AnalyseNoodwet

Dan maar dwang? Laatste redmiddel voor Ter Apel ligt op tafel

Asielzoekers slapen tegen een boom voor de opvang in Ter Apel 11 mei 2022 Beeld Martijn Klungel / RTV Noord
Asielzoekers slapen tegen een boom voor de opvang in Ter Apel 11 mei 2022Beeld Martijn Klungel / RTV Noord

De staatssecretaris wil het absoluut niet. Toch bereidt Eric van der Burg zich voor op het dwingen van gemeenten om meer asielzoekers op te vangen en Ter Apel te ontlasten.

Petra Vissers

Een uiterst redmiddel, noemde staatssecretaris Eric van der Burg (VVD, Asiel) de mogelijkheid om gemeenten te dwingen asielzoekers op te vangen. “Omdat ik eigenlijk vind dat we geen wet nodig moeten hebben om dit met elkaar te regelen.”

Dat was in maart. Inmiddels ligt de optie om noodrecht af te kondigen en dwang toe te passen vrijdag toch op tafel bij de ministerraad. Lang nadat de Veiligheidregio’s en de gemeente Westerwolde, dat bij het aanmeldcentrum voor asielzoekers in Ter Apel de meest schrijnende situaties ziet ontstaan, daarom vroegen.

Wat is er veranderd? Niets, is het korte antwoord. Van der Burg hoopte dat gemeenten vrijwillig over de brug zouden komen, zoals ze dat in eerste instantie ook deden voor Oekraïners. Dat burgemeesters in het land gehoor zouden geven aan de oproep van hun collega Jaap Velema van Westerwolde om zijn gemeente te ontlasten. Misschien hoopte Van der Burg dat hij zelf een doorbraak zou kunnen forceren.

Crisisnoodopvang

Vorige week werd een nieuw dieptepunt bereikt, toen bij het aanmeldcentrum van de IND in het Groningse dorp slaapzakken werden uitgedeeld en mensen enkele uren op straat sliepen. Dat leidde tot afkondiging van ‘crisisnoodopvang’, waarmee Van der Burg het laatste drukmiddel inzette dat er nog is voor hij echt gemeenten moet gaan dwingen mee te werken.

Na die beelden van mensen die op straat sliepen, is er wel iets gaan schuiven. Zo bood de gemeente Venray deze week 350 plekken aan voor asielzoekers uit Ter Apel, waar het dat eerder nog weigerde. Ook Breda kwam over de brug, en bood bedden aan die nu niet gebruikt worden door Oekraïners.

Maar afgelopen week zal Van der Burg ook gezien hebben dat de crisisnoodopvang nog weinig rust brengt. Veel gemeenten zitten daar namelijk ook niet op te wachten: de gemeenteraad van Stichtse Vecht bijvoorbeeld stemde dinsdag tegen een motie om 50 tot 75 mensen over te nemen uit Ter Apel.

Buitengewone omstandigheid

Het gebrek aan aanbiedingen voor crisisnoodopvang – veelal stretchers in sporthallen – leidt er bijvoorbeeld toe dat het dinsdagavond pas laat op de avond lukte om asielzoekers die net in Ter Apel waren aangekomen een bed te bieden. Om tien uur moesten asielzoekers met kleine kinderen nog in een bus richting Emmen.

Dwang lijkt, kortom, het enige gereedschap dat Van der Burg nog in zijn kist heeft zitten wil hij iets doen aan het geschuif met asielzoekers, het constant openen en sluiten van opvangcentra en het gevoel dat Ter Apel heeft dat het in de steek wordt gelaten door de rest van het land.

Noodrecht mag worden afgekondigd als er sprake is van een ‘buitengewone omstandigheid’ en een crisis die het lokale overstijgt. Het werd bijvoorbeeld ingezet om een avondklok af te kondigen, maar ook om de opvang van Oekraïense vluchtelingen te regelen. Die slapen niet bij het Centraal orgaan opvang asielzoekers (Coa) maar vallen onder verantwoordelijkheid van de Veiligheidsregio’s.

Volgens hoogleraar migratierecht Lieneke Slingenberg (Vrije Universiteit) is er juridisch gezien voldoende grond om het noodrecht in te zetten voor de opvang van alle asielzoekers. “Ik heb de geschiedenis van de wet nog eens bekeken en die is echt wel bedoeld voor de situaties die we nu zien.”

Lees ook:

Waarom Ter Apel altijd de flessenhals is in de asielopvang

Opnieuw is de opvang voor asielzoekers in Ter Apel te vol. Zolang er geen tweede aanmeldcentrum van de IND (Immigratie- en Naturalisatiedienst) komt in Nederland, zal de Groningse gemeente altijd de flessenhals van de asielopvang blijven.

De organisatie die asielzoekers opvangt wil af van jojobeleid: ‘Tijdelijke plekken moeten vaste plekken worden’

Milo Schoenmaker, bestuursvoorzitter van het Centraal orgaan opvang asielzoekers (Coa) wil af van het ‘jojobeleid’ in de asielopvang.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden