BinnenlandGGD'en

Coronavirus niet langer onder controle

De eerste GGD’s beperken vanwege capaciteitsproblemen het bron- en contactonderzoek. Hierdoor heeft het kabinet het virus niet meer onder controle.

De verdedigingslinie tegen het coronavirus heeft de eerste de beste serieuze tegenslag niet doorstaan. In coronabrandhaarden Amsterdam en Rotterdam stoppen de GGD’s met het uitvoeren van een compleet bron- en contactonderzoek onder corona-­patiënten wegens een tekort aan menskracht. Wie nu besmet raakt, waarschuwt zelf zijn contacten. 

Dat de eerste GGD’s nu al lijken te bezwijken onder de toegenomen drukte en hun werkwijze moeten aanpassen is zorgelijk. Het aantal besmettelijke mensen ligt nog relatief laag, vergeleken met de situatie in maart en april.

De vraag doemt op of de GGD’s wel klaar zijn voor een echte tweede golf. De huidige uitbraak is daar hooguit een voorbode van.

Testen en traceren, voornamelijk uitgevoerd door de GGD’s, is de belangrijkste verdedigingslinie van het kabinet tegen het oplaaiende virus. Door alle besmettingsbronnen op te sporen kunnen er lokaal of ­regionaal maatregelen genomen worden om besmettingshaardjes te ‘blussen’. Maar zonder sluitend bron- en contactonderzoek raken het kabinet en zijn adviseurs het zicht op het ronddwalende coronavirus kwijt en kunnen overheden geen gerichte beperkingen doorvoeren.

Eerste golf

Oppositieleden in de Tweede Kamer reageren bezorgd. SP-leider Lilian Marijnissen oppert dat nieuwe maatregelen hierdoor mogelijk nodig zijn. Lodewijk Asscher (PvdA) vindt dat het kabinet de GGD’s te hulp moet schieten. Verschillende experts uitten eerder hun twijfels over de forse klus die op het bord van de GGD’s ligt. De GGD’s zelf zeggen versneld op te schalen. 

Aan het begin van de eerste golf in maart werd het bron- en contactonderzoek na enkele weken stopgezet. De aantallen waren te groot en al snel konden de GGD’s de bron van uitbraken niet meer herleiden. Zover is het nu nog niet, de GGD’s bellen nog uitgebreid met iedere nieuwe corona-­patiënt, maar een vergelijking met de huidige situatie is snel gemaakt. Want ook nu verliest Nederland langzaam maar zeker het zicht op het virus. Vorige week wisten de GGD’s bij 70 procent van de besmette personen de bron van de besmetting niet te achterhalen.

Prognoses te conservatief

Het grote verschil tussen toen en nu is dat de GGD’s zich konden voorbereiden op een enorme drukte. Sinds 1 juni wordt iedereen met klachten gevraagd zich te laten testen en het was te verwachten dat het aantal besmettingen hierdoor weer zou oplopen, ­gecombineerd met versoepelende maatregelen van de regering, waardoor mensen elkaar meer zien. De GGD’s hebben lang volgehouden dat het goed zou komen. Volgens het opschalingsplan van de GGD voor de maanden juni tot en met september hebben de regionale GGD’s in elke maand ruim voldoende capaciteit beschikbaar om het bron- en contactonderzoek uit te voeren. Naast een foto van de lachende GGD-directeur Margreet de Graaf staat in vette letters: ‘Wij zijn voorbereid’.

Inmiddels blijkt dat de prognoses van de GGD’s veel te conservatief zijn geweest. De GGD dacht dagelijks tussen de 600 en 2400 bron- en contactonderzoeken te kunnen uitvoeren. Hoewel het aantal besmettingen binnen één etmaal nog maar één keer boven de 600 uitkwam, piept en kraakt de organisatie al.

Een van de verklaringen hiervoor is dat een bron- en contactonderzoek niet de geschatte 5 uur kost, maar minimaal 12 uur.

Ondertussen wordt pijnlijk duidelijk dat de communicatie tussen het ministerie van volksgezondheid en de GGD’s onder de maat is. Tijdens de persconferentie donderdagavond zei minister Hugo de Jonge dat het goed komt bij de GGD’s. Zorgminister Hugo de Jonge benadrukte gisteravond dat het tekort bij de GGD’en van tijdelijke aard is, en dat zo spoedig mogelijk de landelijke pool van medewerkers wordt verdubbeld. Die kunnen de overbelaste steden ondersteunen. Met Defensie wordt gesproken over het uitlenen van personeel. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden