Vrijheid van meningsuiting

Cartoons leiden ook op Nederlandse scholen tot ernstige bedreigingen

Beeld Joep Bertrams

De aandacht die Nederlandse scholen de afgelopen tijd schonken aan de moord op Samuel Paty heeft in ieder geval op twee plekken tot onveilige situaties geleid, in Den Bosch en Rotterdam. 

Een leraar Nederlands van het Emmauscollege in Rotterdam is zelfs ondergedoken vanwege bedreigingen om een cartoon over Charlie Hebdo die in zijn klaslokaal hing. Een leraar maatschappijleer van het Pierson College in Den Bosch voelt zich eveneens geïntimideerd. In beide gevallen zijn de dreigementen het gevolg van foto’s van cartoons in de klaslokalen van deze docenten die door leerlingen werden gefotografeerd en op sociale media geplaatst. 

In de Tweede Kamer is met afschuw gereageerd op de intimidatie van docenten. Onderwijsminister Arie Slob  vindt het “verschrikkelijk dat een docent moet onderduiken na les over vrijheid van meningsuiting”, schrijft hij op Twitter. “We staan vierkant achter deze leraar.”  Gisteren sprak hij zich samen met minister Van Engelshoven in een brief aan de Tweede Kamer uit tegen bedreiging op scholen. Ze noemden de aanslag op de Franse leraar Samuel Paty, die werd vermoord door een islamitische extremist na het tonen van een spotprent van de profeet Mohammed, een “wake-upcall”. Ze riepen leraren op altijd aangifte te doen bij bedreiging.  

Leerlingen eisten dat hij de cartoon weg zou halen omdat hij blasfemisch zou zijn

Volgens het Pierson College is de foto van de cartoon van de profeet Mohammed die hun docent liet zien, uit zijn verband gerukt. “Er is door leerlingen een foto gemaakt van een specifieke dia, die gaat over hoe de democratische rechtsstaat onder druk komt te staan wanneer bepaalde grondrechten met elkaar botsen, zoals vrijheid van meningsuiting, van religie en van betoging. Een van de voorbeelden daarvan betrof een cartoon van de profeet Mohammed”, aldus de school. Bij het verspreiden van beelden op sociale media ontbrak volgens de school de context waarin beelden werden besproken. Buitenstaanders hebben zich vervolgens een oordeel gevormd over de lessituatie, wat leidde tot reacties en emoties.

In Rotterdam gaat de commotie niet eens om een Mohammed-cartoon, maar over die van een man in een Charlie Hebdo-shirt die zijn tong uitsteekt naar de jihadist die hem net heeft onthoofd. Na het herdenkingsmoment voor Paty kwamen enkele islamitische meisjes op het Emmauscollege het lokaal binnen van de leraar die op zijn prikbord foto's en uitspraken van inspirerende mensen heeft hangen als Anne Frank of Malala. Sinds de aanslag op de redactie van Charlie Hebdo in 2015 hangt daar ook de cartoon van Joep Bertrams bij. De meisjes eisten dat hij de cartoon zou weghalen omdat die blasfemisch zou zijn. Een discussie tussen de leraar en de meisjes liep vervolgens hoog op. De problemen ontstonden pas echt toen aan het einde van de dag een foto van de cartoon in de klas op Instagram en Facebook de ronde deed. De docent ontving meerdere serieuze bedreigingen, en dook onder.

Zowel in Den Bosch als Rotterdam doen politie, gemeente en openbaar ministerie onderzoek naar de dreigementen.

Leraren maatschappijleer laat het lot van hun collega's niet onberoerd. “Ik had ook best zo'n cartoon van Joep Bertrams in mijn lokaal kunnen hebben", zegt Iren Nauta, leraar aan ISG Arcus in Lelystad. “Het is ons vak om leerlingen te leren nadenken over maatschappelijke thema's.” De gebeurtenissen tonen volgens Nauta ook aan hoe belangrijk het is dat er meer aandacht komt voor het thema burgerschap op scholen, dat toevalligerwijs volgende week in de Tweede Kamer behandeld wordt. “De kennis over democratie en rechtsstaat is hier zoveel minder dan in veel andere landen. Daar moet iets aan gebeuren.” 

Lees ook:

Cartoonist Bertrams over bedreigingen rond zijn spotprent: ‘Het is zoeken naar een rel’

Cartoonist Joep Bertrams verbaast zich over de gevoeligheid rond zijn eigen spotprent over Charlie Hebdo. Die gaf aanleiding tot bedreigingen aan het adres van een docent van het Rotterdamse Emmauscollege. De docent in kwestie is inmiddels ondergedoken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden