Zorgverzekering

De collectiviteitskorting op zorgverzekeringen verdwijnt. Hoe raakt dat zieken met een smalle beurs?

Tamara van Ark (VVD), minister voor medische zorg, wil de collectiviteitskorting op zorgverzekeringen afschaffen.Beeld ANP

Minister Van Ark schrapt de groepskorting op de zorgverzekering. Zorgeconomen snappen dat; het is verworden tot een marketinginstrument voor verzekeraars. Maar kijk wel wat het betekent voor mensen die krap bij kas zitten, raden ze aan.

Zorgbehoevenden met een laag inkomen worden benadeeld door het afschaffen van de collectiviteitskorting. Op initiatief van minister Tamara van Ark (medische Zorg, VVD) verdwijnt de korting die verzekerden ontvangen bij een zogeheten gemeente- of minimapolis

Maar voor chronisch zieken met een lege portefeuille werkt een minimapolis juist heel goed, zegt zorgwethouder Sven de Langen (CDA) van Rotterdam. Meer dan 42.000 inwoners van zijn stad gebruiken het zogeheten Rotterdampakket met een betaalbare premie en een eigen risico van slechts 50 euro. De zorgverzekering is bedoeld voor grootverbruikers van zorg, die anders in financiële problemen zouden komen. Veel andere gemeenten hebben een vergelijkbaar aanbod.

De Langen vreest dat deze groep bij een hogere premie ziekenhuisbezoek gaat mijden. Of uit geldnood een te goedkope zorgverzekering neemt. “Het is schandalig dat niet is nagedacht over de consequenties van afschaffing voor mensen die het moeilijk hebben. Als iemand zich slecht verzekert wreekt dat zich, bijvoorbeeld wanneer die zijn tandheelkundige kosten niet meer kan betalen”, zegt hij. Rotterdam heeft landelijk de meeste wanbetalers als het gaat om de zorgpremie.

Sinds dit jaar mogen zorgverzekeraars nog maximaal 5 procent korting bieden op hun verzekeringen. Dat was voorheen 10 procent. Vanaf 2023 daalt de collectiviteitskorting zelfs naar nul procent, maakte Van Ark vorige maand bekend. Een gemeentepolis aanbieden blijft ook zonder korting mogelijk, maar heel voordelig is het niet meer.

De logica van Van Ark: collectiviteitskorting is een valse korting, want bijna iedereen behoort wel tot een groep. Zo kunnen werknemers korting krijgen via hun werkgever: iedereen betaalt dus de korting van iedereen. Een woordvoerder van de minister suggereert in een reactie dat minima weleens goedkoper uit zouden kunnen zijn als ze niet meer meebetalen voor de zorgverzekering van werknemers of studenten.

Met dat laatste is De Langen het oneens. Hij verwijst naar de premiestijging in Rotterdam: daar ligt de maandelijkse zorgpremie van het Rotterdampakket nu 8,04 euro hoger dan vorig jaar. Van die verhoging is 6 euro een direct gevolg van de verlaagde collectiviteitskorting. “Ik wil best begrijpen dat er nagedacht is over schrappen van de korting vanwege een verkeerde prikkel. Maar wij betalen als gemeente nu 10 euro per maand per Rotterdammer mee, veel meer kunnen we niet”, zegt De Langen.

Omgekeerde werking van een zorginstrument

Wie heeft gelijk, de minister of de wethouder? Allebei, zegt zorgeconoom Xander Koolman van de Vrije Universiteit (VU). “De bedoeling van de collectiviteitskorting was om te sturen op doelgroepen. Verzekeraars moesten verzekeringspakketten ontwikkelen voor bepaalde patiëntengroepen, zoals diabetici. Die speciale pakketten moesten efficiënter en goedkoper zijn.”

In de praktijk werkt het andersom: verzekeraars gebruiken de collectiveitskorting om gezonde groepen aan zich te binden. Logisch: daar verdienen ze aan, arme chronisch zieken kosten juist geld. “Het is in veel gevallen een marketinginstrument geworden. Dan is afbouwen logisch”, zegt Koolman.

Tegelijkertijd zetten sommige gemeenten de korting wel in waar het voor bedoeld is: het ondersteunen van kwetsbare inwoners. “Als je dat weghaalt gaan minima zich verzekeren met een maximaal eigen risico, omdat de premie dan lager is. En als ze dan naar het ziekenhuis moeten, zeggen ze: die 885 euro kan ik niet betalen”, zegt Koolman.

Moeten we van de korting af of niet? De minister moet zoeken naar manieren om de voordelen van de gemeentepolis te behouden, zegt zorgeconoom Jochen Mierau van de Rijksuniversiteit Groningen. “Het is echt niet zo dat ondersteuning van minima alleen via een gemeentepolis kan.”

Koolman is dat met hem eens. Maar voordat bestuurders een alternatief uitwerken, moet er eerst iets anders gebeuren, zegt hij. “We moeten maar eens accepteren dat deze groep lastig te verzekeren is. Anders hou je kleine drama’s achter de voordeur: iemand die niet naar het ziekenhuis gaat vanwege de hoge kosten. Als we dat laten bestaan, heeft ons systeem compleet gefaald.”

Lees ook:

Zorgverzekeraars willen de marktwerking in 2021 terug

Minister De Jonge wil minder marktwerking in de zorg. Zorgverzekeraars keren zich ertegen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden