InterviewPreventief fouilleren

Criminoloog Marijke Drogt: Laten we niet doen alsof er nooit iets misgaat met etnisch profileren bij de politie

Politie in Urk. Een deel van de gemeente werd tijdens onlusten aangewezen als veiligheidsrisicogebied, zodat bijvoorbeeld preventief fouilleren mogelijk is.  Beeld ANP
Politie in Urk. Een deel van de gemeente werd tijdens onlusten aangewezen als veiligheidsrisicogebied, zodat bijvoorbeeld preventief fouilleren mogelijk is.Beeld ANP

Criminoloog Marijke Drogt is een van de waarnemers bij de proef met preventief fouilleren in Amsterdam. ‘Ik ben geen activist, maar wel kritisch.’

Ze verwacht echt geen etnisch profileren in de praktijk te gaan zien als waarnemer. Als het al gebeurt tijdens de proef met preventief fouilleren in Amsterdam, dan spelen de vooroordelen zich af in de hoofden van agenten, zegt Marijke Drogt. Dat kun je niet eenvoudig waarnemen. “En het is flauw om alles meteen etnisch profileren te noemen. Er zullen in Amsterdam-Zuidoost meer zwarte jongens worden gefouilleerd en in Nieuw-West meer Marokkaanse jongens.”

Drogt is een van de 45 waarnemers die in de hoofdstad meekijken met de politie, die deze maand in sommige wijken de zakken en tassen van voorbijgangers mag doorzoeken op wapens. Ze gaf zich naar eigen zeggen op als betrokken burger en vanwege haar achtergrond als criminoloog. “Ik heb net nog eerstejaars studenten les gegeven over observeren”, zegt de docent aan de Hogeschool Leiden.

Letten op interactie

Als waarnemer wil ze vooral gaan letten op de interactie tussen agenten en burgers. “Ik heb meegekeken in een andere gemeente en toen viel het me op dat het eigenlijk heel gemoedelijk ging. Een donkere man werd boos, waarna de agent een gesprek met hem aanging. Toen kalmeerde hij. Ook nu ben ik benieuwd hoe mensen reageren op de actie en hoe de politie omgaat met weerstand.”

De politiebonden die boos zijn over de inzet van waarnemers als Drogt, zeggen te vrezen dat er vooral activisten komen meekijken. Een activist is ze zeker niet, zegt Drogt. Maar kritisch op het middel preventief fouilleren is ze wel. “Proactief controleren is een politietaak. Dus als er een verdachte situatie is, bijvoorbeeld een veertienjarige jongen die ’s nachts ergens rondhangt, dan mogen ze optreden. Dat moeten ze vervolgens wel verantwoorden. Bij preventief fouilleren gaat dat anders. Onschuldige burgers worden gecontroleerd. En er zijn groepen die dat vaker meemaken dan anderen. Dat heeft impact op de relatie tussen de politie en die burgers. Dat moeten we niet onderschatten.”

Bepaalde mate van vooringenomenheid

Ze heeft vertrouwen in de agenten die de acties moeten uitvoeren, zegt Drogt. “Maar laten we vooral niet doen alsof er nooit iets misgaat rondom etnisch profileren. Het zijn niet altijd actieve gedachten, maar een bepaalde mate voor vooringenomenheid hebben we allemaal als mens.” Dat burgers nu met agenten gaan meekijken, gaat dat heus niet verhelpen, aldus Drogt.

Ze vindt het jammer dat de discussie nu vooral gaat over de waarnemers en de waarnemers van de waarnemers, die de politiebonden gaan inzetten. Liever heeft ze het over de effectiviteit van het middel. “We hebben het al zo lang over preventief fouilleren. Ik zie het waarnemerschap enkel en alleen als een kans om nu eens te kijken hoe het er in de praktijk aan toegaat.”

Lees ook:

Waarom Amsterdam ‘burgerwaarnemers’ bij politiecontroles toestaat

Een Amsterdamse fouilleerproef is uitgegroeid tot een landelijk conflict met de politiebonden over etnisch profileren. Wat is er aan de hand? Vijf vragen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden