Oorlog in Syrië

De beulen van Assad lopen vrij rond op straat in Nederland

null Beeld Daniel Roozendaal
Beeld Daniel Roozendaal

Syrische vluchtelingen zeggen dat er tientallen vermoedelijke handlangers van het Assad-regime in Nederland zijn. Zij willen hen voor de rechter krijgen.

Fernande van Tets en Ellen van den Berg

Syriërs die gemarteld of mishandeld zijn door het Syrische regime, lopen kans hun voormalige beul in Nederland tegen het lijf te lopen. Ondanks screenings van de Immigratie- en Naturalisatiedienst, die asielaanvragen kan afwijzen als er een vermoeden is dat de aanvrager betrokken was bij oorlogsmisdaden, zijn er naar schatting tientallen vermoedelijke daders doorheen geglipt die betrokken waren bij het regime van president Bashar al-Assad.

Dat blijkt uit navraag van Trouw en Argos onder Syriërs in Nederland, experts en betrokken organisaties. Twee Syriërs vertellen in deze krant over hoe ze hun voormalige beul zelfs tegen het lijf liepen.

Meer dan geruchten

Het precieze aantal daders van het Assad-regime dat hier rondloopt, is moeilijk vast te stellen. Syrische slachtoffers die zelf een zoektocht zijn gestart, zeggen bewijs te hebben vergaard over minstens dertien individuen. Hoogleraar Ugur Üngör van het Niod, het Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies, schat dat het tussen de vijftig en honderd mensen betreft.

“Er zijn meer dan geruchten over daders van allerlei slag, ook in Nederland”, zegt Üngör, die zowel de daders als de slachtoffers van het Syrische regime onderzoekt. Het gaat dan vooral om mensen die werkzaam waren in de gevangenissen van het Assad-regime, waar op grote schaal gemarteld wordt.

De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) zegt de afgelopen tien jaar zeker 50 Syriërs afgewezen te hebben vanwege een vermoeden dat ze betrokken waren bij oorlogsmisdaden. Bij dergelijke aanwijzingen kan er, onder artikel 1F van het vluchtelingenverdrag, een onderzoek gestart worden. Dan vindt er een snelle scan plaats van telefoons en computers. De IND noemt de mogelijkheid dat er misdadigers van het Assad-regime in Nederland rondlopen ‘zorgelijk’, maar zegt dat de lat hoog ligt om iemand als misdadiger aan te wijzen.

Syrische slachtoffers die in hun dagelijkse leven hun voormalige folteraars tegen het lijf lopen, ervaren dat als erg schokkend en traumatisch. Zo ook Rehab Abdulftah, die in 2013 vijf maanden lang opgesloten zat in de beruchte ‘afdeling 227’ in Damascus, die gerund wordt door de Syrische militaire geheime dienst. Toen Abdulftah over de Dam in Amsterdam liep zag ze één van de cipiers. “Alles wat in Syrië gebeurd was kwam terug, ik moest huilen en ben weggerend”, vertelt ze. Maar naar de politie durfde ze niet. Na haar gevangenschap in Syrië is ze bang.

Gewapende landgenoten in uniform

Ook Khaled Haj Saleh en Akram al-Saud hebben beiden de gevangenissen van het Assad-regime overleefd. Nu proberen ze binnen de Syrische gemeenschap in Nederland daders op te sporen. Door met Syriërs te praten en Facebookpagina’s af te struinen, waar Syriërs foto’s plaatsen van gewapende landgenoten in uniform. Vaak met daarnaast een foto van dezelfde persoon met een Hollandse molen, of een boot met een Nederlandse vlag, om te laten zien dat deze persoon zich nu in Nederland bevindt. Inmiddels hebben ze minstens dertien mensen in het vizier. “En we horen nog meer”, aldus Haj Saleh. “Elke keer komen er een paar namen bij”.

Hoewel er in Nederland nog niemand die bij het regime betrokken was, veroordeeld is voor hun daden, loopt er momenteel bij het Openbaar Ministerie een zaak die kan leiden tot de eerste veroordeling. Het gaat om een voormalig lid van Liwa al-Quds, een militie gelieerd aan de Syrische regering, die betrokken was bij de arrestatie van twee burgers die vervolgens gemarteld werden. De man wordt nu vervolgd wegens oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid.

Gezien het grote aantal vermoedelijke daders dat rondloopt is het een bescheiden stap, maar een belangrijke, denkt Mazen Darwish, advocaat en voorzitter van het Syrische Centrum voor Media en Vrijheid van Meningsuiting (SCM), dat het OM over het militielid tipte. Inmiddels heeft het SCM het OM informatie over nog vier verdachten overhandigd. Mogelijk leiden die ook tot vervolging, aldus Darwish. Zijn hoop is dat er meer rechtszaken worden gevoerd de komende tijd.

Lees ook:

Op Amsterdam Centraal zag hij plotseling de man die hem in Syrië had gemarteld

Er wonen waarschijnlijk tientallen Syriërs in Nederland die martelingen uitvoerden in de beruchte gevangenissen van president Assad. Maar het blijkt heel lastig hen te vervolgen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden