Coronatest

De coronacijfers gaan door het dak, hoeveel zin heeft al dat testen nog?

Medewerkers van Defensie worden opgeleid om GGD’en te helpen bij het uitvoeren van tests op het coronavirus. Zij kunnen na het volgen van een training die een dag duurt gelijk aan de slag bij de GGD.  Beeld ANP
Medewerkers van Defensie worden opgeleid om GGD’en te helpen bij het uitvoeren van tests op het coronavirus. Zij kunnen na het volgen van een training die een dag duurt gelijk aan de slag bij de GGD.Beeld ANP

De coronacijfers gaan door het dak. Afgelopen week telde het RIVM ruim een half miljoen positieve tests en bij de GGD draait men overuren. Hoeveel zin heeft al dat testen nog nu er toch niet op al die besmettingen wordt gereageerd?

Johan van Heerde

Hoe verloopt deze coronagolf?

Het kan verkeren. Vorig najaar waren ruim 15.000 nieuwe coronabesmettingen voor kranten nog reden om de voorpagina schoon te vegen. Maandag en dinsdag telde het RIVM per etmaal meer dan 100.000 nieuwe positieve tests, maar de cafés blijven gewoon open.

“De spelregels zijn duidelijk veranderd”, zegt viroloog en hoogleraar medische microbiologie Bert Niesters (UMCG). “Omikron is zo besmettelijk dat het zich door niets of niemand laat tegenhouden. Ik sta echt versteld. Gelukkig is deze variant voor de meeste mensen een zeer flinke verkoudheid en hebben kwetsbare mensen zich met een recente boostervaccinatie kunnen beschermen.”

Niesters schat in dat het aantal besmettingen nog flink wordt onderschat omdat lang niet iedereen bereid is om zich te laten testen en ook veel mensen hun besmetting simpelweg niet opmerken. “Ik ga uit van één miljoen besmettingen per week”, zegt Niesters.

De recordcijfers hier zijn een echo van die in Denemarken en Frankrijk, met een vertraging van ongeveer twee weken. In die landen lijkt de piek inmiddels achter de rug en dat is in Nederland ook te verwachten, denken experts. Er komt een moment dat iedereen immuniteit heeft.

Ook in de ziekenhuizen is terug te zien dat het coronavirus verder om zich heen grijpt. Dinsdag werden 237 nieuwe opnames van coronapatiënten op verpleegafdelingen van de ziekenhuizen gemeld, de hoogste toename sinds 14 december. Afgelopen week nam het aantal opnames in de ziekenhuizen weer toe meldde het RIVM, na een periode van afname. Belangrijke kanttekening: een kwart van deze nieuwe ‘coronapatiënten werd eigenlijk opgenomen voor een andere aandoening, bleek dinsdag uit nieuwe cijfers.

“Het ligt in de lijn der verwachting dat we meer ziekenhuisopnames krijgen”, zegt hoofd infectieziektebestrijding Aura Timen van het RIVM. Wel ligt het aantal opnames relatief laag vergeleken met eerdere coronagolven. Hoewel er recent veel versoepelingen zijn doorgevoerd wijst Timen erop dat de basismaatregelen die nog wel gelden extra belangrijk zijn. Ook onderstreept ze dat een vaccinatie of booster echt het verschil maakt.

Met al die besmettingen is het wel erg druk bij een teststraat, wat doen we daaraan?

Wie vandaag de dag inlogt om bij de GGD een afspraak te maken voor een pcr-test krijgt vaak de melding ‘geen testplaats gevonden.’ Of er verschijnt een aanbod bij een locatie tientallen kilometers verderop. Op veel sites van de GGD staat dat de wachttijd nu langer is dan mensen van de GGD gewend zijn.

Om wat ruimte vrij te maken zou men in ieder geval kunnen stoppen met een bevestigingstest bij de GGD na een positieve zelftest thuis, zegt hoogleraar Niesters. Ongeveer 90 procent van die bevestigingstests is namelijk weer positief, meldt RIVM, dus veel zin hebben die extra tests in zijn ogen niet. “Je hebt al die tests niet nodig om te weten dat aan deze variant geen ontkomen aan is. Superveel is superveel, zou ik zeggen.”

Ook zou de overheid de rol van zelftests nog belangrijker kunnen maken, vindt Niesters. “Hij is betrouwbaar en goedgekeurd door het RIVM. Je kunt ook gewoon op die tests vertrouwen, dat is voor mensen thuis een stuk gemakkelijker. Wat mij betreft stel je tests gratis beschikbaar aan de bevolking en dan hoeft er minder geld uitgegeven te worden aan GGD-tests.”

Niesters constateert wel één probleem: veel ongevaccineerde of niet-gebooste zelftesters gaan waarschijnlijk naar de GGD om hun positieve test te bevestigen voor een herstelbewijs in de corona-app. Die groep zal blijven komen zolang de QR-code wordt vereist.

Epidemioloog en psycholoog Esther Metting is voorstander van en-en. En zoveel mogelijk gratis zelftests voor mensen die ze niet kunnen betalen én laagdrempelig testen bij de GGD.

Dat GGD-locaties voor veel mensen ver rijden zijn vindt zij onbegrijpelijk, zo’n locatie zou niet alleen in grote plaatsen maar in elk dorp aanwezig moeten zijn. “Dat maakt het voor mensen ook gemakkelijker om een zelftest te bevestigen. Uit onderzoek blijkt dat een deel van de mensen toch onzeker is of ze het goed hebben gedaan. En één op de tien positieve zelftests is bij de GGD toch negatief. Die mensen maken zich onnodig zorgen.”

Wat zou er gebeuren als we gewoon stoppen met testen?

“Dan ben je het zicht op het virus helemaal kwijt”, zegt epidemioloog Metting. Ze geeft toe dat het zicht op het virus nu al troebel is, uit gedragsonderzoeken blijkt dat lang niet iedereen bereid is om zich te laten testen bij klachten of na een positieve zelftest. “Maar als je stopt met testen verspreidt het virus zich nog sneller dan nu, het lijkt mij verstandig om de virusverspreiding wel een beetje te dempen en uit te smeren.”

Ook denkt Metting dat de boodschap ‘blijf thuis bij klachten’ niet meer aankomt als mensen zich niet hoeven te testen. “Mensen zijn te vaak verkouden of hebben een loopneus en willen weten of ze negatief zijn. Dan blijven ze niet altijd meer thuis. Als die test dan niet hoeft is het hek van de dam, dan verlies je een van de laatste controlemiddelen om te voorkomen dat mensen anderen besmetten.”

RIVM-hoofd Timen denkt er net zo over. “Testen is een van de belangrijkste interventies in deze pandemie. Mensen kunnen direct hun contacten waarschuwen, waardoor de test een direct bestrijdend effect heeft.”

Testen heeft nog een belangrijke reden, zeggen Niesters en Metting. Zo kunnen experts blijven kijken welke virusstammen- en varianten circuleren, en zo nodig eventueel daarop ingrijpen.

Volgens Metting is blijven testen ook psychologisch van belang, want mensen geven aan dat ze niet houden van jojo-beleid. “Het zou geweldig zijn als de pandemie over is met deze variant maar voor die conclusie is het nog veel te vroeg. Nu stoppen met testen zou kunnen betekenen dat je straks weer moet uitleggen dat het wel moet. De gewenning dat mensen bij klachten zich even laten testen zou ik vasthouden, zolang het nog nodig is.”

Lees ook:

Overal in Europa sneuvelen besmettingsrecords, maar overal wordt ook versoepeld

Terwijl de coronabesmettingen op sommige plekken nog altijd record na record breken, laat een aantal Europese landen de teugels vieren. Het ene land wat meer dan het andere..

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden