ReportageUrk

Coronabrandhaard Urk vertrouwt op de Heere en op vis. Vaccineren stuit op bezwaar

Beeld Herman Engbers

Van oudsher zijn veel Urkers principieel tegen vaccineren, zij leggen hun leven liever in Gods hand. Maar wat nu het coronavirus het vissersdorp in het hart raakt en een vaccin eraan lijkt te komen?

Niek van Dijke (24) neemt een hijs van zijn sigaret terwijl zijn maatje Maurits Langenhof (21) een haring naar binnen schuift. Het is een druilerige zaterdagochtend op het bedrijventerrein van Urk. De twee werknemers van de visafslag pauzeren op een houten bankje voor de ambachtelijke visrokerij De Jongens van de Fant.

“Vooral makreel is hartstikke gezond. Misschien beschermt het wel tegen corona, dan hebben we helemaal geen vaccin nodig”, lacht hij. De twee zijn huiverig om zich in te laten enten, al spelen religieuze bezwaren bij hen niet echt een rol. “Vooral de zwaardere kerken hebben het liever niet”, weet Van Dijke. “Dat zie ik niet zo. Je kunt het ook zien als middel van God. Wel wil ik eerst weten wat er allemaal inzit.”

Jongeren veroorzaken onrust op Urk

De politie en brandweer moesten zaterdagavond ingrijpen op Urk, nadat tientallen jongeren onrust veroorzaakten. De jongeren stichtten brandjes en er werd vuurwerk afgestoken. Er ging onder meer een auto in vlammen op. De politie kwam met meerdere eenheden ter plaatse, waarna de rust aan het begin van de nacht terugkeerde. Voor zover bekend zijn er geen aanhoudingen verricht, zegt een woordvoerder. Het is nog niet bekend wat de aanleiding was voor de onregelmatigheden.

Ook in Arnhem moest de politie zaterdagavond ingrijpen, nadat een vuurwerkprotest uit de hand liep. De politie hield daar vijf mensen voor het afsteken van illegaal vuurwerk, het gooien van vuurwerk naar anderen en het beledigen van agenten.

Het is crisis op Urk nu het coronavirus razendsnel om zich heen grijpt in het dorp met ruim 21.000 inwoners. Afgelopen week tijdens de piek telde het dorp in verhouding de meeste positieve tests van heel Nederland. Zaterdag waren op Urk 190 besmettingen op de honderdduizend inwoners, er kwamen veertig positieve tests bij.

Het toenemende aantal besmettingen is niet de enige zorg op Urk. Het geloof in goddelijke voorzienigheid is een groot goed op het voormalige eiland in de Zuiderzee. De bereidheid om te vaccineren is daarom van oudsher laag en stuit op principiële religieuze bezwaren. Vorig jaar zomer was er nog een lokale mazelenuitbraak in het vissersdorp, niet gek als je bedenkt dat in 2019 slechts 58,5 procent van de 2-jarigen op Urk volledig was ingeënt. Ter vergelijking: het gemiddelde in Nederland ligt op 91 procent.

Dominee Uitslag: 'Er is nog geen enkele uitbraak ontstaan tijdens een dienst'.Beeld Herman Engbers

De dominee dringt niets op: ‘Ik wil niet heersen over iemands geweten’

In de Eben Haëzerkerk in het dorpshart van Urk loopt dominee A.C. Uitslag (47) van de Christelijke Gereformeerde Kerk tussen de lege banken door. Hij ziet op het gebied van vaccinaties verschillende opvattingen in zijn gemeenschap. “Een deel vertrouwt hierin enkel op de Heere. Anderen zeggen: waarom zou je daarnaast ook de voorzorgsmaatregelen niet gebruiken?” De dominee wil vanaf de kansel zijn volgelingen niets opdringen. “Het stimuleren van een inenting doe ik niet, maar ik ga ook niet zeggen dat men het moet laten. Ik wil niet heersen over iemands geweten.”

De kerk, een van de veertien geloofsgenootschappen op Urk, doet er intussen alles aan om verdere verspreiding te voorkomen. “Nog geen 15 procent van de kerk is bezet tijdens de dienst”, zegt Uitslag, strak in pak met zwarte stropdas. “Per kerkgebouw is plek voor 130 kerkgangers. Voor elke familie hebben we plek ingetekend”, wijst hij aan in het coronadraaiboek. “Er is nog geen enkele uitbraak ontstaan tijdens een dienst.”

Urker fractievoorzitter Meindert Bakker (41) van de ChristenUnie maakt zich grote zorgen over de lage vaccinatiebereidheid in het dorp. “Er is een significante groep die zich vanwege geloofsovertuiging niet laat vaccineren. Daar gaan we heel respectvol mee om.” De ‘winst’ is volgens Bakker te behalen bij de groep die geen principiële bezwaren aanvoert, maar wel bedenkingen heeft. “Dat is onze grootste zorg. Deze groep groeit heel hard op Urk en komt met allerlei vreemde complottheorieën.”

‘Ik neem toch ook een reddingsvlot mee’

In de haven van Urk sleutelt Jelle Visser (64) aan zijn schip, de UK141 ‘Jacob’. Hij heeft geen problemen met inenten. “Je moet de middelen gebruiken die er zijn. Als ik de haven uit vaar, neem ik toch ook een reddingsvlot mee?” Zijn vriendin ziet dat heel anders. “Die komt van een behoudendere kerk en vindt dat je moet vertrouwen op God. Daar heb ik respect voor.”

Wat gaat het lokale bestuur doen om de bereidheid om te vaccineren te verhogen met zoveel bezwaren? “Op Urk is respect voor diegenen die vanwege geloofsovertuiging niet willen inenten, daar ga ik als bestuurder niet aan tornen”, zegt burgemeester Cees van den Bos (SGP). Op de mogelijke consequenties van de lage vaccinatiebereidheid voor de virusbestrijding wil de burgervader niet vooruitlopen.

In de visrokerij op het Urker bedrijventerrein grijnst bedrijfsleider Hendrik Post (25) terwijl hij een portie zalm in de hand houdt. Hij is net uit quarantaine na een besmetting en had nauwelijks klachten. “Ik eet veel vis. Dan krijg je het virus blijkbaar wel, maar misschien word je er daarom niet heel ziek van.”

Lees ook:

Een Vlaamse journalist stortte zich in het leven op Urk. ‘Ze zeiden: weet je dat je hier met een bedoeling bent?’

De Vlaamse journalist Matthias Declercq woonde een half jaar op Urk. Hij ging mee vissen, drinken en bidden. De laatste van die drie-eenheid viel hem het zwaarste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden