Dak- en thuislozen

Daklozen krijgen hun leven weer op de rails vanuit hotelkamer

Daklozenopvang op de MS Allegro, een schip dat ligt aan de Boompjes in RotterdamBeeld Arie Kievit

De coronapandemie zette de belabberde opvang van daklozen in Nederland in het volle licht. Nu heeft het Rijk miljoenen vrijgemaakt en zoeken gemeenten naarstig naar huizen. Intussen zitten veel daklozen in hotels.

Negen jaar had Zaanstad een grote wens: een grotere opvang waar de plaatselijke daklozen terecht zouden kunnen. Tot de coronacrisis. Die maakte inderhaaste actie noodzakelijk: de bestaande opvang voor daklozen kon niet op anderhalve meter functioneren. Zaanstad bracht tijdelijk de dak- en thuislozen onder in hotelkamers.

Wat bleek? Een eigen kamer bracht zoveel rust, dat de daklozen veel beter in staat waren om zich op het oplossen van hun problemen te concentreren. Nu heeft de gemeente een heel andere ambitie geformuleerd: daklozen moeten een huis krijgen, van waaruit ze met begeleiding hun leven weer op de rails kunnen krijgen. Wethouder Natasja Groothuismink vertelde het vorige week aan de gemeenteraad.

Genoeg huizen

Het lukt nog niet meteen om genoeg huizen te vinden, ook in Zaanstad zijn woningen schaars. Maar Zaanstad zet er vaart achter, want hoe langer het duurt, hoe hoger de kosten van de hotelkamers waar nu een deel van de daklozen is ondergebracht. ‘Best prijzig’, zegt de gemeente.

Dakloze Johan Frickus (52), die op het cruiseschip MS Allegro verblijft.Beeld Arie Kievit

Zaanstad is niet de enige gemeente waar een andere opvang van daklozen door de coronacrisis plotseling prioriteit kreeg. Ook in Amersfoort gebeurde dat. In die stad werden de dak- en thuislozen al jaren opgevangen in een pand met acht-persoonskamers. Tot de corona-pandemie dat onmogelijk maakte. Ook Amersfoort bracht een groep onder in een hotel. Een paar maanden later waren 16 van de 25 mensen die in dat hotel zaten ‘uitgestroomd’ naar een eigen woning. Ook Amersfoort wil niet meer terug naar de massale opvang van destijds. “Die was niet meer van deze tijd”, zegt de woordvoerder van opvangorganisatie Kwintes.

200 miljoen euro

Wat scheelt is dat het Rijk dit voorjaar middelen heeft vrijgemaakt om gemeenten te helpen daklozen onder permanente daken te brengen. Voor dit en volgend jaar werd 200 miljoen euro vrijgemaakt om 10.000 woonplekken te organiseren, verdeeld over het hele land. Staatssecretaris Paul Blokhuis noemde het “onacceptabel dat er in deze tijd nog zoveel mensen op straat moeten leven” en kon het evenmin accepteren dat er mensen “niet naar binnen konden toen het kabinet dat van hen vroeg”. De hulp voor deze groep is onvoldoende op orde, zag Blokhuis tijdens de eerste coronagolf.

‘Herstel begint met een huis’, is inmiddels de slogan geworden van de Haagse wethouder Bert van Alphen, die vorige week een brief aan de gemeenteraad stuurde. Ook Den Haag gaat op zoek naar geschikte woningen voor zijn dak- en thuislozen. Zolang die er nog niet zijn, blijft zolang de pandemie voortduurt en groep daklozen in drie hotels bivakkeren.

Hilversum

Dat gaat niet overal goed. Ook Hilversum bracht een groep daklozen onder in een hotel, maar is daar inmiddels van teruggekomen. De maatschappelijke opvang in die gemeente had tweepersoonskamers, maar daar kon in coronatijd maar één persoon verblijven. Veertien mensen kregen daarom een kamer in een hotel. Maar in Hilversum bleek dat geen onverdeeld genoegen. De aanpak is geëvalueerd en besloten is met de hotel-opvang te stoppen. “Wegens hun problematiek kunnen niet alle daklozen in een hotel worden opgevangen”, laat de gemeente weten.

Maastricht

De gemeente Maastricht had een duurzamer alternatief gekozen: de leegstaande gevangenis Overmaze. In de lege cellen, gezellig gemaakt door Ikea, kunnen 43 slapers terecht. De gemeente is er innig tevreden over. “Maastricht heeft direct een goede zet gedaan met een plek die geheel voldoet naar verwachting. De daklozen hebben nu 1- of 2 persoonskamers en is er veel privacy.”

Haarlem

Ook Haarlem koos voor een plek waar de daklozen wel een eigen kamer zouden hebben, maar anderen weinig tot last waren. Zeker vijftig mensen zonder thuis worden sinds afgelopen zondag opgevangen op het cruiseschip MS Aurora, dat in het Spaarne ligt aangemeerd. Iedereen heeft er een eigen hut. Dat is een tijdelijke maatregel, tot maart. Intussen zoekt ook Haarlem naar plekken voor permanente woonvoorzieningen. Zes nu nog geheime locaties lijken daarvoor geschikt.

Lees ook:

Advies aan kabinet: geef daklozen een huis. De rest komt later

Het aantal daklozen is in tien jaar tijd verdubbeld. Het recht op een huis moet voorop staan om het tij te doen keren, vindt de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden