InterviewJeroen Recourt

De euthanasiecommissie wil beter laten zien hoe ze oordeelt: ‘De cijfers tonen dat artsen zeer zorgvuldig handelen’

Jeroen Recourt begon dit jaar als voorzitter van de euthanasiecommissie.  Beeld Werry Crone
Jeroen Recourt begon dit jaar als voorzitter van de euthanasiecommissie.Beeld Werry Crone

De euthanasiecommissie zet steeds meer oordelen online. Voorzitter Jeroen Recourt wil laten zien hoe die tot stand komen. “Niet alleen aan het Openbaar Ministerie, maar aan alle Nederlanders.”

Marten van de Wier

Jeroen Recourt (51) had een onstuimig eerste jaar als voorzitter van de Regionale Toetsingscommissie Euthanasie (RTE). Het aantal Nederlanders dat stierf na een infuus of drankje van de arts nam toe tot 7666. De instantie die de artsen toetst had het drukker dan ooit.

Ondertussen wil Recourt ook meer oordelen van de commissies publiceren. Zo hoopt Recourt – eerder rechter en Tweede Kamerlid voor de PvdA – de buitenwereld beter te laten zien hoe de RTE tot oordelen komt.

Vorig jaar jaar oordeelde de RTE zeven keer dat artsen onzorgvuldig handelden. In 2020 was dat maar twee keer. Het gaat om heel lage aantallen, vindt Recourt. “De cijfers laten zien dat artsen heel zorgvuldig handelen. Volgens mij komt dat doordat artsen steeds meer inzicht hebben in de criteria.”

Het stempel ‘onzorgvuldig’

De top van het OM had afgelopen jaar kritiek op het gebrek aan transparantie bij de toetsingscommissie. Het OM zou niet meer goed kunnen toezien op de RTE, omdat zo weinig dossiers het stempel ‘onzorgvuldig’ krijgen en doorgestuurd worden naar het OM. Het OM constateerde dat ook de vijftien euthanasiecommissies van de RTE het grootste deel van de sterfgevallen door euthanasie niet bespreken, omdat ze volgens de RTE geen vragen oproepen.

Juist vorig jaar bespraken de commissies een groter deel van de meldingen: 6,4 procent (488 dossiers). In 2020 was dat maar 5,1 procent (351 dossiers).

Hoe komt het dat er meer meldingen waren die vragen opriepen?

Recourt: “Ik heb daar geen verklaring voor. Ik heb in 2021 nog wel een paar keer intern benadrukt dat als er twijfel is, ook al is het weinig twijfel, we een melding moeten bespreken. Het gaat om lage aantallen. Daarbij speelt toeval een belangrijke rol.”

Wetenschappers klagen soms over het lage aantal oordelen dat de RTE openbaar maakt. U wilt dat verhogen. Is ook de kritiek van het OM reden om transparanter te gaan werken?

“We willen laten zien hoe we toetsen aan de wet en inzicht geven in moeilijke zaken. Niet alleen aan het OM, maar aan alle Nederlanders. Mijn ambitie is om alle oordelen in zaken die vragen oproepen te publiceren, maar dat is arbeidsintensief.”

SITE aantal meldingen euthanasie Beeld brechtje rood
SITE aantal meldingen euthanasieBeeld brechtje rood

Hoeveel oordelen heeft u gepubliceerd?

“In 2020 76, vorig jaar 132. Het anonimiseren van oordelen willen we deels automatiseren, al moeten er nog steeds twee mensen goed meelezen. Ook willen we oordelen beter gaan motiveren, meer nadruk leggen op wat volgens de commissie het dilemma is.

“Mijn streven is dat we voor het eind van dit jaar overgaan op die nieuwe werkwijze en dat we in 2023 alle gemotiveerde oordelen publiceren. Maar de grote bulk van niet-vragen-oproepende meldingen zullen we ook dan niet publiceren.”

Kan de RTE het werk nog aan?

“Als het aantal euthanasiegevallen blijft stijgen, moeten we wel denken aan uitbreiding. Zowel voor de 45 leden van de euthanasiecommissies als voor de ondersteuning.”

Arts moet euthanasie melden bij toetsingscommissie

Artsen die euthanasie verlenen, moeten aan regels voldoen. Ze moeten ervan overtuigd zijn dat een patiënt vrijwillig voor euthanasie kiest, en dat hij of zij ondraaglijk lijdt door ziekte. Na iedere euthanasie sturen ze een onderbouwde melding aan de Regionale Toetsingscommissie Euthanasie (RTE). De RTE bestaat uit vijftien kleinere commissies van drie mensen (een arts, jurist en ethicus) die elk een deel van de dossiers doen.

Bij de meeste meldingen is zo duidelijk dat de arts zorgvuldig handelde dat de commissies ze niet bespreken. Van de 7666 gevallen werden er vorig jaar 490 besproken. Soms moet de arts uitleg geven. Als de commissie vindt dat hij of zij niet aan alle criteria heeft voldaan, dan gaat dat oordeel door naar het Openbaar Ministerie. Het OM kan de arts vervolgen, maar deed dat sinds 2002 maar één keer.

Lees ook:

Nog nooit kregen zoveel mensen euthanasie als vorig jaar: 7666

Ernstig zieken kozen vorig jaar vaker voor euthanasie. Het gaat om 4,5 procent van alle sterfgevallen. Dat is hoger dan ooit, ondanks dat veel mensen door corona aan een natuurlijke dood overleden.

OM heeft harde kritiek op euthanasierichtlijn

Moeten kwetsbare mensen door de rechter beschermd worden tegen euthanasie? Het OM verzet zich fel tegen de manier waarop het strafrecht door de euthanasiecommissies op afstand wordt gezet, blijkt uit brieven die Trouw heeft ingezien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden