ReportageTweedeling

‘De coronacrisis is niet alleen een gezondheidscrisis, ook een sociale’

Het winkelcentrum aan het Verdiplein is voor veel buurtbewoners van de wijk Stokhasselt de plek om hun dagelijkse boodschappen te doen. Beeld Ton Toemen

Vijftien burgemeesters vragen aandacht en geld om de door het coronavirus ‘groeiende tweedeling’ door het coronavirus aan te pakken. Tilburg-Noord is zo’n wijk waar veel bewoners moeite hebben om sociaal aan te haken.

Jan Timmers is geen voetbalscout, maar de directeur van De Lochtenbergh ziet zonder kennersoog ook wel dat er talentjes op zijn school rondlopen. Wat schetste onlangs zijn verbazing? Tijdens de sluiting van de scholen zag hij amper leerlingen op de vele trapveldjes in de wijk. Het maakte hem angstig, omdat de kinderen vaak met grote gezinnen in een van de vele galerijflats wonen. “Ze zijn al die tijd met z’n allen binnengebleven. We hadden moeite om hun ouders te bereiken. Er wonen hier best wat gezinnen met problemen: fysiek geweld, ondervoeding, pubers die hun alleenstaande moeder de les lezen. In crisistijd kunnen problemen zich opstapelen. Toen we weer opengingen, was ik bezorgder over het welbevinden van de leerlingen dan over hun leerachterstand.”

Wie door de wijk Stokhasselt in Tilburg-Noord loopt, ziet de problemen niet direct. De buurt is in de jaren zestig van de vorige eeuw opgebouwd als arbeiderswijk, veel bewoners waren werkzaam in de textielindustrie. De straten zijn over het algemeen breed, er is veel groen en de buitenruimte ziet er alleszins behoorlijk uit. Het beeld strooit zand in de ogen, zegt wijkraadvoorzitter Harrie Meeuwesen. “Een derde van de mensen leeft onder de armoedegrens, in de flats heerst veel eenzaamheid. In 2017 hebben wij met twee wijkraden ook al een manifest opgesteld, wij zagen de tweedeling in de stad ook al. Ondanks alle mooie plannen en initiatieven voor Noord, is de situatie eerder verslechterd dan verbeterd. Door corona is nu ook de sociale structuur in de wijk onderuit gegaan.”

Beeld Louman & Friso

‘Dit is ook een sociale crisis’

Want er wordt wel degelijk veel georganiseerd in de wijk. Op scholen, in wijkcentra, zelfs in ontmoetingsruimten van flats: overal zijn mogelijkheden om samen te komen. Bewoners koken, bingoën, dansen, drinken koffie of maken een kletspraatje. Ouders van basisschoolleerlingen krijgen Nederlandse les. Alleen gebeurt het allemaal op vrijwillige basis en blijft een grote groep buiten beeld. Wie wel deelneemt, is door corona zijn uitjes kwijtgeraakt. Meeuwesen: “Dit is een gezondheidscrisis, maar zeker ook een sociale crisis.”

Tilburg-Noord kent 120 nationaliteiten, voor een deel vluchtelingen uit oorlogsgebieden. In de Corellistraat drommen deze ochtend mensen bij elkaar rondom de fietsenreparatie van de welzijnsorganisatie Beter Stokhasselt. Wie het niet breed heeft, kan hier voor een zacht prijsje zijn tweewieler later opknappen. Mannen, vrouwen en kinderen kijken toe hoe vrijwilligers zich over hun bezit ontfermen en rijden blij rondjes als het is gelukt. 

Een van hen is de Somalische Maryam Wardayar, een alleenstaande moeder van drie kinderen. Ze is goedlachs, maar heeft het thuis lastig gehad de laatste tijd. De kinderen van 15 en 17 moesten voor school één computer delen, de jongste van drie wilde doorlopend met hen spelen. De situatie verbeterde toen de gemeente een extra laptop beschikbaar stelde. Zo konden de oudsten in elk geval hun lessen volgen.

Grote wens: fitnessapparaten

Hoewel ze zelf veel buiten komt, weet Wardayar dat veel vrouwen thuis zitten. Mocht er extra geld beschikbaar komen voor wijken als deze, dan heeft ze één wens: fitnessapparaten bij de speeltuintjes. “Ik denk dat veel vrouwen dat wel zouden willen. Zo kunnen we actief blijven, terwijl onze kinderen aan het spelen zijn.”

De doelstelling van Theo Weterings ligt hoger. De burgemeester van Tilburg wil de mensen ‘laten bijdragen aan de samenleving’. Vooral de jeugd heeft prioriteit, de angst voor een verloren generatie vindt hij een reële. “De kansen van kinderen zijn in deze wijk fors kleiner dan elders in de stad. De verleiding is groot om in de criminaliteit te stappen. We zetten veel in op integratie, het ondersteunen van gezinnen die vaak al veel hebben meegemaakt. Alleen hebben we als gemeente niet veel geld beschikbaar. Het kabinet moet ons daarbij helpen.”

De weg omhoog

De flats aan de Kapelmeesterlaan, zes etages hoog, markeren het einde van bewoond Tilburg. Hierna is er alleen nog maar buitengebied. Juist hier is de armoede groot. Sri Indahsari ondervindt het aan den lijve, maar heeft de weg omhoog gevonden. Acht van haar tien betalingsregelingen zijn achter de rug, de schulden nemen af. Terwijl ze het vertelt, moet ze lachen en huilen tegelijk. De Indonesische is trots op haar doorzettingsvermogen. “Je moet er iets voor doen om een beter leven te krijgen. Als je wilt, is er altijd een weg. Maar er zijn hier ook veel mensen die bijvoorbeeld niet de moeite nemen om Nederlands te leren. Dan wordt het moeilijk.”

Een stukje verderop vormt Abdul Mkhallate het bewijs dat je het gemiddelde wijkniveau ook snel kunt ontstijgen. De 23-jarige Syriër is drie jaar in Nederland, heeft zijn eigen grillzaakje (specialiteit: kipfilet met basmatirijst) en is zielsgelukkig met zijn nieuwe leven. Het is een perspectief dat schooldirecteur Timmers zijn kinderen ook zo gunt. “Ze hebben thuis niet allemaal het goede voorbeeld, maar de meesten kunnen echt wel wat. We hebben hier ook hoogbegaafde kinderen. Alleen is een duwtje in de rug vaak zo belangrijk. Daarom zou het zo mooi zijn als we structurele dingen in gang konden zetten om hen verder te helpen.”

Lees ook 

Coronacrisis treft kwetsbare wijken én gemeenten onevenredig hard

Om bewoners van kwetsbare wijken te helpen en de groei van de maatschappelijke tweedeling te stoppen, vragen vijftien burgemeesters het kabinet om 1,25 miljard euro. Zelf kunnen zij dat geld niet ophoesten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden