Gemeenten

Coronacrisis treft kwetsbare wijken én gemeenten onevenredig hard

Beeld Anita Huisman

Om bewoners van kwetsbare wijken te helpen en de groei van de maatschappelijke tweedeling te stoppen, vragen vijftien burgemeesters het kabinet om 1,25 miljard euro. Zelf kunnen zij dat geld niet ophoesten.

De pandemie raakt kwetsbare wijken onevenredig hard, signaleren burgemeesters van verschillende steden. Door de getroffen coronamaatregelen zijn onderwijsachterstanden flink opgelopen. Aanmeldingen voor de bijstand nemen toe en met name jongeren glijden af in de criminaliteit. In een manifest, dat gisteren is aangeboden aan minister Kajsa Ollongren van binnenlandse zaken (D66), roepen vijftien lokale bestuurders het kabinet op tot actie.

De burgemeesters van onder meer Amsterdam, Eindhoven, Den Haag, Heerlen, Utrecht en Zaanstad schrijven dat ingrijpen snel nodig is. “Er wordt hier maatschappelijke schade aangericht die nog heel erg lang zal doorwerken. De tweedeling in onze gemeenschap en de kansenongelijkheid nemen nog verder toe.”

In het manifest worden talloze voorstellen gedaan om de ‘exponentiële’ groei van de problematiek in kwetsbare wijken te laten stokken. De burgemeesters pleiten onder meer voor zomerscholen, het voorrang geven aan inwoners van kwetsbare wijken bij sollicitaties en het toegankelijker maken van de schuldhulpverlening. Voor de uitvoering van de plannen vragen ze de regering om 1,25 miljard euro.

Gemeenten hadden het voor de crisis al moeilijk

De oproep is vervlochten met de financiële situatie van veel gemeenten, denkt Maarten Allers, hoogleraar economie van decentrale overheden aan de Rijksuniversiteit Groningen. Zelf kunnen ze het bedrag niet ophoesten. “Vóór de uitbraak van het virus hadden een heleboel gemeenten het financieel al moeilijk. De afgelopen jaren moesten ze flink bezuinigen, met name vanwege tekorten op zorgtaken die ze overnamen van het Rijk.”

Nu klapt de coronacrisis daar nog eens overheen. “De problemen in grote en middelgrote steden, maar ook dorpen op het platteland, verergeren door de pandemie. De inkomsten van gemeenten zijn namelijk gedaald of weggevallen, bijvoorbeeld die uit toeristenbelasting en parkeergelden. Tegelijkertijd hebben lokale overheden er nieuwe taken bij gekregen, kloppen er meer mensen bij hen aan voor hulp. Hun uitgaven zijn dus gegroeid.”

Gemeenten geven extra geld uit aan het handhaven van de anderhalvemeterregel en ze helpen kwakkelende sportverenigingen en culturele instellingen. Ze zamelen vaker afval in, hielpen de GGD met opschalen en trokken meer geld uit voor sociale zaken als de jeugdzorg, iets wat normaliter al een grote hap uit het gemeentelijke budget neemt.

Eric van der Burg, oud-wethouder en voorzitter van Sociaal Werk Nederland, merkt dat gemeenten worstelen met hun takenpakket. “Klein en groot, over de hele linie hebben ze het financieel zwaar. En dan is het nu nog rustig, stilte voor de storm. Maar we gaan zien dat de werkloosheid verder stijgt, net als het aantal mensen met schulden en sociale problemen. Toch al kwetsbare Nederlanders, waaronder flexwerkers, eenzame ouderen en jongeren die opgroeien in probleemgezinnen, komen door de pandemie nóg verder van de samenleving af te staan.”

Hulp zullen zij hard nodig hebben, zegt Van der Burg, en gemeenten hebben nu onvoldoende geld om dat in te kopen. Net als de vijftien burgemeesters pleit hij dan ook voor het verruimen van het budget van gemeenten. “Investeert de regering niet, dan zullen gemeentelijke organisaties opnieuw moeten bezuinigen, ben ik bang, ook op jeugdzorg en welzijn. En dat kan niet, sociaal werkers komen nu al handen te kort. Meer dan ooit heeft sociaal werk zijn waarde tijdens de coronacrisis bewezen, maar we zijn er nog lang niet. Zonder extra budget zullen de maatschappelijke problemen enkel verergeren.”

Lees ook:

Grote kans dat deze crisis de kloof tussen arm en rijk juist gaat vergroten

Ongelijkheid heeft de neiging te groeien, in de natuur en in de economie. Een crisis kan die kloof verder vergroten of juist verkleinen. De huidige crisis neigt voorlopig naar het eerste.

Gelijkwaardigheid is geen regel maar uitzondering. Bij mens, dier én plant

Ongelijkheid is troef. De Wageningse ecoloog Marten Scheffer zag dat in de natuur, de Utrechtse historicus Bas van Bavel zag het in menselijke samenlevingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden