Onderzoek

De coronacrisis raakt ook groepen die dachten dat ze veilig waren. ‘Dit vraagt om nieuw beleid’

Beeld ANP XTRA

De economische en gezondheidsschade zijn afgelopen maanden veelvuldig beschreven. Nieuw onderzoek laat zien wat de maatschappelijke schade is van Covid-19.

De maatschappelijke schade die is veroorzaakt door het coronavirus slaat niet alleen neer bij de traditioneel kwetsbare groepen; de mensen met een zwakke gezondheid en lage inkomens. Er zijn nieuwe kwetsbare groepen, zegt socioloog aan de Erasmus Universiteit Godfried Engbersen. Jongeren met een mbo, hbo of universitaire opleiding bijvoorbeeld, of hoogopgeleide zzp’ers die tot voor kort goed verdienden.

Dat komt naar voren uit een onderzoek waaraan 20.000 Nederlanders meededen en dat woensdag is gepubliceerd. Zij kregen in april en juli een vragenlijst over hun welzijn en sociaal-economische positie. Over het algemeen voelden Nederlanders zich in juli beter dan in april. Maar dat geldt niet voor iedereen. Mensen zijn hun baan kwijtgeraakt, of komen van school en betreden een arbeidsmarkt zonder vacatures.

Jongeren verliezen perspectief

Dat laatste betreft de jongeren, die ook al hun bijbaantjes in de horeca verliezen en tijdens hun studie veel lessen op afstand volgen. “Bij jongeren zien we verlies van perspectief”, zegt Engbersen. “Normaal is de jeugdwerkloosheid het dubbele van de gehele werkloosheid. Nu kan de jeugdwerkloosheid volgens het CPB oplopen tot 20 procent. Dat vraagt om nieuw beleid waarin de discussie uit de jaren tachtig over ontwikkelbanen weer terug kan keren.”

Ook succesvolle zzp’ers zitten ineens in een benarde situatie. “Stel dat in een huishouden het inkomen van een zzp’er wegvalt, dan is dat een probleem, maar er zijn ook huishoudens waarin beide partners zzp’er zijn. Als zij allebei worden getroffen, heeft dat grote impact. Dat is een soort democratisering van Covid-19. De gevolgen slaan niet alleen neer bij de traditionele onderkant van de samenleving, maar ook bij groepen die dachten dat ze veilig waren. Dat zegt ook iets over de kwetsbaarheid van de flexibele arbeidsmarkt. Er zijn overigens ook zzp’ers die zich snel aanpassen en nieuwe wegen inslaan.”

Meer rust in het hoofd

Want niet alles aan Covid-19 is negatief. Er zijn Nederlanders die meer rust in het hoofd vinden, zich minder gehaast voelen. Maar dat zijn nu juist de groepen die toch al stevig in het zadel zitten; de gezonde hoogopgeleiden met een vast inkomen. “De positieve gevolgen slaan inderdaad ongelijk neer”, zegt Engbersen.

Hij deed het project samen met onderzoeksbureau Kieskompas, de Vrije Universiteit, de Haagse Hogeschool en de gemeenten Amsterdam, Rotterdam en Den Haag. Dat leverde informatie op over verschillen tussen de drie steden. De verwachting was dat met name Amsterdam als toerisme- en evenementenstad te lijden zal krijgen onder de coronacrisis. Dat valt mee. Vooral Rotterdam had last van verlies aan werkgelegenheid. “Mogelijk geeft de Amsterdamse economie meer mogelijkheden om de economische klappen van de coronacrisis op te vangen dan beide andere steden”, aldus de onderzoekers in het rapport.

Afkalvend vertrouwen

Al gaat het beter dan in april, Engbersen ziet nog wel een ondertoon van serieuze zorg. Het vertrouwen in de overheid bijvoorbeeld is nog groot, maar neemt af. “Vertrouwen in kabinet en RIVM is belangrijk voor het draagvlak voor maatregelen. De afkalving van de steun is iets om in de gaten te houden.” Zeker omdat het onderzoek liep tot half juli. Na die tijd werd de kritiek op de overheid groter.

“Ook belangrijk is de onderlinge solidariteit. Die is nog altijd hoog, maar kalft af in bepaalde wijken. Als de werkloosheid daar toeslaat, neemt het vertrouwen in de overheid af en kan de sfeer daar grimmiger worden.”

Lees ook:

Studenten zijn eenzamer, gestrester en maken zich grote zorgen over hun kansen op de arbeidsmarkt

Sociale contacten die tot een minimum zijn gereduceerd, afgebroken stages en scripties: studenten hebben het zwaar momenteel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden