6 vragenSneltesten

De dierentuinen en musea gaan mondjesmaat open. Wordt Nederland een testsamenleving?

Fieldlab op het evenemententerrein van Walibi Flevoland.   Beeld Brunopress
Fieldlab op het evenemententerrein van Walibi Flevoland.Beeld Brunopress

Met een negatief sneltestbewijs kunnen Nederlanders deze maand dierentuinen, theaters, attractieparken en casino’s bezoeken. Zo onderzoekt het ministerie of de samenleving voorzichtig weer open kan. Krijgen we een testsamenleving en hoe ziet die er dan uit? Zes vragen en antwoorden.

Wat gaat er veranderen?

Ruim een jaar na het begin van de coronacrisis lijkt de lockdown in Nederland nog niet ten einde. Om toch wat ademruimte te bieden, zet het ministerie van VWS de deur naar de samenleving op een voorzichtig kiertje. Het begint deze maand een pilot met sneltesten, waarmee een beperkt aantal negatief geteste bezoekers naar een attractiepark, dierentuin of concert mag. Deze week opent de Keukenhof bijvoorbeeld drie dagen haar deuren. Op 18 april kunnen vijfduizend mensen de bekerfinale tussen Ajax en Vitesse in een stadion bekijken op groot scherm. Ook casino’s, dierentuinen en attractieparken gaan mondjesmaat open. Wie langs wil komen, moet zich aanmelden bij de organisator van het evenement.

Hoe werkt het testen voor een dagje uit?

Wie naar een culturele, sociale of sportieve activiteit wil, moet zich van tevoren laten testen bij een daarvoor aangewezen testlocatie. Hiervan zijn er zo’n honderd in Nederland. Zo’n afspraak is te maken op testenvoortoegang.nl. Bij de GGD kun je niet terecht voor een test voor een bezoek aan dierentuin of museum.

De uitslag wordt gekoppeld aan de CoronaCheck-App van het ministerie, die te downloaden is op je telefoon. Aan de poort van een evenement scant een medewerker de QR-code op de app. Als die een negatieve testuitslag laat zien, mag je naar binnen. Kinderen onder de 12 jaar hoeven niet getest te worden.

null Beeld Louman & Friso
Beeld Louman & Friso

Mag je met een zelftest van de drogist ook naar de dierentuin?

Nee, dat mag niet. De uitslag van een zelftest is minder nauwkeurig dan wanneer een professional de test afneemt. Daarom is de zelftest alleen geschikt voor wie zich voor de zekerheid wil laten testen, bijvoorbeeld voor een bezoek aan een kwetsbaar familielid. Overigens gelden ook na een negatieve testuitslag de gebruikelijke coronaregels: anderhalve meter afstand houden en goed je handen wassen.

Sinds een week verkopen apotheken en drogisterijen zelftesten van het merk Biosynex of Roche. Na het grondig lezen van de Ikea-achtige bijsluiter kun je direct aan de slag en heb je de uitslag zo. Met een wattenstaafje haal je materiaal uit de neus. Het staafje gaat in een reageerbuisje met vloeistof waarin wordt gemeten of er viruseiwitten aanwezig zijn, een indicator van infectie. Voor het eind van de maand liggen de testen ook bij supermarkten en tankstations.

Voor wie coronaklachten heeft, is de zelftest niet bedoeld. Met klachten moet je naar de GGD voor een officiële test. Ook wanneer een zelftest een positieve testuitslag geeft, moet je alsnog naar de GGD om die testuitslag te bevestigen. Zo kan de GGD een vals-positieve testuitslag uitsluiten en het bron- en contactonderzoek opstarten.

Kan ik straks elke week naar de dierentuin?

Vooralsnog niet. De bezoekjes aan de dierentuinen, attractieparken, musea, theaters en casino’s maken zoals gezegd deel uit van een pilot. Door mondjesmaat bezoekers toe te laten, wil de regering meten hoe sneltesten de komende maanden kunnen worden ingezet. Zo meet het ministerie het vertrouwen van bezoekers en of ze bereid zijn zich te laten testen voor publieke evenementen. En: de pilot is bedoeld om perspectief te bieden. “De maatregelen zijn voor ons allemaal zwaar en het duurt nu al zo lang”, schrijft minister Hugo de Jonge op de website van VWS. “Daarom kijken we voortdurend naar wat er wel mogelijk te maken is binnen de noodzakelijke beperkingen.”

Blijft het aantal besmettingen na de pilots in april laag, dan zijn er vanaf 1 mei 2021 meer evenementen met testbewijzen. Ook werkt de overheid aan de Tijdelijke wet testbewijzen covid-19. Daarmee hoopt de regering testbewijzen de komende maanden breder in te zetten, voor bijvoorbeeld sportwedstrijden of museumbezoekjes.

Zijn de pilots bezigheidstherapie of kunnen we er nog wat mee na de vaccinaties?

Met de sneltesten moeten mensen die ongemerkt de infectie hebben worden opgespoord, legt OMT-lid Marion Koopmans uit. “Zij moeten in quarantaine. Het idee is dat de mensen die het besmettelijkst zijn, worden weggehouden bij publieke evenementen.”

Volgens Christian Hoebe, hoogleraar infectieziektebestrijding van Maastricht University, zijn er deze maand veel meer evenementen dan nodig voor een onderzoekssetting. “Daarom vermoed ik dat deze pilot vooral draait om het bieden van ademruimte aan bezoekers”, zegt hij. “Dat is een contrast met eerdere fieldlabs, want daar stond het meten van besmettingen na sneltesten nog centraal.” Dat ‘begrijpt hij volledig’, “want mensen verlangen naar meer ruimte, na een jaar in min of meer een lockdown”. Wel zet hij vraagtekens bij het moment dat alle pilots plaatsvinden, midden in de derde golf. “Qua coronabesmettingen zitten we nu in een piek. Daarom had ik zelf nog een maandje gewacht met het openstellen van dierentuinen en musea.”

Wordt de testsamenleving voorlopig een blijvertje?

Koopmans verwacht van wel: “Zeker de komende maanden”. Wel is het volgens haar belangrijk dat bezoekers zich ook laten testen ná een evenement, om te checken of ze zijn besmet. Na eerdere fieldlabs bleek dat niet alle bezoekers dat hadden gedaan. “Maar alleen door achteraf te testen, leren we hoe zinvol de sneltesten voor het opengooien van de samenleving zijn”, denkt Koopmans.

Ook hoogleraar Hoebe ziet de sneltesten voorlopig als een nuttige manier om evenementen te laten doorgaan. “Zelfs als een deel van de samenleving gevaccineerd is, kan het virus zich nog verspreiden”, legt hij uit. “Door bij de poort te testen, voorkom je dat mensen die klachtenvrij corona hebben, toch andere mensen besmetten.”

Verandert Nederland zo in een testsamenleving? Dat denkt Hoebe niet. “De testen zijn geschikt voor de tussenfase”, zegt hij. “Als het virus bijna is verdwenen, heeft het weinig zin om grootschalig te gaan testen. Maar als de besmettingen omhooggaan, moet men sowieso voorzichtig zijn met het opengooien van musea en evenementen. Met of zonder test.”

Lees ook:

Daar is hij dan, de zelftest: even roeren in de neus en binnen een kwartier heb je de uitslag

Bij enkele apotheken is de coronazelftest sinds woensdag te koop. Daarmee steek je zelf het (kortere) wattenstaafje in de neus en binnen een kwartier heb je de uitslag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden