misdaad plegen veel groter.”

De cijfers bleken te kloppen. In augustus verlaagde de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) het standaardtarief voor de forensische psychiatrische zorg, twee maanden later besloot de minister daar geen geld bovenop te doen. Dus gaat de Waag er in 2020 ongeveer 10 procent op achteruit. Hetzelfde geldt voor andere instellingen die psychiatrische zorg leveren aan criminelen en iets mindere mate ook voor verschillende tbs-klinieken. In totaal gaat het om duizenden ex-gedetineerden.

Miljoenenverliezen

“De afgelopen drie jaar maakte onze kliniek al 4 miljoen euro verlies”, vertelt Melina Rakic, directeur behandelzaken van de Amsterdamse tbs-kliniek Inforsa. “Dat werd nog opgevangen door ons moederbedrijf Arkin. Maar met de nieuwe tarieven loopt het verlies bij ons op tot 2 miljoen euro per jaar.” Ook de Utrechtse Van der Hoeven Kliniek, het Rotterdamse Fivoor en de Waag rekenen door de tariefverlaging op miljoenenverliezen.

Het resultaat volgens de instellingen: meer kans op ernstige misdaden door veroordeelde criminelen, oplopende wachtlijsten voor tbs-klinieken en bovendien hogere kosten voor de overheid. “In de jaren ’90 waren er ook wachtlijsten voor tbs-bedden. Toen kregen de tbs’ers tonnen schadevergoeding, omdat ze moesten wachten op een behandeling waar ze recht op hebben”, zegt Rakic.

Gesprekken om het ministerie te overtuigen de tarieven toch te verhogen, liepen op niets uit. Minister Sander Dekker beroept zich op de tarieven van de NZa. Die zijn gebaseerd op gemiddelden en houden geen rekening met de fors hogere kosten die de zorginstellingen uit de Randstad hebben voor bijvoorbeeld vastgoed en personeelskosten. De minister mag 10 procent meer betalen dan de standaardtarieven, laat een woordvoerder van de NZa weten. Het ministerie wil niet toelichten waarom dat niet gebeurt. “De zorgaanbieders hebben bij de Nederlandse Zorgautoriteit bezwaar aangetekend tegen de tariefvaststelling. Mochten als gevolg van de beslissing op dit bezwaar de tarieven bijgesteld worden, dan volgt de Dienst Justitiële Inrichtingen deze”, laat een woordvoerder van het ministerie weten. Verder zegt de woordvoerder dat maatwerk voor aparte instellingen niet toegestaan is.

Pistool in huis

Dus stapten de Amsterdamse, Rotterdamse en Utrechtse zorginstellingen naar de rechter. “Als we het kort geding verliezen, kunnen we niet meer veilig werken”, zegt Hoogsteder. Bij huisbezoeken met opvliegende cliënten moeten de behandelaars altijd met zijn tweeën zijn. Maar door de tariefverlaging zou daar mogelijk geen geld meer voor zijn. “Terwijl de cliënt een pistool in huis kan hebben.”

Het is niet alleen de veiligheid van het personeel die in het geding is. Ook de behandeling zelf – en daarmee de veiligheid van de maatschappij – staat onder druk. Eerder deze week sprak Hoogsteder een cliënt die veroordeeld is voor het bedreigen en mishandelen van zijn ex-vriendin. “Deze man zegt soms opeens dat hij iemand gaat vermoorden”, vertelt Hoogsteder. “Na zulke dreigementen is het essentieel om met een collega te overleggen.” Met een lager budget is daar nauwelijks tijd meer voor.

Zonder evaluatie verliezen behandelaars hun scherpte en kunnen ze blinde vlekken krijgen, zegt Hoogsteder. “Als evalueren niet meer kan, kunnen we niet meer garanderen dat de behandeling de kans op recidive vermindert. Dan kunnen we beter stoppen met ons werk.”

Lees ook:

Forensische zorg is leven naast een vulkaan

Na de scherpe rapporten over de behandeling van Michael P. debatteerde de Tweede Kamer over de forensische zorg. Er staat ook veel níet in de onderzoeken, zeggen behandelaars.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden