Blauwalg

De bestrijding van blauwalg is vaak nutteloos, zeggen ecologen. ‘Het neigt naar kwakzalverij’

Blauwalg op een Scandinavisch meer.Beeld Colourbox

De strijd van de waterschappen tegen de blauwalg is weinig effectief. De bron van de vervuiling wordt te vaak genegeerd en hun ingrijpen stelt wetenschappelijk weinig voor.

Populaire methodes die worden toegepast om Nederlandse recreatieplassen schoon te houden, dragen niets bij aan de bestrijding van de blauwalg, zeggen deskundigen. Al sinds 2006 is blauwalg een groot probleem.  

De blauwalg gedijt bij hoge temperaturen en een overschot aan voedingsstoffen in het water. De alg is inmiddels in alle provincies aangetroffen, maar om hoeveel locaties het gaat, wordt niet bijgehouden. Zwemmers die in aanraking komen met een grote hoeveelheid blauwalgen, kunnen misselijk worden en huidirritaties oplopen. Ook zijn er gevallen bekend van honden die zijn overleden door blauwalg. Bij extreme concentraties kan de blauwalg zelfs vissterfte veroorzaken.

Miquel Lurling, aquatisch ecoloog van de Wageningen University, is een van de critici. Hij noemt in het bijzonder het gebruik van geluidsgolven en de vaak ingezette micro-organismen, bedoeld als concurrent voor de blauwalg. “Die methoden werken niet. Er wordt van alles in het water gegooid. Het neigt bijna naar kwakzalverij af en toe.” Onderzoeker Fons Smolders van de Radboud Universiteit sluit zich daarbij aan. Smolders: “Er is rond de blauwalgbestrijding een hele commerciële toestand ontstaan, waarbij allerlei nutteloze dingen worden aangeboden.”

Kijken naar de bron

Het gebruik van lage, niet-schadelijke concentraties waterstofperoxide kan volgens Lurling wel werken. Hetzelfde geldt voor het gebruik van een kleisoort die zich bindt aan de bacteriën, waardoor deze zinken. Ook bij deze methodes moet echter eerst worden gekeken waar het probleem vandaan komt. Volgens Lurling gaat het daarbij vaak mis. “En dan loop je het risico om geld in het water te gooien.” Baggeren, vaak toegepast én kostbaar, heeft bijvoorbeeld alleen zin als de overvloedige hoeveelheid voedingsstoffen van de bodem komt.

Ook Smolders hamert op het belang van kijken naar de bron. “Vaak is dat de landbouw, via mest die wegspoelt. Het kan ook een lekkende rioolpijp zijn, of een vervuilde sloot die uitkomt op zo’n plas.” Ook de stort van vruchtbare, maar overtollige hoeveelheden klei heeft invloed, net als de poep van watervogels en dode bladeren in het water. Zelfs het voeren van eendjes vergroot de hoeveelheid voedingsstoffen in het water.

Het Hoogheemraadschap Delfland, dat de zwemlocaties tussen Den Haag en Rotterdam beheert, heeft opvallend veel last van blauwalg: voor negen van de veertien recreatieplassen geldt inmiddels een negatief zwemadvies of een waarschuwing vanwege de bacterie. De waterschappen hebben een inspanningsplicht voor de bestrijding van de blauwalg.

Mooi weer en blauwalg

Het Hoogheemraadschap baggerde dit jaar in een deel van recreatieplas Delftse Hout om blauwalg te voorkomen. Zwemmen wordt er inmiddels opnieuw afgeraden vanwege de bacterie. Eerdere jaren gebruikte de waterbeheerder voor het water van Delftse Hout waterstofperoxide, een methode die volgens Lurling in ieder geval tijdelijk kan werken – mits de bron van de vervuiling wordt aangepakt. In een reactie laat de woordvoerder van het Hoogheemraadschap weten dat het wel degelijk de bron probeert te traceren, maar ook dat de blauwalg ‘er een beetje bijhoort met mooi weer’. Dat laatste vindt Lurling onzin: “Er zijn genoeg plekken waar wel gewoon kan worden gezwommen”.

Lurling pleit voor een landelijk kenniscentrum voor de blauwalg, voor effectieve bestrijding van de bacterie. De Unie van Waterschappen wijst erop dat er een landelijke werkgroep is, waarin kennis over de blauwalg wordt uitgewisseld. Naast de waterschappen en Rijkswaterstaat is ook Wageningen University daarbij betrokken. Volgens Lurling stelt die werkgroep weinig voor, ook omdat de waterschappen te vaak ‘schitteren in afwezigheid’.

Lees ook: 

Vislift helpt waterkwaliteit

Vissen die trekken naar hogere gebieden worden binnenkort over barrières geholpen door een computergestuurde vislift. De uitvinding helpt niet alleen vissen, maar geeft ook waterschappen belangrijke informatie voor het waterbeheer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden