Drugsoverlast

Criminelen steeds creatiever met het lozen van drugsafval

Brandweerleden inspecteren een witte vrachtwagen met gevonden drugsafval in Valkenswaard.Beeld ANP

Er wordt minder chemisch afval gevonden, maar dat betekent niet dat er ook minder drugs worden geproduceerd. Criminelen bedenken nieuwe foefjes om hun chemische afval te lozen, zo ziet de politie. Wat is daarvan het effect op mens en milieu?

In natuurgebieden stuiten ze heus ook nog op achtergelaten tonnen en jerrycans. Maar naast die doorsneedumpingen merkt de politie dat criminelen hun drugsafval op alternatieve manieren lozen. Uit het gisteren uitgebrachte Landelijk Overzicht Synthetische Drugs blijkt dat de inventiviteit van pilletjesproducenten groeit. Want hoewel het aantal door de politie ontdekte drugs­laboratoria licht steeg in 2019, nam de hoeveelheid aangetroffen dumpingen flink af: van 292 in 2018 tot 191 dit jaar.

De plas vloeibaar drugsafval is ­zeker niet geslonken, duidt Willem-Jan Uijtdehage de cijfers. Hij is politiewoordvoerder van de eenheid Zeeland-West-Brabant, waar vorig jaar 45 dumplocaties zijn gevonden. “Het is een kat-en-muisspel tussen de politie en drugscriminelen, die steeds minder zichtbare en dus moeilijker op te sporen manieren ­bedenken om die chemische rotzooi kwijt te raken.” Want minstens zo ingewikkeld als het brouwen van synthetische drugs, is het lozen van het afval dat de ‘chef’ overhoudt. Een kilo drugs levert dertig tot veertig liter vloeibaar chemisch afval op.

Kraantje

Uijtdehage noemt speciaal voor dumpingen gebouwde busjes, met aan de onderkant een kraantje. “Draai je dat op een regenachtige dag open, dan ziet niemand dat je tijdens het rijden heimelijk afval loost. Ze gieten de jerrycans leeg in het ­riool, steken busjes met afval in de fik of laten hun voertuigen simpelweg ergens achter.” Zo werd afge­lopen oktober in het Brabantse Woensdrecht een vrachtwagentje zonder kentekens aangetroffen, vlak bij een basisschool. De lading: 22 vaten drugsafval.

Ook lozen de drugsproducenten grotere hoeveelheden vloeibaar vuilnis in één keer, blijkt uit het Landelijk Overzicht. “Dat bestaat uit zware chemicaliën en is gevaarlijk spul”, stelt Uijtdehage. “Zo werden collega’s die per toeval de klep van zo’n busje opentrokken onwel. Wie ook maar een zweem van die dampen opsnuift, krijgt meteen brandende ogen, hoofdpijn en last van de longen. Daarom lopen we nooit zomaar een drugslab binnen.”

Ook voor de natuur zijn de nieuwe wijzen waarop synthetische drugsbrouwers hun troep lozen problematisch. Meer afval verdwijnt in bodem- en oppervlaktewater, vermoedt de politie, door dumpen in waterputten of zelfs direct in de ­bodem.

Giftig voor planten

De intransparantie van dit type criminaliteit maakt dat de milieuschade van lozingen moeilijk vast te stellen is. Zeker, stelt Thomas ter Laak van KWR Waterrecycle Research Institute, lokaal kan chemische troep giftig zijn voor de planten en mogelijk mineralen losweken van de bodem. “Maar in grote oppervlaktewateren verspreidt vuil zich en verdunt het, terwijl het in kleinere wateren grote schade kan aanrichten. En de stroom van grondwater is zo traag dat het zomaar kan zijn dat in een waarnemingsput over tien tot twintig jaar resten opduiken van afval dat vandaag gedumpt wordt.”

De vraag of het drugsafval van invloed is op het grotere systeem kan hij onmogelijk beantwoorden. “Het zijn biologisch actieve stoffen, die een effect hebben op levende organismes. Maar of de natuur daarop hetzelfde reageert als de mens? Dat weten we niet.”

Een woordvoerder van Vewin, de vereniging van drinkwaterbedrijven in Nederland, noemt lozingen een groeiend punt van zorg. “Resten worden niet teruggevonden in het drinkwater. Afval bevindt zich aan de oppervlakte, veel bronnen bevinden zich zeer diep in de grond.”

Omdat drugsafval in potentie wel een bedreiging voor grondwaterwinningen kan vormen, houden drinkwaterbedrijven dit type criminaliteit scherp in de gaten. Zo graven zij voor de zekerheid de grond af wanneer er dumpingen zijn aangetroffen, om te voorkomen dat het drugsafval de bodem in dringt. “Een kostbare aangelegenheid”, aldus de woordvoerder.

Lees ook:

Of het nou gaat om cannabis, xtc, heroïne of cocaïne, Nederland staat in ieder lijstje

De Europeaan die drugs wil gebruiken, heeft de keuze uit een groot aanbod middelen. Die middelen zijn niet alleen goedkoper geworden in de afgelopen jaren, maar ook puurder en sterker, blijkt uit een Europees drugsrapport.

De hele wereld slikt Nederlandse pilletjes - en het afval ligt op straat

In een week tijd stuitten politie en brandweer op acht dumpingen van drugsafval. Een nieuw dieptepunt in een toch al druk jaar. De chemische troep zorgt voor levensgevaarlijke situaties, dus trekt de minister extra geld uit voor opsporing. Wat is er aan de hand?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden