Coronapandemie

De deltavariant is nog amper in Nederland gesignaleerd, maar reizen blijft een risico

Winkelend publiek in Londen, afgelopen zaterdag. Beeld AFP
Winkelend publiek in Londen, afgelopen zaterdag.Beeld AFP

Sinds kort is de deltavariant van het coronavirus, die in India voor het eerst werd ontdekt, de variant die in het Verenigd Koninkrijk verantwoordelijk is voor de meeste besmettingen. Moeten we ons in Nederland ook zorgen maken om de deltavariant?

Tot voor kort liepen de Britten voorop in de bestrijding van het coronavirus. Ruim 75 procent van de inwoners kreeg er inmiddels een prik, de meeste AstraZeneca, ten opzichte van 40 procent in Nederland. Het aantal besmettingen daalde, het VK heropende en de beelden van blije Britse cafégangers gingen de wereld over.

Toch steeg het aantal coronavallen in het Verenigd Koninkrijk afgelopen week licht, met name door de oprukkende deltavariant, die in het noorden en midden van het land een brandhaard veroorzaakte. Afgelopen week steeg het aantal gevallen van die variant met 79 procent, volgens gezondheidsorganisatie Public Health England, wat het sinds kort de dominante virusvariant maakt in het land. “Die is dertig tot honderd procent besmettelijker dan de Kent-variant (de alfavariant, red.), die voorheen in Engeland dominant was”, stelt veldepidemioloog Amrish Baidjoe. Zal ook in Nederland de Indiase coronavariant een risico gaan spelen?

Ten eerste: op dit moment zijn er in Nederland amper besmettingen te vinden die zijn te herleiden tot de delta-variant, blijkt uit de kiemsurveillance van het RIVM, slechts drie in de afgelopen week. Dat zijn er minder dan de in Brazilië ontdekte gammavariant, die in de afgelopen week 23 besmettingen in Nederland opleverde, en de dominante alfavariant, eerder bekend als de Britse of Kent-variant.

Wie reist, neemt altijd risico

Toch houdt het RIVM de Indiase variant in de gaten, zegt RIVM-epidemioloog Susan van den Hof. “We onderzoeken wat de invloed van de Indiase variant is op de epidemie en op Nederland”, vertelt ze. “Denk aan besmettelijkheid, kans op ernstige ziekte en de bescherming op vaccinatie.” Ze noemt het ‘niet onwaarschijnlijk’ dat de in India ontdekte variant zich ook in Nederland zal verspreiden, want tussen de VK en Nederland is nog steeds ‘aardig wat verkeer’. Reizen brengt altijd een risico met zich mee, benadrukt Van den Hof. “Voor de reiziger maar met name voor het land waar je naartoe reist. Zelfs met een beleid van quarantaine en testen kan men virusvarianten van vakantie meenemen naar huis.”

Dat internationaal reizen is een belangrijke bron van verspreiding is, blijkt ook uit een maandag gepubliceerd artikel in wetenschappelijk tijdschrift Nature. Wetenschappers ontdekten dat een in Spanje aangetroffen coronavariant in juni 2020 honderden keren opdook in verschillende Europese landen, terwijl deze variant niet besmettelijker was dan andere virusvormen. De onderzoekers concluderen dat die honderden besmettingen direct zijn terug te leiden naar reisbewegingen tussen de landen. “Daarom moeten we voorzichtig blijven met reizen”, benadrukt Van den Hof.

Het is vooral oppassen, omdat eerste studies suggereren dat één prik niet voldoende beschermt tegen de in India ontdekte variant. “Dat is mogelijk ook een mogelijke reden waarom het zich in Engeland zo snel verspreidt naast alle versoepelingen”, zegt Van den Hof. “In het Verenigd Koninkrijk hebben veel mensen een eerste AstraZeneca-dosis gehad, maar de tweede prik is er nog niet aan de orde.” Zonder tweede prik zou de besmettelijke Indiase variant zich ook onder gevaccineerden beter kunnen verspreiden.

Ook goed nieuws

Toch is er ook goed nieuws: wie twee keer is gevaccineerd, lijkt wél goed beschermd tegen de deltavariant. “Zo is de variant in Israël nog amper opgedoken”, zegt Van den Hof. “Daar is bijna iedereen tweemaal gevaccineerd met Pfizer.” Een ‘gunstig vooruitzicht’, zegt Van den Hof. Tegelijkertijd is nog maar 20 procent van de Nederlanders dubbel geprikt en zijn reisbewegingen tussen de UK intenser dan reisbewegingen tussen India en Israël, nuanceert epidemioloog Baidjoe.

Of Nederland zich zorgen moet maken om een uitbraak van de deltavariant, is niet met zekerheid te zeggen, volgens zowel Baidjoe als Van den Hof. Ze benadrukken dat het voorlopig een reëel scenario is dat een nieuwe, besmettelijkere variant zijn intrede zal doen. “Het is een soort wapenwedloop tussen het virus en de vaccins”, zegt Baidjoe. “Hoe meer besmettingen er plaatsvinden, hoe sneller varianten kunnen ontstaan. Dat maakt een vaccin niet direct nutteloos, maar het beschermt mogelijk wel minder.”

Juist door het risico van nieuwe varianten is het te vroeg om alles open te gooien, vindt Baidjoe. “Demissionair minister De Jonge zei laatst: 1 september kan de vlag uit en alle maatregelen van tafel. Dat verbaast mij als epidemioloog, omdat juist mogelijke nieuwe varianten zorgen voor extra onzekerheid. Je weet niet hoe een variant als de Indiase zich gaat ontwikkelen.”

“Het is een utopie om te verwachten dat je het land nogmaals op slot kan doen”, denkt RIVM-epidemioloog Van den Hof. “Tegelijkertijd moet men zich realiseren: reizen is altijd een risico als het om virusverspreiding gaat.”

Britse minister: Versoepeling onzeker

De Britten kijken uit naar 21 juni, want dan moet er een einde komen aan de beperkingen vanwege het coronavirus. Maar de Indiase variant, nu delta geheten, maakt die versoepeling onzeker. Dat gaf minister Matt Hancock van volksgezondheid zondag toe. Hij wil nog niet meegaan in de roep van veel deskundigen en de nationale gezondheidszorg NHS om maatregelen langer te laten duren, maar houdt ook niet per se vast aan de eerder genoemde datum.

Met nu rond de 5000 nieuwe gevallen per dag is de situatie in Groot-Brittannië relatief nog altijd beter dan die in veel andere landen, zoals Nederland. Maar de Britse cijfers lopen op, terwijl het in de rest van Europa juist de goede kant op gaat. Een week geleden raakten iedere dag circa 3000 Britten besmet, een week daarvoor nog 2000.

De delta-variant is volgens experts tussen de 30 en de 100 procent besmettelijker dan andere. Hancock hield het zondag op 40 procent, zonder duidelijk te maken op welke onderzoeken hij zich baseerde.

Lees ook:

Britse zorg om Indiase variant aan vooravond van versoepelingen

De verspreiding van de Indiase variant van het coronavirus baart de Britse regering zorgen. Toch denkt ze de maatregelen te kunnen versoepelen door de vaccinatiecampagne aan te passen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden