Onderzoek

CBS sust lang niet alle ophef over uithuisplaatsingen, nieuwe vragen doemen op

Maatschappelijke en politieke organisaties (zoals Amnesty, de Nederlandse politiebond, de SP en GroenLinks) hielden in april 2022 een manifestatie in Rotterdam om slachtoffers van de toeslagenaffaire te steunen. Beeld Joris van Gennip
Maatschappelijke en politieke organisaties (zoals Amnesty, de Nederlandse politiebond, de SP en GroenLinks) hielden in april 2022 een manifestatie in Rotterdam om slachtoffers van de toeslagenaffaire te steunen.Beeld Joris van Gennip

Zijn kinderen vaker uit huis geplaatst als gevolg van de toeslagenaffaire? Daar is geen bewijs voor, zegt het CBS in een dinsdag gepubliceerde studie. Maar volledig uitgesloten is het evenmin.

Jeroen den Blijker

Vorig jaar berekende het Centraal Bureau voor de Statistiek dat in de periode 2015-2021 zeker 1675 kinderen van ouders die zijn gedupeerd door de toeslagenaffaire uit huis zijn geplaatst. Een uiterst pijnlijk getal, na alle eerdere verhalen over vaak tomeloos hoge schulden, gedwongen uithuiszettingen, echtscheidingen en psychische problemen. Nu bleken dus ook kinderen gescheiden te zijn van hun ouder of ouders.

Maar zijn die kinderen dan ook uit huis geplaatst vanwege het terugvorderingsbeleid van de fiscus? Nee, luidt nu de conclusie van het CBS in opdracht van de Inspectie Veiligheid en Justitie na analyse van ruim 4000 dossiers van getroffen huishoudens: de kans op een uithuisplaatsing is niet vergroot door die hele affaire. De gedupeerde gezinnen waren al zwak vóórdat de fiscus zo genadeloos toesloeg, ze hadden sowieso al een grotere kans om met jeugdzorg in aanraking te komen, soms was daar ook al sprake van.

Vaker armere eenoudergezinnen

Daarvoor vergeleek het CBS de gedupeerde gezinnen met niet-gedupeerde gezinnen met soortgelijke kenmerken. En op alle elf punten scoort de eerste groep ongunstig: er komt bijvoorbeeld vaker ggz-hulp over de vloer, de gezinnen kennen vaker slechts één ouder, zijn vaker te vinden in de laagste inkomensgroep en er bijvoorbeeld vaker sprake van wanbetaling van de zorgverzekering. Eerder was al bekend dat de fiscus zich te buiten ging aan racisme, door vooral ouders hard aan te pakken die niet in Nederland geboren zijn.

De conclusie van het CBS zal in Den Haag tot opluchting leiden, vooral ook omdat de hersteloperatie van gedupeerden maar niet op stoom wil komen. Toch, voor al te veel gejuich is geen reden, waarschuwt het CBS. Zijn onderzoek beperkte zich tot 4100 dossiers uit de periode 2012 tot en met 2018; lang niet alle dossiers zijn dus doorgenomen. Ook is niet gekeken naar hoeveel de fiscus terug eiste van de ouders. Een terugvordering van 1500 of 50.000 euro kan een enorm verschil maken voor de druk die een gezin ervaart en dus ook voor de kansen van een kind om op te groeien.

Aanvullend onderzoek

Zo zijn er meer factoren die het CBS niet onderzocht maar die een wissel trekken op het gezin en het opgroeiende kind. Zoals de effecten van het brute optreden van de fiscus voor het mentale welzijn en stress, fysieke gezondheid, relaties en de financiële situatie van gedupeerden. “Het is niet uit te sluiten dat gedupeerden in individuele gevallen als gevolg van dupering dermate in de problemen zijn geraakt dat kinderbeschermingsmaatregelen ingezet moesten worden”, houdt het CBS dan ook een slag om de arm. Aanvullend onderzoek is dan nodig – en gezien het brisante karakter van het toeslagendossier lijkt het vooral een kwestie van tijd voordat daartoe een besluit genomen zal worden.

Lees ook:

Toeslagenouders teleurgesteld over meldpunt uithuisplaatsingen. ‘We kunnen niet nog een jaar wachten’

Ouders van uit huis geplaatste kinderen die slachtoffer waren van de toeslagenaffaire, stuiten bij minister Dekker op een muur. Zijn hulp bij herstel van het contact is volgens hen te vrijblijvend.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden