Coronamaatregelen

De avondklok wordt weer overwogen, zo zou dat eruit kunnen zien

Een verlaten Broerplein in het centrum van Groningen. Dit zou weleens de norm kunnen worden. De invoering van een avondklok ligt voor het kabinet als serieuze optie op tafel. Beeld ANP
Een verlaten Broerplein in het centrum van Groningen. Dit zou weleens de norm kunnen worden. De invoering van een avondklok ligt voor het kabinet als serieuze optie op tafel.Beeld ANP

Van alle maatregelen die het kabinet kan doorvoeren om het coronavirus te bestrijden, is de avondklok misschien wel de onsympathiekste. Het doet onherroepelijk denken aan de oorlog, toen het spertijd werd genoemd. Hoe ingrijpend ook, het kabinet heeft de experts in het Outbreak Management Team toch om een spoedadvies over de avondklok gevraagd. Hoe kan die eruitzien? Vier vragen en antwoorden over de maatregel. En kunnen we in buurlanden nog alternatieven vinden?

Komt de avondklok uit de lucht vallen?

Eigenlijk niet. Het Outbreak ­Management Team adviseerde al in september en november een ­(regionale) avondklok. De experts snappen dat het een ingrijpende maatregel is, maar wel één die het aantal thuisbezoeken kan terugdringen. In de thuissituatie raken wekelijks duizenden mensen besmet met het coronavirus. OMT-voorzitter Jaap van Dissel zei deze week in de Tweede Kamer dat ­beperking van visite echt nodig is. Daarnaast menen de leden van het OMT dat de avondklok aangeeft hoe serieus de situatie is.

Op welke tijden zou zo’n avondklok van kracht zijn?

Halverwege december werd de avondklok door de regering besproken. De Nationaal Coördinator ­Terrorisme en Veiligheid (NCTV) schreef er een discussiestuk over. Hierin werd de suggestie gedaan om van 20.00 tot 04.00 uur een avondklok te laten gelden. De NCTV schrijft dat de verwachting is dat ‘men er met deze ingangstijd voor zal kiezen om thuis te blijven.’ Een vroegere avondklok is volgens de Nationaal Coördinator onwenselijk, omdat dit zorgt voor extra drukte in openbaar vervoer en ­detailhandel.

Mag ik dan voor het slapengaan nog wel de hond uitlaten?

Alleen noodzakelijke reizen zijn in de avondklokuren toegestaan. Maar goed nieuws voor de baasjes van honden en andere dieren: uitlaten mag ook tijdens een avondklok. Tenminste, de NCTV draagt zes geldige redenen aan om je gedurende een avondklok op straat te begeven. Voor werk, bij het verlenen van ­medische hulp aan mens of dier, bij hulpverlening van een hulp­behoevend persoon, rond de heen- of terugreis naar het buitenland, tijdens een calamiteit en, ­jawel, bij het aangelijnd uitlaten van een huisdier.

Hoe wordt een avondklok gecontroleerd?

Daar is hij weer, het handhavingsvraagstuk. Meestal zien politie- en boabonden nieuwe maatregelen van het kabinet niet zitten, omdat agenten en boa’s er vervolgens op moeten toezien. Ook over de avondklok zijn de bonden niet ­enthousiast, het zou een ‘enorme kluif’ zijn om te controleren en de grenzen van de maatregel te bewaken, gezien alle uitzonderingen.

De NCTV stelt voor om met een officieel formulier te werken, een werkgeversverklaring bijvoorbeeld. Hiermee kan een betrokkene aantonen dat hij een geldige reden heeft om buitenshuis te zijn. ­Wettelijk gezien zijn er geen grote ­bezwaren: de avondklok is ­relatief eenvoudig in te voeren. Voor mensen die de avondklok met voeten treden, moet door het openbaar ­ministerie een boetebedrag worden vastgesteld, aldus de NCTV.

Verdere winkelbeperking, betere mondkapjes: andere landen zien nog alternatieven voor de avondklok

In de zoektocht naar alternatieven voor de avondklok zou het kabinet kunnen kijken naar Schotland. Daar golden tot voor kort ongeveer dezelfde maatregelen als nu in Nederland, maar onlangs werden die aangescherpt. De Schotse eerste minister Nicola Sturgeon wil bereiken dat mensen alleen nog maar voor het hoogstnoodzakelijke hun huis verlaten en ook dat ze dan meteen weer terugkeren. Ze bepaalde daarom dat alcohol niet meer op straat mag worden genuttigd en ook dat alleen winkels die essentiële goederen verkopen, een afhaalbeleid mogen hebben. Zo staan er in Edinburgh niet langer rijen mensen die hun niet-noodzakelijke boodschappen komen afhalen.

De Beierse premier Markus Soeder draagt een medisch mondkapje. Dat is vanaf maandag voor iedereen in de deelstaat verplicht in openbare gelegenheden. Beeld DPA
De Beierse premier Markus Soeder draagt een medisch mondkapje. Dat is vanaf maandag voor iedereen in de deelstaat verplicht in openbare gelegenheden.Beeld DPA

Het kabinet zou ook een voorbeeld kunnen nemen aan Beieren, waar iedereen vanaf maandag in winkels, stations en openbaar vervoer een zogeheten FFP2-masker moet dragen. De regionale overheid geeft de maskers gratis weg. FFP2-mondmaskers waren tot nog toe alleen bestemd voor personeel in de zorg, omdat er in het begin van de pandemie een tekort aan was. Inmiddels zijn die tekorten weggewerkt. Waar inwoners van Beieren eerst nog een sjaal losjes voor hun mond en neus mochten binden, moeten ze nu dus een officieel kapje dragen.

Wie in Frankrijk nog altijd naar zijn werk moet – net als hier wordt dat daar ten strengste afgeraden, maar in sommige beroepen kan het niet anders – moet daar altijd een mondmasker dragen, al is er voldoende afstand tot de naaste collega. Of die maatregel voldoende heeft gewerkt, is trouwens de vraag, want de Fransen hebben inmiddels ook een strenge avondklok: ze moeten ’s avonds vanaf 18 uur in hun huis blijven.

Het kan nog strenger

Het Duitse boulevardblad Bild meldt dat bondskanselier Angela Merkel ook het forensen van en naar kantoor, wat weinig gebeurt, maar toch nog altijd plaatsvindt, verder wil beperken. Zij zou van plan zijn om het complete openbaar vervoer stil te leggen, maar dat bericht is niet bevestigd.

Om het aantal contacten te verminderen, kan het kabinet ook invoeren dat iedereen maar met een bepaald aantal steeds dezelfde mensen contact mag hebben. Dat heeft België bepaald. 

Het kan ten slotte ook besluiten om de bevolking te adviseren binnenshuis mondkapjes te dragen als er visite is, zoals wereldgezondheidsorganisatie WHO de Europeanen rond de kerstdagen al aanraadde. 

Lees ook:

De verlengde lockdown: dit zijn de maatregelen

Zoals verwacht wordt de huidige lockdown verlengd tot in ieder geval dinsdag 9 februari. Volgens premier Mark Rutte heeft het kabinet geen andere keuze, gezien de besmettingscijfers die maar langzaam dalen en de Britse corona-variant waar ‘grote zorgen’ over bestaan.

Over het nut en nadeel van die steeds terugkerende avondklok

Ook rond de persconferentie van premier Rutte deze week kwam het er weer niet van, maar de optie verdwijnt nooit definitief van tafel. De avondklok is volgens sommigen noodzakelijk om het virus eronder te krijgen, volgens anderen een zinloze vorm van huisarrest.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden