Boerenprotest

De boer heeft de burger mee, en toch voelt hij zich miskend

Boeren demonstreren met tractoren bij het provinciehuis van Zuid-Holland. Beeld Phil Nijhuis

Ondanks files en blokkades kan de boer op sympathie van burgers rekenen. Toch voelt hij zich miskend. ‘Dat is zorgelijk.’

Het waren de eerste smetten op het blazoen, maar ondanks de geweldsincidenten in Groningen heeft de meerderheid van het publiek nog begrip voor de boeren, bleek uit een peiling van ‘EenVandaag’. Klimaatactivisten die zich vastplakten aan het asfalt kregen juist ook hoon over zich heen.

“Het maakt nogal uit wie de zender is bij dergelijke acties”, zegt Frank Peters, expert crisiscommunicatie. “De stoorzender, zo u wilt. Is het een onbekende of een partij die we vertrouwen? De boer heeft onze sympathie. Hij is onze voedseloom, onze landschapsbeheerder. De boer heeft een grote aaibaarheidsfactor. Denk aan koeien in de wei. Die zijn een symbool van ons landschap, vinden we. Kom je aan de boer, dan kom je ook aan een icoon.”

Wat meespeelde, is dat de boeren hun acties hadden aangekondigd, terwijl automobilisten in Amsterdam werden overvallen door de klimaatactie op de Stadhouderskade, wist iedereen wat de boeren gingen doen. “Het was een soort code rood. Ook al werd het een file van duizend kilometer, iedereen had zich kunnen voorbereiden. Als de boeren morgen onverwacht Schiphol blokkeren en vluchten worden geannuleerd, ontstaat er een andere dynamiek.”

Toch is er iets raars aan de hand, zegt socioloog Rudolf van Broekhuizen van Wageningen Universiteit. De boeren zijn met hun tractoren naar het Malieveld getrokken, omdat ze zich niet gezien voelen, niet erkend. “Het was een actie zonder concrete doelen. Men wilde zijn onvrede en frustratie uiten. De boeren vonden dat de maatschappij hen niet begreep, maar ik denk dat de boer een verwrongen beeld heeft van de maatschappij. Dat is wel zorgelijk.”

‘Sommige boeren zijn in een overwinningsroes geraakt’

Veertig jaar geleden stonden boeren en burgers lijnrecht tegenover ­elkaar, zegt hij. Tijdens de ruilverkavelingen werd strijd geleverd over de vraag wat akkerland mocht worden en wat natuur moest blijven. Nu doen duizenden boeren aan agrarisch natuurbeheer en zijn er talloze initiatieven om burgers op het erf te krijgen. “Er zijn nog nooit zo veel contacten tussen boeren en burgers geweest. Terwijl de boer boos en verontwaardigd is, omdat hij denkt dat de burger hem ziet als een milieuvervuiler en een frauderende subsidieslurper, blijkt uit alle onderzoek dat de burger de boer waardeert. Veel mensen beseffen misschien niet hoe groot de stikstofproblematiek is, ze hebben gewoon het idee dat de boer voor een goede zaak opkomt.”

Toch lijken boeren in korte tijd meer voor elkaar te krijgen dan bijvoorbeeld de leraren, van wie iedereen toch ook vond dat ze voor een goede zaak opkwamen. “Met dit verschil, dat de boeren in een hoek zijn gedrukt”, zegt Peters. “De opmerking van D66 dat de helft van de veestapel moet verdwijnen, was de druppel. Natuurlijk, de halvering kan het uiteindelijke gevolg zijn van het natuur- en stikstofbeleid. Zo rechtstreeks kun je dat niet van ze vragen. Als de politiek had gezegd dat de helft van de leraren moest verdwijnen, was de Nederlander ook zo massaal achter hen gaan staan.”

De sympathie van het publiek is fragiel, zegt Peters. “Als er in Groningen ongelukken waren gebeurd, was het sentiment omgeslagen. Sommige boeren zijn door de eerste successen misschien in een overwinningsroes geraakt, maar je kunt je niet onaantastbaar wanen. De sympathie, en daarmee de politieke steun, ben je ook zo weer kwijt.”

De boeren moeten naar de vakbonden kijken, zegt Van Broekhuizen. “Met acties kun je de druk opvoeren. Dan moet het vervolgens aan de onderhandelingstafel gebeuren. De boer moet niet in zijn verongelijktheid blijven hangen.”

Lees ook:
Wie is de eigenaar van het platteland?

Er woedt een strijd tussen boeren en stedelingen. Maar er is ook een toenaderingsbeweging.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden